Kanada'da Erdoğan'a nasıl bakılıyor
Kanada’nın buz tutmuş kenti Montreal’deyim. Ermeni topluluğuyla birlikte Hrant’ı andık. Duygu dolu, kardeşlik dolu atmosferde, hıncahınç dolu salondaki toplantı, Hrant’ın bıraktığı mirasın ne kadar güçlü olduğunu bir kez daha gösterdi.
Türkiye’den uçuş mesafesiyle 7-8 bin km. uzaktayım. Montreal’de soğukta dışarıda dolaşmak kolay değil. Bu yüzden bir de alt şehir kurmuşlar. 1967 yılında başlayarak, şehrin merkezinin altına, bir ve iki kat halinde, alışveriş merkezleri, dükkânlar, kafeler, tren istasyonları, metrolarla yeni bir şehir inşa edilmiş. Hiç yeryüzüne çıkmadan, yeraltında her türlü gereksinimizi karşılayabildiğiniz, 12 kilometre karelik yüzölçüme sahip, 120’den fazla giriş noktası olan, dört metro durağının içinde yer aldığı bir özel kentten söz ediyorum.
Muhabbet etmek isteyen, alışveriş yapmak isteyen, şehrin hayat akışını görmek isteyen, oyun taşlarını alıp arkadaşlarıyla oyun oynamak isteyen, bulunduğu yerin altına yönelen merdivenlerden buraya ulaşıyor. Ne soğuk, ne de kar tehdidi buraya etki ediyor.
Kışın ortalama eksi 15-20 derece olan ısı nedeniyle yaşam, bir şekilde kendisine böyle bir alan yaratmış. Bir üstte şehir var, bir de onun altı.
Batı’nın genel bakışı
Türkiye’de ne olup bittiğine ilişkin Batı’da oluşan genel saptamaların, buraya da aynı şekilde yansıdığını söyleyebiliriz. ‘Hükümet-Gülen kavgası’na dair yorumlar, asıl olarak, Tayyip Erdoğan’ın geleceği üzerinde yoğunlaşıyor. Ne olup bittiğini tam anlayabildikleri söylenemez. Yargı ve polis içindeki güçlerin hükümeti hedef almasını anlayamıyorlar.
Erdoğan’ı ‘Putinleşiyor’ şeklinde tanımlayan genel havanın etkisinde oldukları görülüyor. Türkiye’nin son yıllarda bir ‘İslamileştirme’ sürecinden geçtiği saptaması, burada da yankı buluyor. Bir yandan, Erdoğan’ın liderliği altında yapılan reformlara olumlu vurgu yapıyorlar, diğer yandan da genel bir ‘otoriterleşme’ eleştirisini sürdürüyorlar. Kafaları oldukça karışık. Gül’ün durumuna ilişkin değerlendirmeler de dikkat çekiyor. Bu krizde önemli bir rolü olabileceğine ilişkin değerlendirmeler var.
Bunlar, daha çok, gazetelere yansıyanlar... Sokaktaki yurttaşın ilgisinin daha sınırlı olduğunu ekleyebiliriz.
Kanada-İsrail dayanışması
Kanada Başbakanı Stephen Harper, İsrail’de. İsrail Başbakanı Benyamin Netenyahu, kendisini ‘İsrail’in ve Yahudilerin büyük dostu’ sözleriyle karşıladı. Sebep çok açık: Kanada, Filistin’in BM’de ‘Üye olmayan gözlemci devlet’ statüsü kazanması için BM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada, ‘hayır’ oyu kullanan 14 ülkeden biri olmuştu.
Kanada Başbakanı’nın Ortadoğu seyahati günlerinde, iki Kanadalı gencin, Suriye’deki muhalefet saflarında savaşırken yaşamlarını yitirmeleri, bu ülkedeki kamuoyunun Ortadoğu’ya olan ilgisini fazlasıyla arttırmış durumda.
‘Kanada İsrail görüşmeleri’ sırasında, mutlaka, Suriye’nin geleceğine ilişkin meseleler yeniden ele alınacak. Buradaki konuştuğumuz insanlar, Kanada’nın, asıl olarak, bu konularda, ABD ile birlikte hareket ettiğini vurguladılar.
Kanada’nın barışçı kesimlerinin tepkisi ise farklı: “Biz böyle değildik. İsrail-Filistin geriliminde taraf olmamıştık. Bu tutumu tek taraflı buluyoruz, desteklemiyoruz.”
Kanada’nın eski efsanevi başbakanı bağımsızlıkçı Pierre Elliot Trudeau’nun şimdi Liberal Parti’nin lideri olan oğlu Justin’in, bu nedenle popülaritesi artıyor. Kamuoyu yoklamalarında, genç Trudeau önde gidiyor.
Ermeni toplumunun endişeleri
Ermeni topluluğunun merakı ise biraz daha değişik. Onlar, her şeye rağmen, Erdoğan döneminde azınlıklar açısından yaşanan değişimi çok önemsiyorlar. Yaşanan siyasi krize yaklaşımları, daha çok, “Erdoğan giderse daha kötü olabilir” kaygısı şeklinde öne çıkıyor. Bir vurguyu daha gerekli görüyorlar, “Erdoğan aleyhtarı kampanyada Batılıların parmağı var” diyorlar. Gülen Cemaati’nin de Batı tarafından desteklendiğine inanıyorlar.
Karşılaştığım ve konuştuğum insanlar, daha çok Türkiye’yi merak edenler. O nedenle, sürekli şu andaki duruma ilişkin sorular soruyorlar. “Kim haklı” diyorlar. “Bunun sonu nereye varacak?” diyorlar.