Gündüz ben akşam Süpermen
“Bizler sabahları Clark Kent akşamları iseSüpermen’iz.” Bu bir makale başlığı. Erkek dergisiGQ’nun, İngiliz web versiyonunda yayınlanan bir makale...
Aslında bu çarpıcı söz, İstanbul’da yaşayan bir avukata ait. Gündüzleri herkes gibi işe giden akşamları ise arkadaşlarıyla biraraya gelip Taksim’de Gezi eylemlerine katılan bir avukat.
28 mayısta Taksim Gezi Parkı’nda gösterilerin başlamasından bu yana böyle... Hayatı Supermanfilminden farksız olmuş bu avukatın. Ve diğer eylemci arkadaşlarının da... Hatırlarsınız, filmin kahramanı, Clark herkes gibi işinde gücünde biridir. Ancak acil yardıma ihtiyacı olan birini gördüğünde, en yakın telefon kulübesinde üzerini değiştirir ve bambaşka birine dönüşür: Süpermen’e... İşi bittiğinde ise hiçbir şey olmamış gibi yeniden normal hayatına, işine gücüne geri döner...
Türkiye’nin dört bir yanına yayılan kadınlı erkekli eylemcilerin durumu da biraz böyle aslında. Gündüz çalışıyor, okuluna gidiyor ama gece eylemlere katılarak kendilerinden bir kahraman yaratıyorlar... Gündüz başka biri, akşam başka biri oluyorlar.
Aslında hayatta kalmak ve dilediğini yerine getirebilmek için pozitif şizofreni kaçınılmaz bir şey. Şizofreni derken olayı psikolojik boyutuyla algılamayın. Bu bir sosyal şizofreni. Baskı toplumlarına özgü bir şey. İnsan aynı insan ama yaşamı ikiye bölünüyor. Her ikisinde de farklı davranışlar gösteriyor. Bir hayatında yapamadığını saklı hayatında yapıyor.
Gezi Baharı eylemlerine katılan pek çok insan da haksızlığa karşı duruyor olmanın verdiği motivasyonla belki daha dayanışmacı, daha heyecanlı, daha eğlenceli daha anlayışlı hatta daha mutlu oluyorlar. Karşılaştıkları ya da karşılaşacakları polis şiddeti bile onların bu ruh hâline darbe vurmaya yetmiyor... Yoksa GQ’ya mülakat veren o avukat başka nasıl eylemlere her Allah’ın günü iştirak edebilirdi...
Merak ediyorum; Başbakanlık ofisinde sabah sekiz akşam beş mesai yapan, kurallara uyumlu, sessiz ve sakin memurlar, akşam Kızılay’a uzuyorlar mı... Meydanda neşeli ve heyecanlı bir kahramana dönüşüyorlar mı...
***
Özgüven ve ses tonu üzerine
» Semih Frıncıoğlu- (New York)- Bir zamanlar benim New York’taki ev halkı Türkçe konuşurken epeyce davudî çıkan sesimin İngilizce konuştuğumda tizleşiverdiğini öne sürmüştü. Kendime ve başka yabancılara biraz kulak kabartınca gerçekten de arada böyle bir perde farklılaşması olduğunu görmüştüm. Uzun zamandır evdekiler de, ben de bu farkı duyamıyoruz. Sanırım toplumsal niteliklerin dile etkilerini inceleyen sosyolinguistlerin savlarına bir kanıt oluşturdum: Burada daha bir yerleşip rahatladıkça, topluma ve dile daha entegre oldukça, İngilizce konuşma perdem anadiliminkiyle aynı kalınlığa düştü.
İnsanların konuşma tonlarındaki farklılaşmaların yalnızca beden yapısına bağlı olmadığı, toplumdaki konumlarıyla, üstlendikleri rollerle yakından ilişkili olduğu artık kesinleşti. Bunun kadınların erkeklerden daha çok başvurduğu bir gösterge olduğu da oldukça açık. Başta Uzakdoğu toplumları olmak üzere birçok ülkede kadınların tiz, bebeksi sesle konuşmaları itaatkârlık, hanımlık, kibarlık, masumluk, sevimlilik, güzellik gibi niteliklerle özdeşleştiriliyor. Erkeklere oranla kadınların yapısı falsetto (sahte ses) denen, ses tellerinin tümü yerine belirli bölgelerini titreştirerek üretilen ses için daha elverişli ama yine de bunu içselleştirmek kolay iş değil.
Benim falsetto kullanımı konusunda rastladığım araştırmaların çoğu Japonya’da yer almış ve kadın-erkek eşitliğinde yol alındıkça kadınların konuşma tonlarında çok belirgin bir kalınlaşma olduğu saptanmış. Yönetici ya da patron konumundaki kadınların büyük çoğunluğunun doğal (modal) tonda konuştuğu, resepsiyonist, garson, asansör operatörü gibi mesleklerdekilerin de hâlâ falsetto kullandığı söyleniyor. Bir araştırmada Tokyo metrosunun son elli yılda kadın sesleriyle kaydedilmiş anonsları karşılaştırılmış ve tonda ciddî bir kalınlaşma yer aldığı saptanmış.
Ben günlük yaşantıdaki gözlemlerime dayanarak bu konunun Türkiye için de geçerli olduğunu düşünüyorum ve bir araştırma yapılsa benzer sonuçlara ulaşılacağını sanıyorum. Örneğin, Tokyo metrosundaki ton kalınlaşması en azından THY anonslarında da gerçekleşti: Birkaç yıl öncesine kadar kayıtlı anonsların İngilizcesini okuyan kadın sesiyle Türkçesini okuyan ses arasında çok çarpıcı bir perde farkı olurdu, bu neredeyse kayboldu gibi. www.isteyenokusun.com
twitter.com/hidirgevis