Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

‘Andımız’ı anladık, niyeti de anlasak..

 ‘Andımız’ın kaldırılması vesilesiyle ilkokul yıllarını anımsamamak ne mümkün! İtiraf etmeliyim çocukluğumdan beri mana veremedim. Fakat ‘andımız’ı memleketin başındaki belaların baş sebeplerinden biri gören zihniyete de mana veremiyorum. Çoğu insanın ilkokul yılları geçip gidince ya kısmen yahut ilk cümleden sonrasını unuttuğu (işyerindeki mini anketin de gösterdiği üzere) basit bir bağlılık yeminiydi. Vadesi dolmuştu.

Gel gör ki, “Artık küreselleşme var, andımız gitti çağdaşlaştık” diyenler bile var! Pek tuhaf, çünkü ‘toplum mühendisliği’ bitmiş gibi bir kandırmaca yaratılıyor. Oysa Başbakan Tayyip Erdoğan’ın ‘dindar nesil yetiştireceğiz’ sözleri ‘andımız’dan farkı olmayacak projelerin sadece habercisi...

‘Öğrenci andı’nın dünyadaki örneklerine bakmak kafa açıcı. Elbette 1933’te başlayan Türkiye’deki ‘öğrenci andı’na, Nazi Almanya’sı ve Mussolini İtalya’sının tesiri büyük. Ama mevzuu tümden bu iki örneğe bağlamak doğru değil. İmparatorluk’tan ulus-devlete geçişte kimlik inşası için kullanılan ‘andımız’ 1930’ların ikliminde ortaya çıktı. Hitler Almanya’sı o günlerde Amerika’da da gayet popülerdi. Bugün nasıl trend ‘etnik kimlikler’, ‘dinî özgürlükler’ ise o günkü trendler başkaydı. Bir ülke uluslaşma sürecini nasıl yaşarsa tezahürleri öyle oluyor. Amerika’daki ‘öğrenci andı’ 1892’de ortaya çıkıyor. Bugün bile çok tartışmalı yanları var.

Günümüze gelirsek. Aradım taradım üç beş örnek bulabildim. Hindistan, Yeni Zelanda, Filipinler,Güney Afrika, Singapur’da ‘öğrenci andı’ mevcut. Her biri kendi öznel koşullarına göre değişse de ortak tema yurdunu, milletini seven, aidiyeti güçlü bireyler yetiştirmek.


Hindistan
’da 1962’den beri ‘öğrenci andı’ var: “Hindistan benim ülkem, bütün Hindistanlılar erkek ve kızkardeşlerim. Ülkemi severim; zenginlikleri ve kültür mirasıyla gurur duyarım. Ebeveynlerime, öğretmenlerime ve büyüklerime saygı gösteririm. Herkese nazik davranırım. Kendimi ülkeme ve insanıma adarım. Onların hayrı ve refahı benim mutluluğumdur.”


Yeni Zelanda
’da 21. yüzyılda ‘demokratik değerlere ve insan haklarına atıf’ içeren versiyonu tartışmaya açılmış. Hassasiyet Commonwealth sebebiyetiyle Britanya Kraliçesi’ne bağlılıkta.Filipinler’de çocukların her gün bayrak töreninde milli marşla birlikte ettiği yemin, “Hayatımı, rüyalarımı ve başarımı Filipin ulusuna adarım” diye bitiyor. Güney Afrika’da 2008’de öğrenci andı başlatmak için girişim var. Hazırlanan taslakta ‘geçmişin adaletsizliklerine’ atıf Apartheid günlerini ima ettiği için tartışılıyor.

Asıl ilginç örnek liberal dünyanın öncü gücü ABD’den. Amerika’da ilkokul çocukları 1892’den beri bayrak töreninde andlarını okuyor. Amerikan ulusçuluğu ve kurucu değerlerinin aşılanması hedefinin tezahürü. 1940’da Yehova Şahitleri’nin açtığı dava ile yasal zorunluluk yok, aile izni esas. Fakat ‘mahalle baskısı’ yüzünden zorunlu desek yeridir. Çok ilginç detayları olan ve bu köşeye sığmayan Amerika örneğini, bu pazar Dünya Günlüğü’nde anlatacağım.

‘Andımız’ın günümüz koşullarında Kürtler ve azınlıklarla adeta dalga geçen içeriğiyle kabulü mümkün değildi. Gerçi ‘tek dişi kalmış canavarların’ bulunduğu İstiklal Marşı yerli yerinde... Asıl mesele her demontenin bir montajının olabilmesi. Çanakkale Savaşı’nı milli mücadele kadrolarına mal etmemek için velîlerle evliyaların sahneye sürülebildiği memleketimizde, umarız yeni ‘montaj çalışmaları’ görmeyiz.



[email protected]

Twitter: @ceydak

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’