El Kaide birleştiriyor...
‘Dediğim dedik çaldığım düdük’ üslubu uluslararası ilişkilerde pek de işe yaramıyor. Hele de içinden geçtiğimiz dönemde... Türkiye’nin, Irak ile ‘kanlı-bıçaklı’ hâle getirilen ilişkilerinde ayaklarının yere basmaya başlaması iyi bir örnek.
Irak Meclis Başkanı Usame El Nuceyfi’nin eylül ayındaki ziyaretiyle başlayan mekik diplomasisini, Meclis Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Volkan Bozkır’ın Bağdat ziyareti izledi. Bozkır, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın, Irak Başbakanı Nuri el Maliki’ye ‘Ankara davetini’ iletti. Geçen hafta da Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari Ankara’daydı.
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun, Zebari ile basın toplantısında ilişkilerdeki duruma dair saptaması kaçınılmaz olarak hakikatlerden uzak ve ‘diplomatikti’: “Son dönemlerde, maalesef bazı konjonktürel gerekçelerle ilişkilerimizde bir durağanlık yaşanmıştı. İlişkilerimiz eskisi kadar yoğun olmamıştı...” Karşılıklı ‘mezhepçilik’ ithamlarını; Irak’ta ‘terör’ suçundan gıyabında idama çarptırılan Tarık El Haşimi için Başbakan’ın “İadesi söz konusu olamaz” çıkışını; Enerji Bakanı Taner Yıldız’ın Erbil/ Hewler’e inemeyen uçağını; Maliki’nin Türkiye için ‘düşmana dönüşen ülke’ sözünü; Erdoğan’ın Maliki’ye yönelik ‘Yezid’ benzetmelerini düşününce... CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun geçen ağustosta Bağdat’ı ziyaret etti diye neredeyse ‘hain’ ilan edildiğini bile gördük! Nereden nereye...
‘Irak’ta 2014 seçimi için Maliki’nin bize ihtiyacı var’ türünde ‘kibir yüklü’ bir değerlendirme de yapılabilir elbette. Maliki üçüncü kez seçilme arzusunda ve Şii koalisyon ortakları bundan çok rahatsız. Amerika’nın yarattığı seçim sistemiyle 2006’dan beri Irak’a hükmeden Maliki’nin gücü tek elde topladığı, Irak’ın demokrasiye uzak olduğu da herkesin malumu. Fakat Suriye krizi, ABD-İran diyalogu derken, her gün bombaların patladığı kaotik ortamda Irak’ta yerine bir alternatif çıkması hiç gerçekçi görünmüyor.
Eğer mevzu Irak iç siyasetiyse, bana kalırsa asıl seçimlerde Türkiye’nin tutumu Maliki için daha ‘yüklü bir kriter’ olacak. Nitekim Maliki’nin, 2010 seçimini unutmadığını bu ay başında Al Monitor ile söyleşisinde gördük: “Türkiye ile ilişkilerimiz İran’dan bile iyiydi. Ama açıkça içişlerimize karşıtılar. Siyasi ve seçimlere tüm detayına kadar, bazen siyasi, bazen partizanca ilişkiler kurarak müdahale ettiler. Bu da Ankara’nın Sünnilerin arkasında durmasıyla mezhepsel kışkırtmaya yol açtı. Türkiye’ye karşı tepki doğdu. Türk hükümetinden pek çok kez, doğrudan ve dolaylı olarak bundan vazgeçmesini istedik. Hâlâ pozisyonlarını gözden geçirecekleri umudundayız.”
Eğer mevzu bölgesel durumsa, Suriye’nin hâli ortadayken, Irak’ın Türkiye ile güvenlik işbirliği aradığı bir sır değil. Zebari, Ankara’da “Bu sayfayı kapatıp yeni sayfa açma zamanı” diyerek Bağdat’ın mesajını açıkça ortaya koydu: “..Herkes aşırılıkçılığın yükselişinden kaygılı. Suriye devletinin çöküşü tüm bölge için kaos yaratacaktır. Irak ve Levant İslam Devleti gibi gruplar Irak ve Suriye’yi tek bir cephe yaptılar ve bu hepimize ciddi bir meydan okuma.”
Irak, El Kaide teröründen çekerken, Türkiye halkı da aşırılıkçı İslamcı unsurların yarattığı tehdidi artık ensesinde hissediyor. Irak ile ‘açılacak olası yeni sayfa’ hayırlara vesile olabilir. Bunun koşulları iki tarafın da malumu.
Büyük resmi anlamak için asıl Maliki’nin Amerika ziyaretine bakmalı. Bugün Obama ile görüşecek olan Maliki, ‘cüretkâr’ kartlar açmakta. Obama’nın bunları nasıl okuyacağı önemli. Maliki’nin Amerika ziyaretini de pazar günü Dünya Günlüğü’nde daha detaylı analiz edelim.
Twitter: @ceydak