Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

İhvan’ın ‘ordu-millet el ele’ sloganından geriye kalanlar

 Hatalardan ders çıkartma vaktidir... Eğer ki buna yeteneği olanlar varsa... Ortadoğu’da ne dinsel söylem yeter iktidarda kalmaya, ne de salt emperyal hayaller kurmak. Bu kapsayıcı olmayan, şaşaalı ama yetersiz retorik ve zihniyetle sadece istikrarsızlık üretilir bir süre sonra...


Mısır’daki Müslüman Kardeşler iktidarını sarsan yeni Tahrir isyanıyla Gezi olaylarını, yahut Mısır ile Türkiye’yi benzermiş gibi gösterecek türde yüzeysel bir değerlendirme yapmayacağım. Ancak biçimsel göndermelerle hatırlatmalarda bulunmayı ‘kara gün dostluğu’ sayarım. Ortalık insanı aydınlatmayan klişelerden geçilmiyor zira...

Mısır her zaman Türkiye’ye göre dinsel referansların çok daha güçlü olduğu bir toplum. Kral Faruk, Enver Sedat ve Hüsnü Mübarek gibi üç diktatör tarafından baskıyla yönetildiği görece seküler iktidar dönemlerinde bile... Sonuncusu, malum 2011’de bizzat Mısır ordusunun başrolünü oynadığı Arap isyan dalgasıyla devrildi. Tunus’ta tetiklenen ve her şeyden önce Arap ahalisinin sesini yükseltmeyi öğrendiği ‘zihniyet devrimiydi’ bu. Şimdi sancıları yaşanıyor işte.
 

25 Ocak’ta kimler sokaktaydı?

25 ocakta Mübarek’in devrilmesinin yolunu açan sol ve laik kesimler, işçi sınıfı ve gençlik, — unutmayalım İhvan sokağa çok sonra indi, bu yüzden de eleştirildi— 2011 boyunca askerî vesayetin henüz bitmediğini söyleyip meydanları doldurmaya devam ederken; “Devrim bitti, evinize gidin“diye onları engelleyen İhvan’dan başkası değildi. 2011’de 2012’de Tahrir Meydanı’nda, Maspero’da bizzat tanıklık ettim. Muhalefet, Temmuz 2011’de ordu vesayetine karşı meydanları doldurmak istediğinde; İhvan “Ordumillet el ele“ diyen bildiriler yazmakla ve gençlik hareketini sokaktan men etmekle meşguldü!
 

Mursi yüzde 47’ye yüzde 51 kazandığında...

Sancılı mücadelenin sonunda geçen yıl haziranda sandık kuruldu. Mursi, Mübarek’in adamı Ahmet Şefik’in yüzde 47’sine karşılık yüzde 51 oranıyla kazandığı cumhurbaşkanlığı seçimi sonrası, ‘bütün Mısırlıların cumhurbaşkanı olmayı’ vaat etti. Sözünü tutamadı. İnsan hakları ihlalleri karşısında sessiz kaldı, basın üzerinde baskı kurdu, devlet medyasına İhvancı yandaşlarını atadı, sanatçılara, aydınlara ‘küçümseyici’ muamele etti, haklarında davalar açtı.
 

Yüzde 30’la dayatılan anayasa

Yeni anayasa yazım süreci tıkanınca 2012 kasımında selefi gibi ‘firavun’ sıfatı takılmasına aldırmadı, bir başkanlık kararnamesiyle tüm yetkileri elinde toplamaktan çekinmedi. Bu yolla salt İslamcıların yazdığı anayasa taslağını yangından mal kaçırır gibi aralıkta referanduma sundu. Sonuç tam manasıyla hüsrandı. Referandumda İslamcı anayasaya onay oranı yüzde 65 çıktı çıkmasına da halkın katılım düzeyi sadece yüzde 30’da kalıvermişti! İşte Mursi’nin altı ay sonra muhalifleri teskin etmek için‘oturup değiştirelim’ dediği anayasa bu... Kadın hakları başta olmak üzere demokratikleşmenin önünü tıkayan unsurlarla dolu olan anayasa...

Mursi’nin bugün Nil Nehri’nin Tahrir’e uzanan köprülerini bile hıncahınç doldurmuş kitlelerin gözünde meşruiyetini yitirmiş, ‘devrime karşı darbe yapan’ bir kişilik olarak görülmesi trajik aslında. Mübarek sonrası geniş kitlelerin umutlarını yerle yeksan etmiş bir zihniyetin başrol oyuncusudur Mursi. Bir kısmını kendisinin de kabul ettiği hatalarının temeli ise farklı varoluş biçimlerine saygı duymamasıdır. Binlerce yıllık bir kültürün mirasçısı koca Mısır’ı, salt kendi dayatmalarınızla yönetemezsiniz.

Acıklı fakat bugün yine karşımızda ‘Mısır toplumunun garantörü’ rolünü oynayarak muhtıra veren orduyu görüyorsak, bunun müsebbibi belki de bu topraklardaki ‘Kendine Müslümanlık illetidir’. Uzlaşma kültüründen yoksunluktur...
 

Ortadoğu=İslam indirgemeciliği

Kadim uygarlıkların gelip geçtiği bu coğrafya hakikaten çok ilginç. Bu toprakların yerlileri kendi ideolojik değerleri/ kalıplarının dışındaki diğer yerlilerin varoluş biçimlerini “ötekileştirip“ onları“kıskaca almaya“ kalkıştığında; sonu hep hüsranla bitiyor. Şu anda bölgeye hükmedenler Ortadoğu= İslam indirgemeciliğinden vazgeçip, İslamiyet’in bölgenin “vazgeçilmez“ bir değeri olduğunu, ancak“vazgeçilmez TEK değeri olmadığını“ idrak etmedikçe, bu toprakları konsensüs ve ortalıkla yönetmedikçe başımız dertten kurtulmayacak. Günahı mütemadiyen yabancı güçlere çıkartmak da kâr etmeyecek.

Tekrarlayalım. Mısır ile Türkiye az benzer, çok benzemez. Ama iktidarların ‘kapsayıcılık/ dışlayıcılık’ yolundaki hataları pek benzer! “Gezi süreci“ uydurulan bazı efsanelerin ötesinde bize aynen de bunu gösterdi. Çıkartılacak dersler çok.
 

[email protected]

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’