Mısır'ın darbesi Türkiye'nin derdi
Mısır Türkiye değil.
Tahrir Meydanı da Taksim Meydanı değil.
Orada yaşananlar ile Türkiye’de bir ay önce yaşananları karşılaştırmak ve tüm benzerliklere rağmen aynı kalıba sokmak, bir ay önce de yanlıştı, bugün de yanlış.
Bir ay önce “Arap Baharı Türkiye’ye geldi” denirken, Türkiye’de iyi-kötü (daha çok iyi) işleyen demokratik mekanizmaların varlığı tamamen ihmal ediliyor, Arap ülkelerinin demokrasi deneyiminin ise çok kısıtlı olduğu görmezden geliniyordu.
Bugün de, iki ülkede olanları benzer bulup, karşılaştırma yapma olanağı yok.
Çünkü tek benzerlik, genel bir özgürlük isteğinin sokaklarda ve ısrarla dile getiriliyor olması ki, özgürlük isteği sadece demokratlarda değil, herkeste var.
Zaten iki ülke arasındaki benzerlikler de orada bitiyor.
Tahrir Meydanı’nda çeşitli muhalefet parti ve gruplarının aktif işbirliğiyle insanlar sokağa dökülürken, Türkiye’de yaşananlar, hükümetin bilgi kirliliği yaratarak aksi bir imaj yaratmak istemesine rağmen, kimsenin organizasyonuyla olmadı.
Kahire’deki göstericiler askeri darbeyle soluk almışa benzerken, Türkiye’de günlerce göğüslerini polis TOMA’larına gerenler askerin müdahelesini ne istedi ne de ciddi olarak böyle bir seçenek üzerinde kafa yordu.
Mısır’ın demokrasi yolunda daha katedecek çok yolu varken, Türkiye’nin o yolun artık epeyce ilersinde olduğunu görüyoruz.
Yine de, Mısır’da demokrasi isteyen büyük insan yığınlarının arzularının şimdilik ordu eliyle “yerine getirilmesi”, Türkiye’de demokrasi arayışında olanlar için bir dert olacak.
Askeri darbe, askeri darbedir, hayır gelmez.
Öyle dese bile demokrasi getirmez.
Devlet başkanının, parti başkanlarının, onları ekranlarında konuşturan gazetecilerin evlerinden alınıp götürülmesi sahnelerini biz Türkiye’den çok iyi tanıyoruz.
Henüz elde fazla bilgi yok ama başlarına neler gelebileceğini hepimiz biliyoruz.
O yüzden de askeri darbeye kim, ne için yaparsa yapsın ve kısa vadede kime hizmet ederse etsin karşı çıkmak kendine demokratım diyen herkesin görevi olmalı.
Yine de böyle olmuyor.
Sadece Türkiye’de değil.
Batı dünyasında da birçok insan, politikacılardan ya da devlet çıkarı gözeten hükümetlerden söz etmiyorum, şimdi Kahire sokaklarında sevinç gösterileri yapan yığınlara bakıp, aldanıyor.
Bu darbenin mağdurlarını gösteren görüntülere izin verilmeyeceğini içten içe hissetseler de, mutlu olanların görüntülerini mutlaklaştırmak istiyorlar.
“Acaba” diyorlar, “askeri darbe de olsa, bu gelişme Mısırlıları mutlu edebilir, ülkeye demokrasi getirebilir mi?”
Bu soruyu bir kere sorduktan sonra zaten tartışmanın gerisini tahmin etmek kolay.
“Ama Mursi de her türlü uzlaşmayı reddetti”, “Müslüman Kardeşler ve Selefiler güçlerini giderek arttırıyordu” vs., vs...
Bin türlü bahane bulmak kolay.
Fakat askeri bir darbenin, en azından demokrasi derdine çare olmadığını, aksine daha büyük belalar çıkardığını Türkiye artık biliyor.
Demokrasiye ulaşmanın tek yolunun o uğurda binlerce belaya, baskıya katlanmak ve o mücadele içinde tüm halkın demokrasiyi kavraması ve kabullenmesi olduğunu Türkiye’de birçok insan acı çeke çeke öğrendi, diğerleri de öğrenecek.
Mısır uzmanı değilim.
Orada neyin kendileri için iyi, neyin kötü olacağına zaten Mısırlılar karar verecek.
Büyük olasılıkla, birçok insanın Mursi yönetiminden duyduğu memnuniyetsizliğin temelinde yatan ekonomik sorunları bundan sonra gelecek iktidarlar da çözemeyecek.
12 Eylül darbesinden sonra yaşandığı gibi orada da İslamcı akımların daha fazla güçlenmesi de büyük bir olasılık.
Hatta bunların bazılarının şiddete yönelip, ülkeyi kan gölüne çevirmesi ihtimali de var.
Her halukârda demokrasi isteyenlerin işinin bundan sonra daha zor olacağını ve askeri diktatörlerin gölgesinden kendilerini kurtarmak için epey ter dökeceklerini kestirebiliyorum.
Belki Mısır hakkında dışardan bakıp, konuşmak doğru olmayabilir ama Mısır’da yaşanan askeri darbenin Türkiye’ye etkilerini mutlaka konuşmak lazım.
Hükümet kanadı, AKP ellerini ovuşuturuyor.
Daha birkaç hafta önce sivil direnişin gücüyle başedemediği için “bunlar darbe istiyor” diyenler, körü körüne kendilerine inanlar dışında kimseyi ikna edemiyordu.
Bugün öyle mi?
Direniş içinde yeralan ve gerçekten de askerden yardım umanların sayısı azdı.
Şimdiyse hem bunların askere inançlarının pekişmesini, hem de o güne kadar bilinçli olmadan da olsa “asker ne yapacak ki” gibi bir soruyu kendine soranların en azından bir kısmında ordunun Türkiye’de de yönetimi değiştirebileceği düşüncesinin filizlenmesini bekleyebiliriz.
Ne de olsa çok daha “kolay” gibi görünen bir yol bu.
Üstelik Mısır ordusu nasıl olabileceğini de gösterdi.
Hele Mısır’da olduğu gibi, “teknokrat hükümet”, “hemen demokrasiye dönülecek” gibi laflarla allanıp pullandığında, 12 Eylül döneminde olduğu gibi bugün de sadece kabul edilebilir değil, çekici bile gelebilir bazılarına.
Öte yandan, demokrasi ve askeri darbeler konusunda kafası açık olan direnişçilerin ve aydınların hem kendi etraflarında, hem de AKP’nin çevresine sıralanmış yığınlar içinde diyalog içinde oldukları insanlara, “kendilerinin askeri darbe istemediğini ve Türkiye’de artık hükümetleri siyaset dışı güçlerin yıkamayacağını” anlatması daha da zor olacak.
İnandırıcılıkları azalacak.
Umarım, Türkiye’de sadece sandıkla sınırlanmamış, azınlıkların yaşam alanlarını daraltmayan ve her türlü otoriter eğilimi reddeden gerçek bir demokrasiye giden yolun uzun, engebeli ve zor olduğunu içselleştirmiş kesimler bu sorunu da aşmayı başarır.
Aksi halde o zaten uzun ve meşakkatli yol daha da uzar.