Baskının en sofistike hallerine de layıksınız canlarım
Seni hapse atarım ha! Seni işsiz bıraktırırım ha! Kafandan copu, ciğerinden gazı etksik etmem ha! Gibi yöntemler olduğu gibi, birine, bir gruba, bir kesime baskı yapmanın son derece meşru, kanuni ve nizami gözüken yolları da mevcuttur.
Mesela 2.5 yıl önce Ekvador’da bir yayın grubunun başına gelenler… Gazetenin bir yazarı ülkenin başkanını bir polis ayaklanmasını kontrol edemediği ve onlarca insanın ölümüne sebep olduğu için ‘insanlık suçu’ işlemekle itham eden bir yazı yazdı. Başkan çıldırdı. Gazeteye 80 milyon dolarlık tazminat davası açtı. Bu tazminat davasına bakan hakim ahlaklı çıktı ve dedi ki; “Başkanın avukatları bana ulaşıyor, baskı yapıyor, özel muamale istiyor. Olmaz böyle şey!” Sen misin bunu diyen… Davadan azledilmekle kalmadı, 90 gün meslekten de uzaklaştırıldı. Tabii davaya başka hakim geldi. Onun da bazal bir ahlak anlayışı vardı ve dedi ki; “Köşe yazısına karşılık talep edilen tazminat katiyen orantılı değil, bu nasıl iş?” Hop, davadan alındı. Üçüncü hakim kullanışlıydı, neyse ki. 3 bin sayfalık dava dosyasını 1 saatte okudu, şıp diye duruşma günü belirledi, 5 saatte kararı verdi: 40 milyon dolar tazminat ve köşe yazarına 3 yıl hapis. Ülkenin en prestijli ve büyük gazetesi El Universo bunu yaşadı.
2010’da Fas’taki olaya bakın bir de… Le Journal Hebdomadaire adlı gazete iktidarı kızdırdı. İktidar kılıcı kuşandı. Reklamverenlere bu gazeteyi boykot etmesi için baskı yaptı. Gazete iflas etti, gitti. İstenmeyen fikirlere 4 kolay adımda kesin çözüm!
***
Ekvador ve Fas’a bakıp, ‘Öyle ülkeler var ki, zaten çok anti-demokratikler’ diyerekten şükür ediyorsanız, ben size bir hatırlatma yapayım, yalnız sonrasında siz gidin bir MR çektirin. Darbeye bağlı hafıza kaybından mustarip olabilirsiniz zira.
Doğan Yayın Holding’e 2009 yılında kesilen ve uluslararası birçok hukuk teşkilatı (ve basın özgürlüğü örgütü) tarafından haksızlığı yayın haline getirilen vergi cezasını hatırlayın mesela. Türkiye ticari hayatına sadece bir rekor değil, aslında Demokles’in Kılıcı olaraktan geçti. “Bugün Doğan’a yarın bana” yahut “Koskoca Doğan’a yaptılar, bizi sakız diye çiğnerler gülüm”gibi.
O günden sonra başka patronlar iktidarın karşısında bel nahiyesinden 90 derece bükülerek durmayı günlük iş akışlarının önemli maddesi haline getirdiler. Çünkü iktidarın kızması ve bu kızgınlığın maazallah kendilerine yönelmesi feciden de öte bir şeydi. Küçük işletmelerin, zincir restoran ve kafelerin Gezi sürecinde nefesi tıkanan insanlara bir bardak suyu fazla görmeleri bundandı. Ki insanlık dünyasında değil ama ticaret dünyasında haklı oldukları da her geçen daha somut şekilde kanıtlanıyor.
Gezi olayları başladığı günden itibaren neredeyse her konuşmasında, bazen Koç Üniversitesi kampusu bazen de Divan Oteli üzerinden Koç grubuna hiddetini belli etmişti Başbakan.
O nedenle… Geleceği görmek için “Başbakan AK Parti MKYK’sında bir kağıt almış, üstüne Koç yazmış, sonra da ‘Bitsin istiyorum’ demiş” türünden dedikodulara hacet dahi yoktu.
Şu anda hem Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu’nun hem de Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu(EPDK) Koç Grubu’nun peşinde. Maliye Bakanlığı Tüpraş, Aygaz ve OPET’e operasyon düzenleyip soruşturma yürütürken, EPDK’nın Aygaz’a ceza talep eden dosyası ortaya çıktı. Önümüzdeki günlerde bu dosya kurulda ele alınacak. Bu arada dün Ali Koç bir açıklama yapmak zorunda hissetti: “Bizim Türkiye ekonomisini ilerletmek dışında bir hedefimiz yok.” Niye bize siyasi öfkelerle geliyorsunuz manasında. Bundan sonra acaba ne olacak, bi merak bi heyecan, insan hiç tahmin edemiyor doğrusu!
Evet, baskının hem en eski ve kaba olanını, hem de en sofistike hale getirilmiş olanını bir ülke olarak aynı anda tecrübe edebildiğimiz yıllardan geçiyoruz. Bi Ekvador, bi biz. Seviye bu.