Kardeşin durumu içler acısı
Pakistan Türkiye’de hep “kardeş ülke” diye anılır.
Fakat pek kimse, orada neler olup bittiğini, “kardeşlerimizin” ne halde olduğunu merak etmez.
Oysa durumları hiç de iç açıcı değil.
Geçtiğimiz hafta, bir toplantıya katılmak üzere gittiğim Pakistan’da yayınlanan gazetelerin en önemli haberi, “kayıpların” kaderiydi.
2011 Eylül ayında “kaybolan” Yasin Şah’ı bulabilmek için Anayasa Mahkemesi Başkanı İftikâr Muhammed Çavdri, devletin elinde olduğunu belirlediği, fakat kim oldukları bilinmeyen 33 kişinin mahkemeye getirilmesine karar verince, hükümeti ve orduyu güç durumda bıraktı.
Aslında mahkeme konuyu ele aldığında ilk rakam 35’ti.
Fakat bu insanların mahkeme önüne çıkarılması olasılığı belirince devlet birdenbire, nerede olduğunu o güne kadar “bilemediği” insanlardan ikisinin tutukluyken öldüğünü açıklayıverdi.
Ordu ve hükümet önce mahkemenin talebine uymadı.
Ancak bir kere ortalık karışmıştı.
Yeni atanan Genelkurmay Başkanı Rahil Şerif, Başbakan Navaz Şerif ve Savunma Bakanı Kavaca Muhammed Asıf, mahkemenin ültimatomuna nasıl karşılık vereceklerini belirlemek için seri görüşmelere başladı.
Mahkeme sabırla, fakat ısrarla söz konusu kişilerin mahkeme salonuna getirilmesini talep etmeye devam etti.
Kayıp yakınları da günlerdir başkent İslamabad sokaklarında trafiği kapatıyor, gösteri yapıyordu.
Sonuçta, aslında Anayasa Mahkemesi’nin tatil günü olan Cumartesi günü, 14 kişi mahkemenin huzuruna çıkarıldı.
Bu defa da mahkeme heyetine gösterilen 14 kişinin kimliğinin ortaya çıkmaması için ve özellikle de yakınlarının tutsakları tanımaması için başları örtülü getirilmesi rahatsızlığa yolaçtı.
Duruşmada hazır bulunan Malakand Hapishanesi Müdürü Attaullah, iki yıl önce ordu yetkililerinin, haklarında herhangi bir tutuklama kararı bulunmadığı halde 66 kişiyi kendisine teslim ettiğini ve daha sonra bunların sadece 31’i hakkında tutuklama kararı çıkarıldığını açıkladı.
Bu bile, Pakistan’da demokrasi için büyük bir zafer olarak görülüyor.
Tabii, kimliği belirlenemeyen birilerinin mahkeme salonuna gizlice getirilip, götürülmesi nedeniyle kayıp yakınlarının öfkesi daha da kabarmış durumda.
Herbiri kendi yakınlarının bunlar arasında olduğuna inanıyor ama emin olamıyor.
Şimdi Pakistan Savunma Bakanlığı, kayıpların mahkemeye gösterilmesini ve kimliklerinin tesbit edilmesini talep ederek, devleti güç durumda bırakan Ek Savcı Tarık Kokar’ın davadan azledilmesini istiyor.
Pakistan’da konuştuğum gazeteciler ve insan hakları savunucuları, yıllardan beri sorun olan kayıplar konusunun uluslararası alanda ilgi görmemesinden yakınıyor.
Bir gazeteci, “uluslararası baskı başlasa, güvenlik kuvvetleri bu kadar yüzsüzce davranamaz” diyor ve ekliyor: “Fakat hiçbir baskı olmayınca da halka ‘biz istediğimizi istediğimiz kadar ortadan kaybederiz’ mesajı vermeye devam ediyorlar.”
Uzun yıllar askeri diktatörlüklerle yönetilen ve sivil bir hükümet ile bir devlet başkanının ülke tarihinde ilk kez bu yıl görev süresini tamamlayarak seçimle gittiği; Afganistan’a sınır olan ve “aşiretler bölgesi” olarak anılan bölgeler ile güneybatıda Balucistan’da yıllardır savaşın devam ettiği; ordunun, hâlâ, tekrar ne zaman patlayacağı bilinmeyen kapalı bir kutu olduğu Pakistan’ın tek sorunu bu değil.
Yeni kurulan Navaz Şerif hükümeti aylardan beri geçici bakanlarla çalışıyor.
Kimseye güvenemediği için Şerif, bütün önemli yetkileri elinde topluyor.
Öte yandan, önümüzdeki yıl Batılı orduların Afganistan’dan çekilecek olması da Pakistan’da tedirginliği arttırıyor.
Çünkü herkes, ülkenin batıdaki komşusunda doğabilecek bir istikrarsızlığın, Pakistan’daki çatışmaları da derhal alevlendireceğine inanıyor.
Öte yandan, ülkenin ekonomisi de feci durumda.
Ekonomisi çok iyi durumda olan ezeli düşmanı Hindistan’la silahlanma yarışına bir türlü son veremeyen Pakistan devleti, nükleer bomba yapmaya para bulduğu halde, halkını besleyebilecek, yoksullukla mücadele edebilecek kadar parayı biraraya getiremiyor.
Diğer yandan, bırakın üretimi, vatandaşlarının günlük enerji ihtiyacını bile karşılayabilecek durumda değil.
Kendi enerji kaynakları hızla tükenen Pakistan, komşusu Afganistan’la ilişkisi çok kötü olduğu için Orta Asya’daki kaynaklara ulaşamıyor.
İran’ın doğal gaz kaynaklarını Pakistan’a bağlamak için inşa edilmesine karar verilen boru hattı ise, İran’a uygulanan uluslararası yaptırımlar nedeniyle tamamlanamıyor.
Batı’nın İran’la nükleer silahlar konusunda geçici de olsa bir anlaşmaya varmasıyla alevlenen umutlar, Washington’un, anlaşmaya rağmen boru hattının tamamlanamayacağı uyarısı üzerine hemen sönmüş.
Başkentte konuştuğum Pakistanlılar, “artık evimdeki gaz bağlantısının basıncı o kadar düştü ki, ısıtmaya yetmiyor” diyor.
Başkentin dışında durum zaten daha da ağır.
Bütün bunlar olurken, Pakistan ordusunun generalleri ortada herhangi bir sorun yokmuşçasına kendi çıkarlarını kollamaya devam ediyor.
Pakistan’da, emekli subaylara devlet arazisi tahsis ediliyor.
Yabancı diplomatların, “bu, ülkenin kaynaklarının talan edilmesi anlamına geliyor” dediği uygulamanın sona erdirilmesi ise çok zor.
Çünkü ordu, her an tekrar askeri darbe yapabileceğini hergün hissettiriyor.
Bu ortamda “kardeş Pakistan” dostlarından destek arıyor.
En başta da Türkiye’den destek bekliyor.
Askeri vesayeti gerileten, demokratik kurumlarını yaşatmayı başaran ve ekonomisi çok başarılı kabul edilen Türkiye, Pakistan’ın da model ülkesi.