Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Dünyanın en fotojenik eylemi

 Geçen gün, New York’ta yaşayan Amerikalı bir arkadaşımla Skype üzerinden görüntülü sohbet ediyoruz. Bana Washington Post gazetesinin 4 haziran tarihli 1. sayfasını gösteriyor.Manşet haberde kocaman bir fotoğraf var; bir Hollywood filminin afişi gibi duruyor ama değil. Akşam karanlığı... Yerinden sökülmüş kaldırım taşlarının oluşturduğu yığın üzerinde ayakta durmuş kızlı-erkekli bir grup genç... Sarıya çalan bir ışık vurmuş üzerlerine... Yer yer mavi ve pembe renkler de var... Birinin üzerinde şort pantolonu, biri sırt çantalı, birinin kol kasları ön planda, en soldaki genç kız son derece fit, birinin suratında gaz maskesi, çoğunun ağız ve burnunu kapatan minik maskeler...

Arkadaşımın ilk yorumu şuydu: Sizin gençler bayağı bayağı hoş ve havalılar, çok da yaratıcı...

Bu yorum size önemsiz öylesine bir detay olarak gelebilir ama burada çok önemli bir giz var...

Nedir bu giz...

Gazeteciler çok iyi bilir. Bazen muhabir, gittiği bir haberi metne döktüğünde, o haberin çok da bir değeri olmayabilir. Editörler haberi gazete sayfasının bir köşesine küçücük girer ya da çöpe atarlar. Ancak o metinle ilgili bakılası bir fotoğraf varsa, haber gazete sayfasına kesin girer, hatta büyücek bir yer bile kaplayabilir.

Çünkü bazı haberler böyledir; fotojeniktir.

İstanbul Taksim’de başlayıp, eşzamanlı olarak bütün Türkiye’ye ve dünya şehirlerine yayılan Gezi Baharı eylemleri için de aynı şeyi söyleyebiliriz. Bir haber metni olarak çok güçlü tamam, çok orijinal tamam ama çok da fotojenik.

Hatta biraz daha iddialı olabilir, daha da ileri gidebilirim. Gezi Baharı, dünyanın belki de gelmiş geçmiş en fotojenik toplumsal dalgası.

Bugüne kadar gerçekleşmiş bütün kitlesel hareketleri, devrimleri bir bir aklınıza getirin. Her biri aklınıza hep bir resimle, bir sembolle gelecektir. Bu sembollerin çoğunu o hareketi yönlendiren liderlerin kendisi oluşturur. Yakışıklı Che Guevara resimleri Küba’nın sosyalist mücadelesini simgeler... İsimleri siz sayın artık: Hitler, Mao, Öcalan ve Stalin... Hepsi farklı farklı kitlesel hareketlerin sembolü oldular.

Ancak bir lider figürü değil, kolektif bir sembolle anılan hareketler o kadar çok değildir. 1700’lerin sonundaki Fransız devriminin sembolü Eugène Delacroix’e ait halka yol gösteren özgürlük tablosudur. 68 gençlik hareketinin sembolü savaşma seviş işaretidir, Filistin’deki bağımsızlık mücadelesinin sembolü taş atan çocuk görüntüleridir. İnternet ortamında politik robin hood’luk yapanların simgesi, Anonymous grubunun kullandığı tebessüm eden beyaz yüzlü adam maskesidir.

Gezi Baharı’nın en ilham verici sembolü ise suratına biber gazı püskürtüldüğü sırada saçları havaya diklenen kırmızı elbiseli genç kadın fotoğrafı oldu. Hep polis vahşetini çok iyi ifade etmesi hem de The Lady in Red (Kırmızılı kadın) filmindeki bir sahneyi çağrıştırdığı için bu kare bir fenomen oldu. Her çeşit grafiği yapıldı, tişörtleri basıldı, hatta hatıra fotoğrafı çektirme panosu bile yapıldı.

Ancak Gezi Baharı’nı sembolize eden Kırmızılı Kadın dışında pek çok yaratıcı ve ilginç fotoğraf da ortaya çıktı. Bu nedenle bütün dünya sosyal medyası, televizyonu, internet medyası ve yazılı basınında bu kadar yaygınlık kazandı Gezi Parkı hareketi. Çünkü bu görsellikler bir anlamda hareketin sanat dili oldu. İçinde koreografi vardı, fotoğraf vardı, graffiti vardı, moda vardı...

Evet, gençlerin parkta, yere yazdığı “Ay gerçekten devrim oldu” yazısı... Parkta açılan kütüphane...Kandil kutlamasının, savaşma seviş işareti üzerine yazılması... Ankara’da park bankında oturan heykelin suratına asılmış maske... Parkta yoga dersi... Polise kitap okuyan genç... Duvarda çizilmiş ve hatıra resmi çektirebileceğiniz Erdoğan grafiği... Parktaki çadırın üzerine yazılı: Gezi Rezidans... Yere yazılı “Gazdan korksaydık osurmazdık”... Gaz maskeli Twitter kuşu grafiği... Yüzünde gaz maskesi, cep telefonundan bir şeyler yazan genç kız... Duvardaki “Mustafa Keser’in askerleriyiz”yazısı... Yine duvardaki, “Devrim televizyondan değil Twitter’dan olacak” sloganı... Gaz maskesiyle dans eden derviş... Gaz maskesiyle sokaklarda el ele dolaşan sevgililer, bin bir çeşit el yapımı gaz maskesi...

Yani gençler siyasal bir eylem yaparken kendi sanatlarını da oluşturdular. Bu yapılanlar, yaratıcılıkta New York’taki sanat galerilerinde yer alan enstalasyon çalışmalarından daha öndeler.

Şimdi bütün dünya, bu en politik, barışçı ve canlı enstalasyon çalışmalarını büyük bir heyecanla izliyor, destekliyor...



[email protected]

twitter.com/ hidirgevis

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’