Uğur Mumcu, Abdi İpekçi, Doğan Öz...
Uğur Mumcu’yu, ölümünün 21. yılında çaresizlik içinde andık. Karşısında boynumuz eğik. Katilleri, yakalanıp adalete teslim edilemedi.
Uğur Mumcu’yu hatırlarken iki ismi daha anmadan geçemeyiz: Abdi İpekçi ve Doğan Öz. Mumcu’nun gazetecilik hayatının bir bölümü, bu iki değerli ismin öldürülmesini aydınlatma çabasıyla geçti. Ne yazık ki onun çabaları da yetmedi. Tıpkı Mumcu cinayeti gibi, Öz ve İpekçi cinayetleri de hâlâ karanlıklar içinde.
Ancak şu var: Mumcu’dan farklı olarak, Savcı Doğan Öz ve gazeteci Abdi İpekçi’nin katilleri yakalandı. Uğur, her iki cinayetin arkasındaki çeteyi de görmüştü. Kendi gücünün yettiği kadar üzerlerine de gitti. Tabii, her şey bir noktaya gelip dayandı, oradan ötesine ulaşmak mümkün olmadı.
Ergenekon davaları sırasında, bir umut ışığının yandığını gördük ancak orada da umut, duvarların arkasında kaldı.
Şurası bir gerçek ki, Mumcu cinayeti de tıpkı İpekçi ve Öz cinayeti gibi, bir ‘derin devlet’ cinayetidir. Bu nedenle soruşturma ve araştırmalar, hep bir yere gelip dayanmış, öteye geçememiştir.
Katiller yakalandı ama...
Uğur’un çok üzerine gittiği Öz ve İpekçi cinayetlerini yeniden hatırlamak, belki sonrasını anlamamıza ve üzerine gidilmesi gereken konunun
ne olduğunu aydınlatmaya yardımcı olur.
Ankara Cumhuriyet Savcısı Doğan Öz, 24 Mart 1978 tarihinde, evinin önünde öldürüldü. Katil İbrahim Çiftçi, kısa bir süre içinde yakalandı. Suçunu itiraf etti. Tanıklar da onu teşhis etti. 12 Eylül darbesinden sonra, dosya, askeri mahkemeye geçti. Askeri mahkeme; İbrahim Çiftçi’yi, ‘Doğan Öz’ü tasarlayarak öldürmek’ten idama mahkûm etti. Karar, Askeri Yargıtay’a gitti. Askeri Yargıtay Başsavcılığı, kararın onanması üzerine, Askeri Yargıtay Ceza Daireleri Genel Kurulu’na, ‘delil yetersizliği’ gerekçesiyle kararın bozulması talebiyle başvurdu. Genel Kurul’daki 15 askeri hâkimden 8’i kararın bozulması, 7’si onanması yolunda oy kullanınca, karar bozuldu.
Askeri Mahkeme, Genel Kurul’un kararına uyarak, “Kesin vicdanı kanaatimiz katilin Çiftçi olduğu yönünde olmasına rağmen, beraat ettiriyoruz” dedi.
Mumcu, bu kararın arkasındaki ‘derin gücü’ görmüştü.
Aynı gelişmeler, İpekçi cinayeti davasında da yaşandı. Katil, askeri cezaevinden kaçırıldı. Asıl tertipçiler, bir şekilde dosyalar yok edilerek, tanıklar korkutularak serbest bırakıldı. Dava karanlıklara karıştı.
Mumcu, katil Ağca’nın peşinde koşturdu. Arkasındaki güçleri ortaya çıkarmak amacıyla büyük çaba sarf etti. Sonuç yine umutsuzdu.
Bilgiler, belgeler, bir yere gelip duvara tosluyordu.
İşte o duvara ‘derin devlet’ adını veriyoruz. Kozmik odalarıyla Özel Harp Dairesi’ne ne yazık ki ulaşılamadı. Türkiye’nin Gladyosu, yargı önünde hesap vermediği gibi, tasfiye de edilmedi.
Uğur Mumcu’nun ölüm yıldönümünde, bu büyük gazeteciyi anarken bir özeleştiri de yapmamız gerekiyor.
Cinayeti devletin aydınlatmasını beklemek doğru değildi. Kendimize şunu sormalıyız: Biz gazeteciler, bu konuda ne kadar gayret edebildik, gerçeğin ne kadarının toplum tarafından görülmesini sağlayabildik?
Uğur Mumcu gazeteciliği üzerine çok tartışma yapıldı, eleştirel yaklaşımlar da oldu. Gazetecilik okullarında bu konuda yapılmış bir araştırma var mıdır bilmiyorum. Bildiğim, Uğur’un çok özel yetenekleri, cesareti ve de ‘fikri takip’ özelliği bulunan bir gazeteci olması. Gündemi etkileyecek ölçüde kuvvetli sezgilerinin olduğunu da ekleyelim. Hedef haline gelmesindeki temel nedenlerden birini, bu özellikleri oluşturuyordu.
Türkiye, bugün elbette epey farklı bir düzlemde. İktidar ilişkilerinin biçimi çok değişti. Güç dengeleri, farklı şekilde yeniden inşa edildi.
Kozmik oda
Bir gerçek değişmedi: Bu devlet, bu cumhuriyet; hâlâ, demokrasiyle, medyayla, halkla, toplumla sorunlu. Hâlâ, gazeteciler, meslekleri nedeniyle tutuklanabiliyor, hâlâ düşünce üzerinde baskı sürüyor.
Tabii daha önemlisi, ‘derin devlet’, kendisine dokunulamamış haliyle orada duruyor. Kozmik odanın kapısında içeri, bir türlü, özgürlük ve şeffaflık rüzgârı giremiyor.
Uğur Mumcu’yu yitirdik. Aradan 21 sene geçti. Boynumuz bükük. Biz gazetecilerin onun anısına yapabileceğimiz şey ne? O ‘yapı’nın hâlâ devletin içinde bulunduğunu görmek ve ‘karanlık odalar’ın aydınlanması için mücadele etmek...