Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Kırmızı çizgiler

 Sıcak bir gece.

İnsanın, üzerini örttüğünde fırına girdiği hissine kapıldığı gecelerden biri.

Zaten uyumak zor, şimdi bir de bu sinek çıktı.

Tam dalacak olduğumda, bedenimin bir tarafına konuyor.

Kurtulmak mümkün değil.

Kafamı yastıktan kaldırıp, pencereden bakıyorum.

Daha zifiri karanlık.

Sabah üç ya da dört civarı olsa gerek.

Sinek yine omuzumda.

Elimle kovuyorum ama biliyorum, yine gelecek.

Anlaşılan savaşacağız onunla.

***

Savaş nasıl çıkar?

İki ülkede yaşayan insanlar biribirinin tipini sevmeyince mi?

Sinek ve ben birbirimizi sevmiyor muyuz?

Yok öyle birşey.

Normalde ne ben onunla, ne de o benimle uğraşır, birbirimizi tanımayız bile.

Ama savaşacağız.

Bütün dünyanın 20. yüzyılda iki defa birbirinin boğazına sarıldığı gibi...

Okul kitapları 1. Dünya Savaşı’nın, Saraybosna’da Gavrilo Princip’in Avusturya-Macaristan Arşidük’ü Franz Ferdinand’ı öldürmesinden çıktığını yazardı.

Princip kimdi, Franz Ferdinand’ın Saraybosna’da ne işi vardı, Princip onu neden öldürdü gibi sorular sorulmazdı.

2. Dünya Savaşı da Hitler deli olduğu için çıkmıştı zaten.

Daha akla yatkın bir açıklama daha var.

“Savaşlara çıkar çatışmaları meydan olur” der bu açıklamayı yapanlar.

En klâsik örneklerden biri, çıkan her savaşı petrole bağlamak.

İyi de, petrolün çok değerli bir sınaî ürün olduğu 19. yüzyılın ortalarında keşfedilmeden önce niye savaşıyordu insanlar?

Ya iç savaşlar neden çıkar?

Veya sokak kavgaları?

İnsanların birbirinin tipini sevmemesinden mi, yoksa çıkar çatışmalarından mı?

Birbirini sevmeyen insanların yolunu değiştirmesi, çıkar çatışmaları yaşayanların çeşitli yöntemlerle uzlaşmalara varması mümkün değil mi?

***

Bu sineğin ise yolunu değiştirmeye hiç niyeti yok.

Ben de otelde olduğumdan, uyuyabileceğim bir tek bu yatak var.

***

Çıkar çatışmaları, kavgaların neden çıktığını açıklamaya tek başına yetmiyor.

Çünkü çıkar uyuşmazlıklarını çözmenin başka yolları da var.

Bir savaşın, bir iç savaşın, bir sokak kavgasının çıkması için başka ne gerektiğini herhalde siyasal bilimciler açıklamıştır ama biz dünyevî insanlarla bu bilgiyi paylaştıklarını, en azından ben duymadım.

Ama yavaş yavaş gün ağarırken bu Fransız sineğine karşı verdiğim mücadele, kavgaların neden çıktığı konusunda bir fikir vermeye başlıyor.

Sinek, belli ki benim tenimde, herhalde terden oluşan birşeylerden beslenmeye çalışıyor.

Bense uyumak istiyorum ki, bu da beslenme gibi çok vazgeçilemez bir ihtiyaç.

İkimizin de taviz vermesi mümkün değil.

Daha doğrusu, ikimiz de öyle algılıyoruz.

“Savaşlar, kavgalar da bundan çıkıyor herhalde”, diyeceğim ama aklıma takılan birşey var.

Bazı durumlarda neden taviz verilemediğinin anlaşılması çok güç hatta olanaksız oluyor.

Mesela ABD’nin eski başkanı Bush Irak’ı öyle anlaşılmaz şekilde kana boğmuştu.

***

Galiba, savaşların, iç savaşların ve hatta sokak kavgalarının neden patlak verdiğini açıklayan kavram, “güzel Türkçe”mize “Amerikanca”dan tercüme edilerek kazandırıldığını tahmin ettiğim bir kavram:

Kırmızı çizgiler!

Nedir bunlar?

Kırmızı çizgiler hep bir yorumla ortaya çıkmıyor mu?

Şimdiki ABD Başkanı Obama, kimyasal silahın öldürüşü Kalaşnikof’unkinden daha kötüymüş gibi, Suriye’de kimyasal silah kullanılmasını kırmızı çizgi ilân etti.

Bir ülkede demokrasi olmaması, başka bir ülkenin bir liderinin kırmızı çizgisi olabilir mi mesela?

Obama’nın selefi George W. Bush Irak’ta demokrasi olmamasını kendi kırmızı çizgisi yapmıştı.

Bush da Türkiye Cumhuriyeti’nin başbakanı olan kişi gibi, değerler temelinde dış politika yapardı.

Bush bunun için savaş çıkarmıştı.

Hem bir kere de değil.

Diğeri daha öyle bir savaş çıkarmadı.

Gidiş pek de iyi değil ama inşallah bundan sonra da çıkarmaz.

Çünkü değerler temelinde hareket edip, kendi değerlerini dayatmak yanıltıcı olabiliyor.

Çünkü değerler herkese göre değişebiliyor.

Ya da aynı değerleri herkes başka türlü algılayabiliyor.

Ama bir kitabın yazdığını “Allah’ın emridir, harfiyen uyulmalıdır” şeklinde yorumlayarak büyüyenlerde bu yorumun bir siyasi kültüre dönüştüğüne sıkça rastlıyoruz.

Onlar ikna yönteminin her zaman başarıya götürmemesinden, yani kendilerinin Allah’ın emri olarak gördüklerini başkalarının da öyle görmesini sağlayamamaktan rahatsız olup, daha kestirmeden, zorla kendi doğrularını kabul ettirmeye yöneliyor.

Onlar bir yudum alkol içmenin “günah” olduğunu söyleyen kitaptan yola çıkıp, bir yudum alkol içenin bile “alkolik” olduğu sonucuna varmayı başarıyor.

Oysa o “günah” meselesinde insanların birbirini boğazlamadan birarada yaşaması mümkün.

“Alkoliklik” meselesinde ise işi Sağlık Bakanlığı yetki alanına çekmek ve yasalarla vatandaşları itip kakmak gündeme geldiğinden, en azından kavgasız yaşamak mümkün olmuyor.

İşte kavgaları, iç savaşları, savaşları çıkaran böyle bir kafa oluyor.

Kendi doğrusunu zorla kabul ettirmeye çalışmaktan çıkıyor.

Bu Irak, Suriye ve Mısır’da da böyle, Kürdistan’da da böyle, Gezi Parkı’nda da...

***

Neyse ki, ben böyle sapkın düşüncelerle başbakanı eleştirmeye yönelirken sabah oldu da fazla ileri gitmekten kurtuldum.

Hafif hafif yağmur çiseliyor, sıcağı kırıyor.

Sinek de, doydu anlaşılan, gitti.

Ben uykumdan oldum, ama önemli değil, bu gece daha uzun uyur, telâfi ederim.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’