Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Şamar

 Dün Afganistan sandığa gitti.

Milyonlarca Afgan vatandaşı Hamid Karzai’den sonra kimin devlet başkanı olacağını belirlemek için oy kullandı.

Uzak bölgelerden oy sandıklarının başkent Kabil’e getirilmesi uzun zaman alacağı için seçimin sonucu ancak 24 Nisan’dan sonra belli olacak.

Ama bir sonuç, belki de en önemli sonuç, şimdiden belli: Bu seçim, Afgan halkınınTaliban’a indirdiği ağır bir şamar oldu.

Yıllardan beri Taliban’ın şiddet eylemleri altında inleyen Afganistan’da olaysız, yüksek katılımlı ve tamamen olmasa bile büyük ölçüde hilesiz bir seçim yapılabileceğine, Afganistan dışında daha düne kadar pek kimse inanmıyordu.

Bunu bilen Taliban, seçim öncesinde şiddet eylemlerine hız verdi.

Saldırıların hedefinde seçimi düzenleyen kurumlar, seçimlerde görev alan memur ve gönüllüler ve en başta da seçime olumlu bakan sivil Afgan halkı vardı.

Belli ki amaç, Afgan seçmenini yıldırarak, seçime şaibe düşürmek ve bu şekilde uluslararası topluluğun Afganistan’a desteğini kırmaktı.

Plan tutmadı.

Afganlar bu oyunu boşa çıkardı.

Halkın yaklaşık yüzde 70’inin yaşadığı büyük kentlerde hiç olaysız, kimsenin burnunun bile kanamadığı bir seçim gerçekleşti.

Kırsal kesimde bile, meydana gelen olaylar seçime gölge düşürebilmekten çok uzak.

Şimdilik seçim gününün bilançosu toplam 10 ölü ve bunların da sekizi Taliban.

Türkiye’deki yerel seçimde sekiz kişinin yaşamını kaybettiği düşünülürse, savaşın pençesindeki Afganistan için bu bilanço çok umut verici.

En ciddi olay Zabul vilayetinin başkenti Kalat’ta meydana geldi.

Kadınların oy kullandığı bir seçim lokaline saldıran bir kişinin patlattığı bomba iki polisin ölümüne yolaçtı.

Yine Zabul’de, yine kadınların oy kullandığı bir başka lokali hedef alan bir saldırganı ise polis, daha saldırı yerine ulaşmadan vurdu.

Gazne ve Vardak vilayetlerinde bazı bölgelerde saldırılar olduğu, çatışmaların bu satırlar yazılırken de devam ettiği ve bu nedenle o bölgelerde halkın oy kullanamadığı belirtilse de, Kabil’de herkes bunların seçimin genel başarısını etkilemeyeceğinde birleşiyor.

Bu yaygın kanının en önemli nedeni, seçime katılım oranının tahminlerin de ötesinde olması.

Özellikle Afgan kadınlarının yoğun şekilde sandığa gitmesi, kimsenin beklemediği güzel bir sürpriz.

Bağımsız Seçim Komisyonu Başkanı Yusuf Nuristani, oy kullanan seçmenlerin yüzde 35’inin kadın olduğunu açıkladı ki bu, kadınların Taliban yönetiminde evden çıkmasına bile izin verilmeyen, bugün de hâlâ kâğıt üzerinde sahip olduğu hakları kullanmalarına sık sık engeller çıkarılan Afganistan’da başdöndürücü bir rakam.

Afganistan İnsan Hakları Komisyonu Başkanı ve Alternatif Nobel Ödülü sahibi Sima Samar da kadınların kendi geleceklerinin belirlenmesine aktif şekilde katıldığına işaret ederek, taşı gediğine koydu:

“Bu durum, bütün dünyaya Afgan halkının demokrasiye inandığını da gösterdi. Bu nedenle uluslararası camia da bundan sonra da bu ülkeye yatırım yapmaya devam etmeli.”

Dün ülkenin bütün büyük kentlerinde olağanüstü güvenlik önlemleri alınması, seçimin bu derece güvenli geçmesinde çok önemli bir rol oynadı.

Her sokak, her meydan polis kontrolündeydi.

Başkent Kabil’de vatandaşlar da güvenlik güçlerinin bu çabalarını karşılıksız bırakmadı.

Seçmenler, yer yer, kontrol noktalarında görev yapan polislere çiçekler dağıttı.

Seçim sandıkları önünde sabahın erken saatlerinden itibaren uzun kuyruklar oluştu.

Öyle ki, öğleden sonra ülkenin batısından ve kuzeyinden oy pusulalarının yetmediği haberleri akmaya başladı.

Bunda, kırsal kesimde güvenlik nedeniyle oy kullanamamaktan çekinen birçok seçmenin, daha güvenli olacağına inandığı büyük kentlere akarak, orada oy kullanmayı tercih etmesinin de rolü olduğu anlaşılıyor.

Ancak bu engeli de Afgan makamları, helikopterlerle oy pusulası taşıyarak ve sandıkları daha uzun süre açık tutarak aştı.

Seçimi kimin kazandığı ancak üç hafta sonra belli olacak.

Fakat başa güreşen üç aday var.

Bu adayların ilki, yakın zamana kadar dışişleri bakanlığı görevini yürüten, eski kraliyet ailesine yakın duran ve ülkenin güneyinde yaşayan Peştun Durrani aşiretine mensup olan Zaymal Resul.

Resul, şimdiki devlet başkanı Hamid Karzai’nin de desteğini almış olmasına rağmen seçim kampanyasında çok silik kaldı.

Peştun oylara talip olmasına rağmen Peştunca konuşamayan Resul’ün şansı diğerlerine göre, daha zayıf görülüyor.

İkinci şanslı aday, yine Peştun oylarına talip olan Eşref Gani Ahmedzai.

Eşref Gani, ülkenin doğusunda yaşayan Gılzai aşiretinden.

Fakat sadece onlara güvenmiyor.

Eski Dünya Bankası memuru Eşref Gani hem entellektüel, hem de iyi bir teknokrat olarak tanınıyor.

Gençler arasında desteği büyük.

Başkan yardımcılığı görevine, uzun yıllar süren savaşlardaki acımasızlığından dolayı birçoklarının korkuyla baktığı Özbek politikacı Abdülreşit Dostum’u getireceğini açıklamasından beri, ülkede yaşayan ve sayıları milyonları bulan Özbek ve Türkmen azınlık da Eşref Gani’yi destekliyor.

Üçüncü şanslı aday ise Abdullah Abdullah.

Abdullah eski dışişleri bakanı.

Ama daha önemli özelliği, Sovyet ordularına karşı direnişinden dolayı ülkede efsaneleşen Ahmet Şah Mesut’un sözcülüğünü yapmış olması.

Bu nedenle, özellikle Sovyetler’e direnişi önemseyen Tacik seçmenlerin desteğini arkasında hissediyor.

Hiçbirinin pek bir somut programı yok aslında.

Sadece Abdullah’ın, ülkede başkanlık sistemine son vermek istediğini ve Türkiye’yi model alarak parlamenter sisteme geçmek istediğini belirtmekle yetinelim.

Her üç adayın ülkede en büyük yabancı askeri gücü bulunduran ABD’ye bakışı ise aynı.

Üçü de ABD’nin hatalarını eleştirse de, Washington’la üzerinde anlaşmaya varılan, fakat Karzai’nin imzalamayı bugüne kadar reddettiği İkili Güvenlik Anlaşması’nı imzalayacaklarını açıkladı.

Afgan seçim sistemi, bu ilk turda adaylardan hiçbirinin yüzde 50 oy oranını aşamaması durumunda, en yüksek oyu alan iki aday arasında ikinci bir seçim yapılmasını öngörüyor.

Adaylardan hiçbirinin bu eşiği ilk turda aşması mümkün görünmüyor.

Aslında Afgan seçim sistemi bu durumda, ilk turda en yüksek oyu alan iki adayın yarışacağı ikinci bir tur yapılmasını öngörüyor.

Ancak hem Afgan, hem de yabancı gözlemciler, ikinci bir tur yapılmayacağı kanısında.

Bir yabancı diplomatın belirttiğine göre, “ilk turda kimin desteğinin ne kadar olduğu zaten ortaya çıkacak. Bu durumda da, ilk turu aşan iki aday kimin başkan olacağı ve diğer adayın gelecek yönetimde nasıl bir rol oyanayacağı üzerinde anlaşacak.”

Şimdiye kadar yapılan seçim kampanyasında bütün adayların hemen hemen tüm maddi fonlarını tüketmiş olmasının da, onları bu tür bir uzlaşmaya teşvik edeceğini tahmin etmek zor değil.

Ancak iki aday arasındaki oy farkı çok küçük olursa, durum değişebilir ve herşeye rağmen ikinci bir tur gündeme gelebilir.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’