Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Heyecana gerek yok

 Türkiye yolsuzlukların üstünün örtülmesinden paralel yapıların tasfiyesine, birçok başka sorunla boğuşurken, Kıbrıs görüşmeleri sessiz sedasız denebilecek ölçüde bir sükûnetle başladı. Bundan önce Kıbrıs’ta bir ön görüşme bile Türkiye medyasında günlerce tartışılırken, bu defa başlayan sürece pek ilgi olmadı.

Bu görece ilgisizlik, Türkiye’nin iç politik gündeminin yoğunluğuyla ilgili kuşkusuz. Fakat başlayan süreçle ilgili çıkan tek tük yazıların da çoğunun aslında sadece iç politik kavgaların değirmenine su taşıma amaçlı olması endişe verici.

Kimileri yeni görüşmeleri, neden olduğu pek de anlaşılamayan bir tavırla, daha doğrusu, “Erdoğan hükümeti yapıyorsa kötüdür” mantığıyla eleştirirken, diğerleri de, onlara hitaben, “siz hükümeti devirmeye çalışırken, o hükümet sessiz sedasız Kıbrıs sorununu çözüyor” ya da “bugüne kadar Kıbrıs’ta çözümü bizimle birlikte arzulayanlar, şimdi Erdoğan’ın muhteşem liderliğine karşı oldukları için karşı çıkıyorlar” türünden propagandif cümlelerle yaklaşıyor konuya. Oysa başlayan süreç ne bir tarafın ne de öbür tarafın bu tür laflar etmesine olanak veriyor.

İlginç olan, bu taraflardan birinin genelde 1974 Kıbrıs Harekâtı’nı yapan hükümetin Başbakanı “Karaoğlan” Ecevit çizgisinde olması. Diğer taraf ise aynı hükümetin Başbakan Yardımcısı olan ve bugünkü hükümetin ana kadrolarının, gençliklerinde “Mücahit Erbakan” bağırışlarıyla peşinden koştuğu ve Kıbrıs konusunun şahini Necmettin Erbakan’ın takipçileri.

Baştan söyleyelim: Kıbrıs, 1974 yılında Rum faşistlerinin darbesi ve ardından bunu bahane ederek, Türk askerinin adaya çıkmasından beri, Türkiye halkının sırtında bir yük. Bugün gazete köşelerinde ve sanal dünyada sidik yarıştıranların, daha doğrusu, onların bugün bile toz kondurmadıkları ağababalarının el birliğiyle memleketin sırtına yükledikleri bir yük bu. Avrupa Birliği’ne tam üyelik görüşmelerinin başlamasından beri bu yük ikiye katlandı. Sorun çözülmezse, tam üyelik de zaten yok. Dolayısıyla Türkiye’nin yeni başlayan süreci de ilke olarak desteklemek ve 2004 yılında olduğu gibi çözüme ulaşmak için elinden geleni yapmak dışında yapabileceği fazla birşey yok.

Tarafların ilk açıklamaları umut veriyor. Zaten değişen ve çözümü kolaylaştırabilecek koşullar da var. Ancak konuyu uzun zamandır izleyenler, sorunun yapılan ilk açıklamalarda ele alınan sorunlardan çok, detaylarda olduğunu biliyor. Bu nedenle bugün ne başlayan süreci, “tamam, bu iş bitti, halloldu” şeklinde hafife almak mümkün ne de “Türkleri satıyorlar” çiğliğinde tezlerle eleştirmek.

Önce değişen koşullara bakalım.

Her şeyden önce resmi adı Kıbrıs Cumhuriyeti olan Rum kesiminin, Euro krizinde oynadığı rol nedeniyle AB kamuoyunda itibarının zedelenmiş olması geliyor. Yani Rumlar AB’den gelecek baskılara daha açık. Tabii baskı gelirse...

İkincisi, anlaşılan, adanın yakınlarında varolduğu belirlenen doğal gaz yataklarının ekonomik değeri sadece Kıbrıslıların değil, birçok başka ve bölgede bulunmayan ülkenin de iştahını kabartacak kadar büyük. Bu da herkesi çözüme teşvik ediyor. Her ne kadar İsrail’in de bu konuda adının sıkça geçmesi işleri biraz zorlaştırabilecek olsa da, para kokusu alınca en “van minıtçı” politikacı ve devletlerin bile akıl almaz anlaşmalara fit olduğu deneyle sabit.

Çözüme ulaşmayı kolaylaştıracak bir unsur da, bu defa AB’nin oldukça aktif şekilde sorunun içine dalmış olması. Nedeni doğal gaz mıdır, Kıbrıs’ın maddi yükü müdür, yoksa AB savunma politikaları mıdır, bilinmez. Ama Brüksel’in pazarlıklarda aktif rol alması hem Türkiye’yi, hem de Kıbrıslı Rumlarla onların büyük abisi Yunanistan’ı daha uzlaşmacı olmaya zorlayacaktır.

Buna karşılık, 2004 yılıyla kıyaslandığında bir de olumsuz değişim var. O da 2004’te büyük umutlarla ve Türkiye’nin şahinlerine ciddi bir başkaldırı halinde, Annan Planı’na büyük ölçüde “evet” diyen Kıbrıslı Türklerin, özellikle de gençlerin büyük bir hayal kırıklığı yaşamış olması. Bu nedenle Rumlara bugün daha kuşkulu bakıyorlar ve çözüm konusunda o yılların heyecanını hissetmiyorlar. Oysa sonuçta adanın kuzeyinde ikna edilmesi gerekenler onlar.

Güneyinde de gençler (1974 doğumlu Rumlar bugün 40 yaşında ve Türklerle hiçbir ilişkileri olmamış insanlar) hiç tanımadıkları, ortak bir yanları olmayan Kıbrıslı Türklerle neden mutlaka birarada yaşamaları gerektiğini de açıkçası pek kavrayamıyor. Onların perspektifinden bakınca anlaşılır bir durum. Çünkü ne adanın kuzeyini tanıyorlar ne de yaşamlarını sürdürmek için oraya ihtiyaç duyuyorlar.

Buna karşılık, bugüne kadar çözümün önündeki en büyük engellerden biri olan Rum Ortodoks Kilisesi’nin ilk buluşmanın ardından, olumlu açıklamalar yapmasının umut verdiğini de vurgulamak şart.

Tabii bütün bunlar görüşme sürecinde değişebilir.

Neden?

Çünkü daha önce de belirttiğim gibi, asıl çözülmesi gereken sorunlara, yani detaylara daha girilmedi. İlk görüşmede ortaya çıkan “temel ilkeler”, Annan Planı’ndan çok uzakta değil. Ama Rumların Annan Planı’nı reddetmesinin nedeni o ilkeler değildi. Onları, yeni bir devletin federasyon mu, yoksa konfederasyon mu olacağı çok ilgilendirmiyor, mesela.

Onları ilgilendirenler şunlar:

Mülk sorunu nasıl çözülecek? Kuzeyde mülkü kalan Rumlar bunlara tekrar sahip olabilecek mi? Tabii tersi de geçerli.

Rumların kuzeye, Türklerin güneye yerleşmesi mümkün olacak mı? Bunda sınırlamalar olacak mı? Olursa bunlar ne olacak?

Türkiye’nin KKTC’ye yerleştirdiği Anadolu Türkleri ne olacak? Bunlar arasında KKTC vatandaşlığı almış olanlar ne olacak? Daha da önemlisi, köken olarak Anadolu Türkü olan ama adada doğmuş ve büyümüş insanlar ne olacak?

Varılacak anlaşmanın garantörü kim olacak? Türk askeri adada kalacak mı, kalmayacak mı? Kalmayacaksa, Rumların tekrar Türkleri dışlaması ve hatta onlara düşmanlık göstermesi durumunda kim müdahele edecek? Burada AB bir faktör olabilir mi ve olursa bunu adadaki Türkler 2004 hayal kırıklığından sonra yeterli görebilir mi?

Bunlar ilk aklıma gelenler. Daha birçok başka sorun var tartışılması ve karara bağlanması gereken. Şimdi Türkiye Türklerine düşen, bu görüşmeleri hep beraber desteklemek.

Sonuçta kararı zaten onlar değil, Kıbrıs’ın Türk ve Rum vatandaşları verecek.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’