Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Elitist çevreciliğin iflası

 

2003 yılıydı... Boston’daydım ve bir gazetede okuduğum haber, gözlerimin faltaşı gibi açılmasına neden olmuştu. Amerika’nın kuzey doğu kıyılarında minik ve güzel bir ada vardır. Adı Nantucket olan bu adanın lakabı ‘zenginler adası’dır... Sözkonusu haber, işte bu adayla ilgiliydi.

Muhteşem güzellikteki yazlıklarında sadece bir kaç ay vakit geçiren ada sakinleri, yel değirmenlerine karşı savaş açmışlardı. Değirmen dediğim, değirmen falan değil tabii... Hani şu rüzgâr enerjisinden enerji elde etmek için dikilen uzun pervaneli direkler... Adalılar, okyanusun ortasında dikilen 130 adet pervaneli direğin, manzaralarını bozduklarından şikâyet ediyorlardı. Yani mehtaba bakmak istediklerinde direkler adadan uzakta da olsa seçiliyor... Bu da romantizm yaşamak isteyenlerin konsantrasyonunu bozuyordu. Kendilerini adeta bir dekor içinde yaşıyorlarmış gibi hissediyor, çok ince acılar çok rafine sızılar çekiyorlardı.

Hepimiz inceliklerimizi savunma hakkına sahibiz elbet, kimse duyularımızı küçümseyemez. Ancak sözkonusu bu direkler, 700 milyon dolarlık bir yatırımdı ve temiz enerji, diğer bir değişle çevreci enerji kaynağı olacaklardı. Bu da enerjide dışa bağımlı olan ve bu bağımlılıktan kurtulmak için çaba gösteren Amerika için önemliydi. Bugün artık Ortadoğu’daki bütün bu kavga gürültünün aslında petrol ve doğalgaz enerjisiyle ilgili çatışmalar olduğunu, aşağı yukarı herkes kabul ediyor. Bu çatışmalarda Amerika’nın neden başrol oynadığını da herkes biliyor. Dolayısıyla Amerika’da temiz enerji konusunda atılan her adım, Ortadoğu’da daha az insan kanı akması demek.

Buradan şuraya gelmek istiyorum. Türkiye’de çevre için mücadele edenler, çoğu zaman Nantucket adası sakinleri kadar romantik ve ayakları yere basmayan tezlerle ortaya çıkıyorlar. Bu nedenle haklı olduklarından daha çok haksız oluyorlar. Çünkü çift şeritli yoldan gelip, tek bir yoldan ilerlemek zorunda kaldığınızda, yolu ister istemez ince sızılarınıza değil, temel ihtiyaçlarınıza vermeniz gerekiyor.

Tuhaf bir şey söylediğimin farkındayım... Çünkü durum tuhaf, ben ne yapayım...

Yaşı yetenler İstanbul Boğazı’na 2. Köprü kurulurken nasıl bir direnç gerçekleştiğini hatırlar. Geride bıraktığımız günlerde rahmetli olan Mimarlar Odası Başkanı Oktay Ekinci gibi isimlerin öncülük ettiği gruplardı bunlar ve ben de gençliğimde onları sonuna kadar destekleyen kalabalıkların içindeydim. İstanbul’un siluetinin bozulacağından endişe ediyorduk. Oysa bu çok gerçekdışı bir Kerime Nadir romantizminden başka bir şey değildi. Çünkü köprü elzem bir ihtiyaçtı. Şimdi ise genç çevreciler aynı iddialarla aynı direnci 3. Boğaz köprüsü için gösteriyorlar. Damardan giriliyor ve sürekli olarak ağaçların kesildiğini vurguluyorlar. Ağaçlar kesilmesin, tamam, iyi ama yolun geçmesi için de ağaçların kesilmesi gerekiyorsa ne yapacaksınız.

İşte meselenin tam burasında ilerleme ve elitist çevreci hareketler arasında dünyanın her tarafında yaşanan tarihsel çatışma bir kez daha canlanıyor. Türkiye, ekonomisi büyüyen, hızla ilerleyen, çehresini değiştiren ve değiştirmek zorunda da olan bir ülke. Bu ülkede yaşayanların aş bulması, iş bulması, demokrasiyi yaşaması için ekonomik kalkınma çok önemli. Bu değişim sürecini kendi içinde en şiddetli yaşayan kent de İstanbul. İstanbul’un kendi iç dinamikleri bu kenti büyümeye itiyorsa, buna karşılık devletin altyapı yatırımı yapması gerekiyorsa, çevrecilerin bu gidişata direnmeleri nafile bir çaba olur. Bence rollerini çok fazla abartmamalılar, daha doğrusu siyasetten rol çalmamalılar. Evet, mesela yeni köprü yolu etrafında oluşacak olası rant girişimlerine gözcülük yapabilirler, İstanbul içinde yeşilin toplumsal faydaya değil ranta dayalı katledilmesi, yine aynı şekilde tarihî mimarinin ranta dayalı olarak katledilmesi konularında gözcülük yapabilirler ama İstanbul’un büyümesi karşısında bu kadar tutucu olmaları çevreci hareketi sadece etkisizleştirir. Çevrecilere tavsiyem, kendi fildişi kulelerinden biraz inmeleri ve ilerlemeye yol vermeleri.

www.vivahiba.com

[email protected]

***

 


Kulaklıkları çıkarın, etrafı dinleyin..


» SEMİH FIRINCIOĞLU- (New York)- 
Geçenlerde bir sabah metroda ayakta, tanımadıklarla omuz omuza yolculuğumu yaparken çok tuhaf bir incelik ve yumuşaklıkta, tek düze sürüp giden, şırıltı gibi bir kadın sesi başladı. Benim gibi çevremdeki (kulağında kulaklık olmayan) herkes de sesin kaynağını bulmak için bakınmaya başladı ve gördük ki yan yana oturan orta yaşlarda iki ufak tefek kadından biri elindeki gazeteyi yüksek sesle okuyor, öteki de başını okuyanın omzuna yatırmış dinliyor. Okuyanın sesinin farklılığı bir yana, o ortamda yüksek sesle okumaya karar vermiş olması da, okuduğunun gazete olması da, sayfada haber ya da ilan, önüne ne gelirse peş peşe okuyor olması da dikkat edilmeyecek gibi değildi. Aklıma dinleyenin gözlerinin görmüyor olabileceği geldi, inceledim, bir farklılık göremedim (yüzü de bana çok ilginç göründü: beyaz kâğıda kaş göz çizilmiş gibi kırışıksız, huzurlu bir yüz).

Yanımda duran ve arada bir birbirine “amma acayip, değil mi?” mimikleri yapan genç çiftin kadın olanı bana gülümseyip böyle durumlarda söylenen en basmakalıp sözü söyledi: “Only in New York!” “İyi de, dikkat ederseniz vagondakilerin yarısı olayın farkında bile değil, çünkü kulaklarına kulaklıklar tıkalı, gözleri de küçük ekranlara sabitlenmiş” dedim. Etrafa bakıp ilk kez fark ediyormuş gibi “ne kadar da haklısın” dediler, içimden bir (Türkçe) “yapmayın ya” çektim.

Teknoloji özürlü değilim (ekmeğimi teknolojiden yiyorum), neredeyse iki yıldır kitap, dergi, gazete, ne varsa tabletten okuyorum ama bu telefon ya da tablet izleyip dinleme işinin insan içine çıkınca yapılmasını benim aklım almıyor. Bir ara denedim, hayatı ıskaladığım duygusuna kapılıp panikledim, hemen vazgeçtim. Sokağa çıkıp kalabalıklara karıştığında rastlayabileceğin bin bir ilginç olaya gözlerini kapatıp kulaklarını tıkamak niye? Yollarda, araçlarda, kafelerde, dükkânlarda karşına çıkan her biri ötekinden farklı insan yüzlerini, kılıklarını, davranışlarını incelemek, bu kadar hareketin, sağdan soldan yükselen seslerin birbiriyle örtüşmesini, biri kaybolurken ötekinin belirmesini izlemek varken burnunu ekranına gömüp Candy Crush oynamak niye? Fena hâlde azınlıkta bir açıdan baktığımın farkındayım ama yine de söylüyorum: Çevremde farkında olarak ya da olmayarak yaşam şölenini sürekli es geçen, kelimenin tam anlamıyla “içine kapanık” bireyler görüyorum ve onların hesabına gerçekten içim burkuluyor.

www.isteyenokusun.com

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’