Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Suriye Cenevre’ye değil Allah’a havale!

 

Suriye’de artık ‘geri sayım başladı’. Salt 22 Ocak’ta konaklama sorunları yüzünden Montrö’de başlayacak ve Cenevre’de devam edilecek olan konferans için değil.Beşar Esad yönetiminin üç sene sonra yeniden ‘uluslararası sahneye çıkması’ açısından da.. ‘Esadsız çözüm’ diye geliştirilen retoriğe bakmayın. 30 Haziran 2012 tarihli birinci Cenevre Konferansı’nda çizilen çerçevede ‘geçiş hükümetinin Esadsız olacağı’ yer almamıştı. Son olarak Suriyeli muhaliflere ‘Esad’ın gitmeyebileceği’ iletildi. Artık bir mucize vuku bulup Esad bir süre ‘kenara çekilmeye ikna edilmezse’, ibrelerin tersine döndüğünü görürseniz şaşırmayın. Batılı ülkeler şimdiden elçilerini ve istihbaratçılarını Şam’a yollama derdinde.


DÜNDEN BUGÜNE...

Suriye; Sünni devletlerin rejim değiştirme ihtirasları, ‘sütten ağzı yanmış’ Batılı güçlerin temkinli politikaları ve Esad’ın karşı stratejisi ile son bir yılda İran/ Hizbullah’tan sağladığı destek eşliğinde bugüne geldi. Yaşananlar hiçbir zaman Mısır’daki türden ‘kitlesel bir halk devrimi’ değildi.Yakındoğu Haber’in Yayın Yönetmeni Alptekin Dursunoğlu’nun geçen hafta süreci gayet iyi özetleyen makalesindeki saptaması isabetli: “2011 Mart’ında başlayan sorun, Suriye’nin bir iç sorunuydu ve en mantıklı ve barışçı çözüm yolu da yönetimle muhaliflerin diyalog ile kurulacak bir hükümetin ülkeyi şeffaf ve demokratik seçimlere taşımasını öngören siyasi çözümdü.” Olmadı. Silahlar en başından işe karıştı/ karıştırıldı. Başta Suud olmak üzere Körfez ülkeleri 2011 nisanından itibaren mezhep sosunu ekledi. Türkiye mayıs sonundaki Antalya toplantısından itibaren muhalifleri örgütledi, Esad, iktidarını Müslüman Kardeşler’le paylaşması talebini reddedince de ana lojistik hat hâline geldi.

Her şey Arap isyanlarının heyecanıyla es geçildi, beklenti rejimin hemen çökeceğiydi. Çökmedi, sebebi sahada olanlarla arzuların örtüşmemesiydi. Kimse barışçı çözüm zaten aramadı, herkes kendi savaşının peşindeydi. Şimdi ‘yanlış hesap Şam’dan döndükten’ sonra Cenevre-2 olur da toplanabilse bile, bunun gırtlak gırtlağa getirilen Suriyelilere faydası meçhul.


SİLAHLI RADİKALLER

Kanlı vekâlet savaşında ana unsur gibi sunulan ‘ılımlı’ cephenin, yani Hür Suriye Ordusu’nun tabutuna son çiviler geçenlerde çakıldı. Reyhanlı’nın karşısındaki Bab el Hava/ Atme’deki HSO karargâhı ile cephaneliği, El Kaide bağlantılı Irak ve Suriye İslam Devleti’nin (ISID) tehdidi altına girince, rivayet o ki, bizzat Askerî Konsey Başkanı Salim İdris tarafından İslami Cephe’ye teslim edildi. 22 Kasım’da kurulan İslami Cephe’nin en güçlü fraksiyonları El Kaide’ye yakın Ahrar el Şam ile Suud destekli Ceyş ül İslam. Ceyş ül İslam’ın lideri Zehran Alluş artık Salim İdris’in koltuğunda. HSO kendisini Suriye İsyan Cephesi (SİC) adıyla örgütlemeye girişse de işi zor. Amerika, Irak’taki ‘Sünni Uyanış Konseyleri’ni uyarlama çabasıyla İslami Cephe ile Türkiye’de temas kurmaya çalışsa da henüz sonuç vermiş görünmüyor.


‘AŞIRILIKÇILIK KÖK SALMAZ’ MI?

Silahlı muhalefet Cenevre’ye karşı. Cenevre’ye gidecek Ulusal Koalisyon’un altı boş. Bunu herkes gayet iyi biliyor. Sahada artık ya El Kaide bağlantılı Nusra Cephesi ve ISID yahut seküler demokratik sistem yerine şeriatı temel alan İslami Cephe var. Yani bölgenin başına musallat edilen köktenci İslam. ‘Böyle bir ideoloji çok kültürlü Suriye’de tutmaz’ sözleri kulaklarda bir uğultu. Artık Batılı güçler, ipleri Suud’da, ana lojistiği Türkiye’nin elinde olan bu yapı ile hâlleşmek durumunda. Bir Amerikan Dışişleri yetkilisi “İslamcılarla Cihatçıları ayrı tutacak koşullar yaratmamız gerek” diyor. Yani Amerika olanaksızı istiyor.

Bu koşullarda İran’ın da katılamayacağı bir Cenevre’de ancak ‘kara komedi’ çıkar. Temsil sorunu taşıyan muhalefet, Esad ‘çekilmeye’ ikna edilse dahi yönetimdeki adamlarını kabul etmeye zorlanacak. Reddederlerse Batı’yı kaybedecekler. Ellerindeki koz, savaşı kızıştırmak olabilir.


‘UFAK UFAK DÖNÜLÜYOR’

Peki, Batı neler yapar? Esad ile irtibatı tesis ettiklerini görürseniz şaşmayın. BMGK onaylı anlaşma uyarınca Suriye kimyasal silahlarının imhası sürecine başladı. Bir yıldır Beyrut’ta bulunan Avrupalı bir diplomat “Ufak ufak Şam’a dönmeye başladık” diyor. Şam’da sadece Avrupa’dan Çek Cumhuriyeti elçiliği kalmışken, şimdi Avusturya, Romanya, İspanya, İsveç, Danimarka yoklama yapıyor. Bazılarının diplomatları geçenlerde Faysal Mikdat’ın brifingine katıldı. Aynı diplomatın öngörüsü: “2014’ün ilk çeyreğinde pek çok Avrupalı meslektaş Şam yoluna dönecek. Cenevre iyi bir gerekçe.”


ALİ MEMLÜK’LE TOPLANTI


Batılı istihbarat servisleri de aynı. Fransa iki istihbaratçısını AB’nin ‘kara listesindeki’ Suriye istihbarat şefi General Ali Memlük ile görüşmeye yollayıp istihbarat işbirliği arzusunu iletmiş. Diplomat Memlük’ün çok sert yanıt verdiğini belirtiyor: “Biz buna hazırız fakat ister miyiz? Yanıt hayır. Elçiliğiniz kapalı kaldıkça olmaz.” Britanya’nın da başına aynısı gelmiş.


Cenevre öncesi hâl böyle. Kıssadan hisse açık bir bölgesel çatışma patlak vermez de bu vekalet savaşı aynen devam ederse 
Suriye daha 5-10 yıl kanayacak. Bizim sınırımız da Allah’a emanet...

***


Bütün çabalar Rojava
sız konferans için

Cenevre’den sonuç çıkmayacağının bir başka tezahürü Suriyeli Kürtlerin durumu. Demokratik Birlik Partisi (PYD) eşbaşkanı Salih Müslim’in “Cenevre bir başka Lozan olmayacak” diyerek Kürtlerin bu kez Suriye içinde özerklik talebinin peşini bırakmayacağını beyan etmesi bir şeyi değiştirmiyor. Suriyeli Kürtlerin Montrö- Cenevre konferansına aynı çatı altında ve ayrı bir kimlikle katılma çabalarına taş koyan koyana.


AYNI ÇATI ALTINDA?

En başta ABD yönetimi. Washington’ın gerekçesi, masada iki heyet görmesi. Türkiye zaten Suriye’de Kürtleri İslamcı Arap muhalefetinin içine sokmak için bastırıyor. Müttefiki de Mesut Barzaniliderliğindeki Kürdistan Bölgesel Yönetimi. KBY’nin Rojava’daki uzantıları, doğru düzgün tabanı bulunmayan Kürdistan Ulusal Konseyi (KUK) ile Batı Kürdistan Halk Konseyi (ana unsuru PYD) arasında geçen hafta Erbil’de yürütülen müzakereler aslında sonuç vermedi. Bir ara konferansa ‘aynı çatı altında katılma’ konusunda uzlaşma sağlandığı açıklansa da...


‘KOALİSYON BAAS’TAN FARKSIZ’

Üç yıla yakındır ‘Arap’ vurgusunda ısrar ederek Kürtleri dışlayan Suriye Ulusal Koalisyonu’nun bunu kabullenmediği Ahmet Carba’nın “Kürtlerin bir kısmı (KUK’u kast ediyo) bizim çatımız altında, diğer kısmı (PYD’yi kast ediyor) Suriye rejimi heyetiyle katılacak” beyanı oldu. PYD’den Abdülselam Ahmed’in “Suriye Ulusal Koalisyonu iş Kürtlere geldiğinde Esad’ın Baas Partisi’nden farklı değil” demesi boşuna değil yani. PYD’yi silahlı mücadeleyi reddeden Demokratik Değişim için Ulusal Koordinasyon Kurulu çatısında konferansa katmaktan söz ediliyor. Önümüzdeki günlerde katılım konusunda durum değişir mi, çok tartışmalı.

 


TÜRKİYE’NİN TERCİHLERİ

Hâsılı, Suriyeli Kürtlerin taleplerinin konferansa ne kadar yansıyabileceği meçhul. Kürtler sahada radikal İslamcıların saldırıları altındalar, siyaseten de rejimle elbirliği yapmakla itham edilerek köşeye sıkıştırılmaya çalışılıyorlar. Kürtlere saldırılarda öne çıkan Çeçen kökenli cihatçı lider Ebu Ömer el Şişani’nin geçen hafta Rusça yayımlanan FiSyria’ya demecinde belirttiği gibi ‘komünist’ etiketiyle bakılıyorlar. Beşar Esad son dönemde Kürtlere açıkça ‘özerklik’ önerirken, olup bitenler Türkiye’nin Kürt meselesindeki tutumunu ve tercihlerini de ortaya seriyor. Özeti şudur: Çözüm sürecine paralel olarak Rojava’ya kucak açmak yerine ‘Arap’ ve ‘İslami’ kimlikli grupları desteklemek.

***


Mısır’da Cezayir alametleri göründü!


Mısır’da 3 Temmuz darbesinin ardından takvimler geriye alındı. Hüsnü Mübarek’in devrildiği 25 Ocak 2011’den sonraki süreçte seçimle işbaşına gelen Müslüman Kardeşler’in ilk sivil deneyimi hüsranla sonuçlandı. Mısır altı aydır askerî darbe koşullarında yaşıyor. ‘Tarih tekerrürden ibarettir’ deyimini haklı çıkarırcasına sonunda Müslüman Kardeşler ‘terör örgütü’ de ilan edildi. Arap âleminin önde gelen ülkesi büyük bir belirsizliğe yelken açtı.

Müslüman Kardeşler’in darbe sonrası başlattığı sivil direniş kısa sürede kırıldı. Bunda ordunun darbe sonrası barışçı gösterileri kanla bastırması kadar, tüm dünyada hepimizin şaşkınlıkla izlediği geniş halk kesimlerinin desteği de etkili oldu. Ve sivil direniş yerini ‘radikal unsurların’ silahlı eylemlerine bıraktı. Sadece Sina Yarımadası’nda öteden beri radikal İslamcı unsurların eylemleri değil, eylülde İçişleri Bakanı’nı hedef alan başarısız suikast dâhil pek çok silahlı eylem gerçekleşti. Sonuncuları iplerin kopartılmasını vesile edildi.


AĞIR CEZALAR

Sonunda geçen hafta önce Kahire’de ucuz atlatılan bir bombalama ve ardından başkentin kuzeyindeki Nil Deltası kenti Mansura’da en az 16 kişini öldüğü 140 kişinin yaralandığı intihar saldırısı cunta destekli hükümet için bardağı taşırdı. Saldırıyı Sina merkezli Ensar Beyt el Makdis (Kudüs’ün Destekçileri) adlı örgütün üstlenmesi ve Müslüman Kardeşler’in bu terör olayını kınaması da işe yaramadı. Önce Başbakan Beblavi çıkıp Müslüman Kardeşler’i ‘terör örgütü’ diye tanımladı. Ardından da hareketin topyekûn ‘terör örgütü’ ilan edildiği duyuruldu. Artık Müslüman Kardeşler lehine gösterilere katılmak yahut lehlerinde yazıp çizmek dahi beş yıl hapse mal olabilir. Farklı eylemlerde iş idama kadar gidebilir. Zaten yargılanan devrik Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, de Mısır’a karşı ‘yabancılarla elbirliği edip komplo kurmakla’ suçlanıyor. İş idama bile vardırılabilir!


ÖĞRENCİLER RADİKALLEŞİYOR

Mısır’ın en örgütlü gücü, yakın zamanda meşru bir seçimle ülkeyi yönetmiş bir siyasi hareket böylece ‘terörle savaş’ şemsiyesi altına sokulmuş olundu. Bu talihsiz adım akıllara Cezayir’de 1990’larda İslamcıların kazandığı ve iktidara gelmelerine geçit verilmemesiyle patlak veren içsavaşı getiriyor. Müslüman Kardeşler protesto gösterilerine devam ederken, şimdiden Mısır başkentinden ‘ölüm yükseliyor’. El Ezher’deki Müslüman Kardeşler destekçisi öğrencilerin hızla ‘radikalleştiği’ bir döneme giriliyor. Son olarak 60 kadar öğrencinin silahla yakalandığı iddiaları yansıdı.


HUZUR MISIR’A UZAK

‘Terörle savaş’ retoriği yüzünden cuntanın kurduğu geçici hükümetin ‘kapsayıcılık’ iddiasındaki ‘demokratik geçiş sürecinin’ de rafa kaldırıldığını söylemek gerekir. Mursi’nin salt Selefi müttefiklerle geçen yıl yaptığı ve şeriat vurgusunun altının çizildiği anayasa tersyüz edildi. Mübarek döneminde de kollanmış olan Selefiler burada ordu ile birlikte hareket ettiler. Zira onlar İhvan’dan boşalacak alana adaylar. Ocak ortasında referandum, ardından parlamento ve başkanlık seçimleri planlanıyor. Fakat halk desteği Mursi’nin devrilmeden önce yüzde 30’lara düşmüş olan desteğinden bile az, yüzde 25 ile ifade ediliyor. Huzur artık Mısır’a uzak. Seçimlerde bir mucize olmazsa darbeci general Abdül Fettah el Sisi, yeni Nasır olarak sahneye çıkacak. Mısır, siyasal İslam’ın adam kayırmacılık ve devleti ele geçirme hedefli azınlıkların dertlerini görmezden gelen başarısız demokrasi deneyimi ve askerî cuntanın yeniden ipleri eline aldığı talihsiz bir örnek olarak şimdiden geçti bile.



[email protected]

twitter@ceydak

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’