Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Türkiye’nin “Rojava realitesi”

 

Dünyanın gözü kulağı bu hafta Türkiye’nin Suriye sınırındaydı. Rojava (Batı Kürdistan) bölgesinde el Kaide ile bağlantılı örgütlerle Kürt güçleri arasındaki gerginlik dinmek bilmedi. Bu karambolde PKK’nın uzantısı olmakla suçlanan PYD’nin lideri Salih Müslim’in Türkiye’yi ziyareti çok önemli. Henüz perde arkasını bilmiyoruz. Fakat Müslim memnun. PYD lideri Türkiye’ye bölgede Kürtler, Türkmenler ve Arapların da yer aldığı geçici bir yönetim kurulması gerekliliğini anlatmış, Türkiye’den yardım sözü almış. Elbette asıl mühim olanı PYD’nin en etkili güç olarak Suriye muhalefeti içinde temsili. Suriye Ulusal Koalisyonu’nda daha ziyade tabansız ve etkisiz küçük Kürt partilerden oluşan Kürt Yüksek Konseyi var. PYD Türkiye’nin reddiyeci tavrı yüzünden baştan beri dışlanmış durumda. İşte Müslim, bir çeşit katılım veya koordinasyondan söz etti, Türkiye ile temasların süreceğini ekledi. Bu durumda asıl sınav sınırdaki radikal İslamcı güçlere ne yapılacağı oluşturacak. Müslim’in ziyareti, bölgedeki son durum ve olası resmi iki Kürt uzmanına sordum. HAK-PAR eski genel başkanı ve PM üyesi Bayram Bozyel ve New York Times’tan Kürt uzmanı gazeteci Aliza Marcus.. Önemli tespit ve ikazlarda bulundular..
 

 

Peki ya Türkiye Kürtleri?

Türkiye Müslim ile doğrudan görüşerek bir adım ileri atıyor. Türkiye kaygıları çerçevesinde elbette temkinli olmalı fakat PYD’yi görmezden gelmemeli. PYD açıktır ki PKK’yle bağlantılı fakat aynı zamanda Suriye Kürtleri arasında gerçek bir tabanı var. Türkiye Suriye’nin Kürtleri var olmuyormuş yahut talepleri önemli değilmiş gibi yapamayacağını anlamış görünüyor.
 

‘PKK’ya karşı PYD kartı olmaz’

Yine de Ankara’nın Türkiye’deki Kürtlerin taleplerine yanıt vermek için atması gereken adımları anladığına dair hala ikna olmuş değilim. Ankara PYD ile görüşmenin PKK’nın taleplerini zayıflatacağına inanıyor olabilir. Oysa bu olmayacak. Türkiye PKK’ye karşı PYD kartını oynayamayacak. Türkiye KDP’ye karşı (en azından 1990’lardan sonra) bunu denediğinde başarısız oldu ve yine başarısız olacak. Türkiye’deki Kürtlerin kendi talepleri var. Umud ederim ki Türkiye bunu anlar.
 

‘PYD PKK’ya olumlu katkı yapıyor’

PKK için Suriye’de yaşananlar inanılmaz olumlu. Öncelikle PYD’nin eylemleri aracılığıyla uluslar arası dikkati üzerinde topladı. Bu ilgi büyük ölçüde olumlu. PKK’nin Türkiye’deki savaşı yabancılar tarafından hep bir ölçüde şüphe ve kaygı ile izlenirken; PYD, Esad’a karşı ve el Kaide bağlantılı gruplarla savaştığı için olumlu bir güç olarak algılanıyor. Türkiye’de barış süreci de başlatılmışken, bu PKK’ye yeni bir ‘meşruiyet’ veriyor. Ayrıca Rojava PKK’ye ilk kez bir bölgeyi yönetme, halkı açıkça örgütleme yolunda hakiki bir fırsat sunuyor. Suriye’deki Kürtler PYD altında kendi özerkliklerini kuruyor. Artık epeydir birilerinin kendilerine ne yapabileceklerini söylemesinin bir mana ifade etmediğini anladılar.
 

‘Suriye’de en karlı çıkacak ülke’

Türkiye mesele Kürtlere geldiğinde hep iki adım geride duruyor. Irak Kürtlerinin özerkliğinin kırmızı çizgi olduğunu kaç yıl iddia etti? Peki şimdi? Türk yetkililer Barzani ile görüşüyor, Kürt bayrağı altında fotoğraf veriyor ve Irak Kürdistan’ı ile iş yapmanın en büyük heveslileri Türk işadamları. Türkiye sebepsiz yere (Sadece başarısız sınır ötesi operasyonlar değil alamadıkları ihalelerde de) çok fazla enerji ve para harcadı. Şimdi Suriye’de de aynı. Türkiye, Suriye’de Kürt özerk bölgesinden en karlı çıkacak ülkedir. Burada elbette en büyük soru var: Türkiye Irak ve Suriye’deki Kürtlerin sahip olduklarına Türkiye’dekilerin de sahip olmasını kabul edecek mi? Yeniden Türkiye sınırları içindeki ve dışındaki Kürtlerle anlaşmayı öteleyerek zaman, para ve uluslar arası prestij kayber.
 

‘20 yıl önceki şeyler önerilmemeli’

Türkiye’nin PKK’den nefret etmek için meşru sebepleri olabilir fakat bu durum en güçlü Kürt siyasi (ve silahlı) hareketi olduğu hakikatini değiştirmez. Kürtlere 20 yıl önce olsa kabul edilebilir olacak ama bugün kesinlikle yetmeyecek şeyler teklif edilmemeli. Nihayetinde barışın tek yolu doğrudan PKK veya BDP ile doğrudan müzakere olacaktır. Türkiye bu barış sürecinin yarısını yapmaya çalışıyor ve bu başarısız olur. Türkiye hızlı hareket edip bölgedeki Kürtler için ‘hükümsüz’ hale gelmeden PKK ile bir anlaşmalı.
 

Barzani niye tavır değiştirdi?

Rojava’da olanlar Barzani’yi de PKK ile çalışmaya zorladı. Sadece Suriye içinde bir Kürt konseyi oluşturmaya değil, yıllarca PKK’yi kapsamak ve meşruiyet sunmak anlamına geleceğinden kaçındığı bir şeyi yaparak ulusal kongre toplanmasında uzlaşdı. Şimdi Sabri Ok gibi üst düzey isimlerle aynı karede fotoğraf veriyor. Bu bize ne söylüyor? Bir; Barzani artık Türkiye’yi dinlemesinin gerekmediğini hissediyor ve iki; PKK’yi görmezden gelerek bir şey kazanmadığını artık anlıyor. Bakın, PKK PYD kanalıyla Suriye Kürdistan’ını (Rojava) almaya hazırlanıyor. Bunu artık görmezden gelmek Barzani için iyi değil, özellikle de KDP ile bağlantılı partilerin Suriye Kürdistan’ında roller almasını istiyorsa.
 

 

Irak Kürtleriyle dost Suriye Kürtleriyle düşmanlık olmaz

Türkiye’nin bu yılın başında başlattığı süreç hem Türkiye’de demokratikleşme hem Kürt sorununun çözümü bakımından önemli imkanlar barındırıyor. Şu ana kadar atılan adımlardan henüz bir kalıcı çözüm ve barıştan söz edemesek bile silahların susması ve PKK’nin çekilmesiyle Türkiye’nin Kürt sorununu diyalog ve demokratik zeminde çözmesi bakımından önemli imkanlar çıktı. Tabii sürecin ilerlemesinin bir koşulu da Türkiye’nin Suriye Kürtleriyle yapıcı ilişki içinde olmasıdır.
 

‘Türkiye normalleşmeye başlıyor’

Salih Müslim, Türkiye’nin Öcalan üzerinden Suriye Kürt hareketiyle etkileşim ve diyaloğa girmesi sayesinde geldi. Bu bir sır değil. Türkiye’nin bu diyalog tutumunu son derece sağlıklı buluyorum. Düne kadar Kürtleri ve PYD’yi dışlayıcı bir tutum alan Türkiye şimdi normalleşmeye başlıyor. Yanlışlardan dönmeyi olumlu görmek lazım, bunu bir tutarsızlık değil gerçeklerle yüzleşme olarak kabul etmek lazım. Türkiye ne yazık ki zaman zaman böyle şeyler yapıyor. Sopa ile inkar politikaları ile bir yüzyıl Kürt sorununu götürmek istedi, şimdi böyle olmadığı ortaya çıktı. Aynı politikanın Suriye’de de hayata geçirilmesi kaçınılmazdır. Türkiye’nin Irak’ta Kürtlerle barış içindeyken Suriye’de çatışması kabul edilebilir bir şey değil. Türkiye önce eli büküyor sonra bükemediğini öpüyor.
 

‘Özerklik ilanı radikalleri azdırabilir’

Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun son açıklamaları hükümetin daha önce Suriye Kürtlerine yönelik tutumundan bir parça daha ileri ve olumlu. Daha önce çok kalın ve kırmızı olan çizgileri vardı. En son yaptığı açıklamada Kürtlerin ileride herhangi bir statüye kavuşmalarına karşı olmadığını söylemiş, bu önemlidir. Yine de bunun bir oldubitti ile olmaması gerektiğini belirtiyor. Bu belki bir parça önleyici bir tutum ama bir gerçekliği de ifade ediyor. Bu karmaşada özerklik ilanı çok karşılık bulmayabilir. Suriye’de Aleviler için özerk bölge öngörüldüğü haberleri bile var. Bu radikal İslamcıları da azıtabilir.

Suriye’de Kürdistan bölgesi için bu aşamada yapılacak bir seçimle oradaki yerel yöneticilerin seçilmesi ve Şam ile eğer varsa ilişkilerinin kesilmesi. Esad meşruiyetini yitirmiş bir lider ve yönetim.
 

‘Suriye muhalefeti eşitlikçi olmalı’

Suriye ulusal muhalefetinin tutumu da pek olumlu değil. Bir arada olmanın koşulu Suriye muhalefetinin eşitlikçi bir çözüm perspektifi geliştirmesine bağlı. Aksi halde olmaz. Suriye ulusal muhalefeti ve Örgür ordu’nun tutumları Esad rejiminin ömrünü uzatıyor. Esad muhalefetin zaaflarını kullanarak egemenlik alanını tekrar tesis etti ve sürdürülür hale getirdi. Böyle devam ederse bu da kırılamaz.
 

‘Nusra’ya destek cinnet demek’

Türkiye’nin el Nusra gibi örgütlere destek vermesi ‘cinnet’ anlamına gelir. Çünkü bu grupların ne Türkiye, ne Suriye ne de Kürtleri bir faydası olması mümkün değil. Bu örgütler ABD ve AB’nin ‘terör listesinde’. Kürt bölgesinde ve şurada buradaki istikrarsızlığın bir bumerang gibi Türkiye’ye çarpması kaçınılmaz. Türkiye’nin kendi sınır bölgesi ve Kürt bölgesinde istikrarsızlığı artırıcı bu unsurlardan geri durması lazım. Böyle bir şey yapılıyorsa bu baltayı ayağa vurmak anlamına gelir.
 

‘Kongre Türkiye için farsıt’

Güney Kürdistan’da ulusal Kongre toplanması da çok önemli. Bunun hem kuzeyde hem batıda hem Türkiye’de Kürt sorununun barışçı demokratik ve siyasi yöntemlerle çözümü bakımından olumlu etkisi olacak. Türkiye’nin bu konferansı bu açıdan da bir fırsat olarak kullanabileceğini düşünüyorum. Kongre, Türkiye’deki çözüm sürecine yeni bir ivme kazandırabilir, yeni bir sinerjinin oluşmasına yol açabilir.

 

[email protected]

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’