Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Cami- Cemevi projesi bir asimilasyon mu

 Türkiye devletle yönetilir. Siz bakmayın adına cumhuriyet, yönetim biçimine demokrasi dendiğine. Halk karıştırılmaz, Batı’yla paralellik olsun diye oy verdirilir ama yönetim hakkına fiilen sahip değildir.

Türkiye’de her hak devlete aittir. Doğumdan ölüme bütün yaşamı devlet düzenler. Kaç çocuk, nerede okuyacak, hangi dili kullanacak, hangi dille eğitilecek, flörtünden evliliğine kadar doğrudan veya dolaylı hep devlet yönlendirir. Karşı düşünceye, karşı düşüncenin yapacağı eyleme bile devlet karar verir.

Bu dünyaya, öbür dünyaya ve inanca, karar ve ayar bu otoriter devletin asli görevidir.

Söz gelimi, Türkiye’de yaşayanların milletinin ne olacağına devlet karar verir; devlet “herkes ‘Türk’tür” dedikten sonra herkes Türk olmak zorundadır. Aksi, sürüm sürüm sürünme, ölüm dâhil her türlü cezadır.

Keza inanç da; devlet halkın dininin Müslümanlık olduğuna karar verir ve artık herkes kayıtsız şartsız Müslüman’dır. İsterse olmasın, azınlık hakları kâğıt üstünde bir masaldır; mübadele; gelire, mülke, mahalle baskısı dâhil her türden müdahale, derken yol, “gönüllü” kaçıştır.

Gönüllü kaçamayan yanar. Ya asimile olur ya da devletin yöntemleriyle hakkını arar. Çünkü devlet demokrasi ve demokratik ve barışçı yöntemleri dinlemez. Ya devletin dediği ya devletin dediği olur.Türkiye’nin en önemli sorunu bu otoriter devlet anlayışıdır.

Bu otoriter devlet yapılanması yüzünden Türkiye’de herkes mutsuz, başta Kürtler olmak üzere halklar, inançlar ve hakları baskı altındadır.

Kürtler yıllar süren mücadeleden sonra ayrı bir halk olduklarını nihayet kabul ettirdiler ve barış sürecinde bu otoriter ve tekçi devlet yapılanmasıyla cebelleşmekteler, ama inançlar henüz o kadar yol katedemediler.

Devletin inancı zapturapt için Diyanet’i var. Diyanet’in kurulduğu 1924 yılından beri devlet İslamiyet dâhil tüm dinlerle sorunludur. Devlet İslam olmayan halkı “fiili ikna”yla halledemediği noktada asimilasyona başvurmaktadır. Bundan en çok nasibini alan,(Hıristiyanlar ve diğerlerini zaten kalmadı diyecek kadar azdır) Alevilerdir.

Aleviler, kendilerinin İslam’la ilgilerinin olmadığını, ayrı bir inanç, ayrı bir din olduklarını iddia etmekte; oluşumlarını tek tanrılı dinler gibi ruha, yaradılışa değil, doğuş, yeniden doğuşla izah etmekte, başka bir donla (biçim) geleceklerine inanmakta; doğum hak kapısıdır demektedir. Aleviler, Enel hak sözleriyle, inandıkları Allah’ı farklılandırmaktalar. Aleviler, boşanma ve ikinci kadını düşkünlük (Hıristiyanlıktaki aforoz gibi) kabul etmektedir. Aleviler, tek tanrılı dinlerdeki erkeğin ilk ve kadının erkeğin küçük kaburga kemiğinden yaratılmasını erkeğe tanınan bir imtiyaz olarak görmekte ve kendi inançlarını ana soylu kabul etmektedir. Kendilerine göre, camiye de, hacca da gitmedikleri gibi, giden Alevi’yi düşkün ve o ibadetleri yapmayı iki yüzlülük olarak görürler. Yunus Emre’nin dizeleri inançlarının dayanağını kuvvetlendirmek için:

“Oruç, namaz, zekât, haç, suç ve cinayettir


Fakir bundan uzaktır, gerçeğe erenler içinde
”

Ve Bektaşı Veli’den de, ayrı oluşu ifade eden deyişler:

“Yar ile yanmışız/ Servet ile övünmeyiz/ Hak deyip hakka dönmüşüz/ Cennet ile övünmeyiz.


Bütün evren semah döner/ Aşkından güneşler yanar/ Aslına ermektir hüner/ Beş vakitle avunmayız.


Canan bizim canımızdır/ Teni bizim tenimizdir/ Sevgi bizim dinimizdir/ Başka dine inanmayız.


Hüdai’yim hüdamız var/ Dost elinden bademiz var/ Muhabetten gıdamız var/ Ölüm ölür biz ölmeyiz.
”

Beyan esastır. Özellikle inançta beyan daha da esastır. Dolayısıyla Aleviler ayrı bir inancım var diyorsalar, kimse onlara etik ve hukuken hayır sizinki ayrı din/inanç değildir diyemez, diyememelidir.

Ama bu devlet der. Bu devlet kurulduğundan beri inanca karışır. Kurucu devlet 1925’te çıkardığı bir kanunla tekke, zaviye ve türbeleri kapatır; 1980 askerî cuntası da değiştirilmesi dahi teklif edilmeyecek yasa olarak anayasalaştırıp yasağı pekiştirir.

Ama şu sıralar Alevilere yönelen bir plan gereği AK Parti, bu kanunu değiştirmeyi amaçlamaktadır. Planlama, Alevileri Sünni Müslümanlar gibi devletleştirip kontrol altında, cemevini Diyanet’in eteğinde tutmak, verilecek bir statüyle maddi imkânlar sunmak ve imkânlardan asimile olmuş eski Alevilere maaşlar çıkarıp bazılarını susturarak Sünnileşmeyi genişletmeyi, muhalefeti azaltmayı amaçlamaktadır.

Gidiş o ki, politikleşmiş İslam’ın devlet kanadı bir taraftan bunları yaparken öbür taraftan ‘sivil’ kanadı Ankara Tuzluçayır semtinde Cemevi- Cami- Aşevi ortak kültür merkezi inşaatının temeli atılmakta ve başka yerlerde benzerlerin geleceği haberi verilmektedir.

Projeye karşı ve taraftar olanlar tartışmaktadır. Cemevi- Cami projesi, 12 eylül zindanlarındaki siyasi “karıştır barıştır”ın dinî anlamda olanıdır. Çünkü eşit statüde olmayan iki dinin yan yana duruşu binaların duruşuna benzemez. Bu statüsüz Kürtlere “cumhurbaşkanı olmanıza ne engel var” sorusuna benzer. Ne ki, proje bir pratiktir, Alevileri asimile etmeye çalışan bu proje değil, devlettir. Ve üzerinde durulması, mücadele edilmesi gereken, bu tür dinî teşebbüsler değil, devlet din ilişkisidir. Çünkü aynı paralelde Aleviler de cemevinin yanına diğer dinlerin ibadet edeceği bir mekân yapabilir. Bu bağlamda inançların sorunları olamaz, olmamalıdır.

Dinler kendi kendini yönetmelidir. Devlet dinî kuruluşları sadece denetlemelidir.


Yapılacak acil eylem, kuruluştaki çarpıklığı düzeltmek, anti-laiklik sembolü Diyanet’i kapatıp devleti laik ve demokratik hâle getirmektir.


[email protected]

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’