Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Suriye planında İran-ABD dengesi

Amerikan Başkanı Barack Obama savaş kararını verdi. Tartışmalı ‘kimyasal silah kullanımı’ gerekçesiyle girişilecek ‘çok sınırlı askeri eylemin’ eli kulağında. Obama, hiç zorunlu olmamasına rağmen savaş kararına Kongre onayı alacağını duyurdu. Aslında yarın yahut gelecek hafta, ne vakit isterse düğmeye basabileceğini belirterek. Kongre’den de onay gelirse ve bir mucize olmazsa, dünya göstere göstere bir müdahaleye gidiyor. Ortada Britanya’nın oyun dışı kalmasıyla yara almış ‘gönüllüler koalisyonu’ var. İronik ama, bunlar arasında ‘ille de rejim değişikliği’ diyen tek ülke de Türkiye! Amerikan yönetimi bu arzuyu hiç paylaşır görünmüyor. Belli ki, bunun Ortadoğu’yu yangın yerine çevirebileceğinin farkında. Tabi ok yaydan çıkınca olabilecekler ayrı..!
 

İKİ KİLİT ÜLKE

Askeri müdahale ve sonrası gelişmeler açısından iki kilit ülke var: Biri elbette ABD yönetimi, diğeri ise Hasan Ruhani’nin seçilmesiyle Batı’ya yumuşama sinyalleri veren İran. O zaman ABD Başkanı Barack Obama ile Dışişleri Bakanı John Kerry’nin yanı sıra İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Batılıların atanması ile zil takıp oynar hale geldikleri Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’ye dikkat kesilmeli.

Obama, Suriye’ye askeri eylemin çerçevesini ‘çok sınırlı, dar’ diyerek çiziyor, “Ucu açık bir taahhüdü değerlendirmiyoruz. Karaya ayak basmayı değerlendirmiyoruz” diyor. Suriye’nin masum sivillere kimyasal silah kullandığı iddiasından hareketle, Şam’ın ‘dünyaya meydan okuduğu’ ve ‘cezasız kalmayacağını’ söylüyor. Dışişleri Bakanı Kerry’nin son konuşmasında 1. Dünya Savaşı’ndaki ağır kimyasal silah kullanımı, oluşturulan hukuk ve evrensel insan haklarını bezeli ‘duygusal tonlu’ beyanatı var. Neden böyle davrandıklarını en başta kendi halkına izahata çalıştı. Bizi en ilgilendiren kısmı, “Obama sözünün eri” vurgusu, askeri eylem için “Suriye, Afganistan, Irak hatta Libya bile olmayacak” sözü. ‘Amerikan askerlerinin karaya ayak basmayacağını, ucunun açık olacağını, içsavaşla ilgili sorumluluk alınmayacağını’ yineleyip noktayı koydu: “İnanıyoruz ki, temel hedef bu işi müzakereyle çözecek diplomatik süreç. Çünkü biliyoruz ki kesin bir askeri çözüm yoktur. Bu siyasi olmak zorunda. Müzakere masasında olmak zorunda. Ve buna ulaşmayı derinden taahhüd ediyoruz.”

Obama yönetimi olayı şöyle görüyor: “Suriye düzeni bozdu. Rusya mani olduğundan cezasını biz vereceğiz. Temel kurallar korunmalı, ihlalciler cezalandırılmalı.” Kosova örneğindeki gibi ‘sivilleri korumaya’ öyle fazla atıf yok, BM sistemi bir nebze işletilse bu tür hukuki argümanlar geliştirilebilir. Yani kör topal uluslar arası hukuk sisteminde ipler daha da geriliyor.
 

ESAD’I ‘DEVİRME KARARSIZLIĞI’

Peki niye? Amerikan yönetimi Irak’ı gayet iyi anımsayanlar açısından hiç de sağlam görünmeyen kanıtlar üzerinden bu denli rahatça ‘kararlılık’ beyan ederken, nasıl oluyor da, Esad’ı devirmek kararlılığını açıkça beyan etmez? O vakit Tahran’a bakmalı..

Lübnan’daki Hizbullah için Suriye rejimi ‘kırmızı çizgi’, bu net. İran, Rusya ve Çin’e ‘Gemiyi siz terk etseniz biz etmeyiz’ mesajı yolladı, ABD’ye ‘çerçevenizi iyi çizin’ mesajı verdi.. Misal Hamaney, “Bölge zaten barut dükkanı gibi, gelecek öngörülemez” dedi. Ruhani, “Yeni maceracılık istikrara onarılmaz tehlikeler yaratır. Aşırılıkçılık ve terörizm yayılır” çıkışı yaptı. Zarif, “Kim sınırlı sınırsız bir saldırının garantisini verebilir. Hiç kimse!” dedi. Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Ali Caferi, “Bir sonraki Vietnam olur” diye meydan okudu. Blöf yahut değil, restleri bu.
 

‘CESEDİMİZİ ÇİĞNEMELERİ...’

Al Monitor’da Ali Haşim’in son haberi İran’ın pozisyonu açısından kafa açıcı. İddiaya göre, 26 Ağustos’ta Amerikalı diplomat Jeffrey Feltman, İranlılara “Sakin olun, iş Cenevre 2’ye zorlanacak” mesajı iletmiş. İranlılar tutumlarını ‘Libya senaryosu Kaddafinin ölümü türünden bir işe girişilirse, cesedimizi çiğnemeleri gerekir’ diye özetliyorlar.

Velhasıl Obama, Türkiye’nin ‘rejim değişikliği’ arzularını ne kadar dikkate alır? İran’a nükleer programı nedeniyle mesaj bulunsa da bir yere kadar. Zira iş çığrından çıkabilir. Hizbullah’ın son savaştaki gibi Demir Kubbe’yi kısmen delebilecek bir füzesi yahut Suriye’ye ait kimyasal silah taşıyan bir füzenin İsrail’e düştüğünü, bunun olası sonuçlarını bir düşünün... Sahi bunları bizim buralarda düşünen kimse var mı?

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’