Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Çankaya hesapları ve Türkiye'nin 'irtifa kaybı'

 Seçimlerin üzerinden bir hafta geçti ve seçim sonuçlarının değerlendirmesi, haliyle, içerde ve dışarda hararetli tartışma konusu. Çok sayıda doğruyu barındıran ve isabetli tespitler yapmış olan sayısız yazı arasında 'AKP’deki Stockholm Sendromu'na dair Murat Aksoy’un T24 yazısındaki şu satırları, kayda geçirelim:

"Acaba Ak Parti’nin aldığı oyu, yıllardır Alevilerin neden CHP’ye oy verdiğini açıklamak için kullanılan ‘Stockholm sendromu’ ile açıklayabilir miyiz?

Nitekim, bu kavramı yıllardır pek çok kişi, Alevilerin CHP döneminde uğradığı haksızlıklara rağmen bu partiyi desteklemesini açıklamak için kullandılar. Ak Parti’nin 2011’den itibaren izlediği kimlik politikası ile Aleviler açısından CHP seçeneksiz hale geldi. Alevlilerin bugün CHP'ye oy vermesi sadece siyasi tercihle değil aynı zamanda sahip olduğu yaşam tarzı ve özgürlüklerin korunması için CHP’yi bir sigorta, bir liman olarak görmeleri ile doğrudan ilgilidir.

Aynı şey bu seçimlerde Ak Parti seçmeni için de geçerli oldu. Ak Parti tabanı dini değil dünyevi kaygılarla oy verdi. Son yıllarda elde ettikleri hak ve özgürlüklerin, sosyal statülerinin sürmesinde ve yaşam tarzlarının garantisini Ak Parti gördükleri için oy verdiler. Tıpkı Alevilerin CHP’ye oy vermesi gibi.

Türkiye’nin yaşadığı kutuplaşma ortamında Ak Parti tabanının partilerine oy vermesi siyasal tercih değil aynı zamanda kendilerine sahip çıkmadır."

Bu tespit ve değerlendirme, isabetinin yanı sıra çok büyük bir 'potansiyel tehlike'ye de işaret ediyor. Zira, 'kutuplaşma'nın yaşandığı ve Tayyip Erdoğan’ın 'stratejik bakış açısı'na göre derinleştirilmesinin 'iktidar garantisi' sayıldığı bir ülkede, 30 Mart’ın işaret ettiği 'seçmen bloklaşması' gelecek için –maazallah- tehlikeli bir 'toplumsal iç çatışma' habercisi olabilir.

AKP oylarının Tayyip Erdoğan’ın 'Tek Adam' olma stratejisini önleyecek ölçüde düşük çıkması, tam da bu nedenden ötürü çok önem taşıyordu.

Öyle olmadı. Bir hafta önceki yerel seçimlerin sonucu Tayyip Erdoğan’ın 'Tek Adam' olma heveslerini besledi. Bu kesin. Bu yönüyle de yüzde 43,2 olduğu anlaşılan AKP oy oranı, Tayyip Erdoğan açısından bir 'zafer' sayılıyor. Çünkü, yüzde 40’ların altında hatta yüzde 40’a kadar inmiş bir oranın, Tayyip Erdoğan’ın 'Tek Adam' hesaplarını konsolide etmek istediği cumhurbaşkanlık adaylığı ihtimalini ortadan kaldıracağı kanısı yerleşikti.

Tayyip Erdoğan’ın tepetaklak aşağı düşüşünün 30 Mart’la netleşeceğinden korkan iktidarının tüm paydaşları ve özellikle medyadaki yanaşmaları, Erdoğan için 'zafer sonucu'ndan öyle bir coşkuya kapıldılar ki durumları, seçim öncesinde Nilüfer Göle’nin T24’te yayımlanan 'Demokrasi üzerine aykırı sorular, garabet oluşumlar' başlıklı yazısındaki şu satırlara uygun düşüyor:

"Bugün iktidarda olmalarına rağmen kendilerini mazlum olarak koşullandıran Müslümanların ve de onların sözcülerinin görmek istemedikleri kendilerinden başka vatandaşların da olduğudur. Kimseye bir vefa borçları olmadığı gibi diğerlerinin hakları umurlarında değildir. Hatırlanmalıdır ki, iktidara Erbakan’ı tasfiye ederek, 'babayı öldürerek' gelmişlerdir. İktidar olmanın modern kibrini taşımaktadırlar, çoğunluk olmanın şuursuz coşkusuyla doludurlar."

Bu ruh hali ve seçim sonucunun ortaya koyduğu 'Türkiye güçler dengesindeki AKP' fotoğrafının ya da 'demokrasi garabeti'nin yol açtığı bir başka sonuç ise 'AKP’li olmayan medya'da 'Erdoğan-Gül denklemi'nin hararetle tartışılmaya başlanmasıdır. Bu tartışmaya Abdullah Gül, Kuveyt’te, Tayyip Erdoğan da Bakû’da yaptıkları açıklamalarla yeterli yakıtı sağladılar.

Tartışma, Ağustos 2014’e ilişkin adeta şu basit 'quiz' sorusuna indirgenerek yapılıyor:

'Doğru cevabı yazınız:

Tayyip Erdoğan cumhurbaşkanı; Abdullah Gül başbakan; cumhurbaşkanlığına Abdullah Gül ile başbakanlığa Tayyip Erdoğan ile devam.

Üçüncü sayılabilecek ihtimaller de var ama bir ay süresince tartışma, şıklar üzerinde yoğunlaşacağa benziyor.

Türkiye’nin toplumsal birikimi, entelektüel kapasitesi ve gelecek seçeneklerinin, isimleri Tayyip Erdoğan ve Abdullah Gül olan iki kişi arasındaki 'psişik gelgitler' ve dayandıkları 'müşterek tabanın değişik vektörleri' tarafından belirlenecek bir 'denklem'e sıkıştırılması; başka hiçbir şeyi ifade etmese bile, ülkenin içine itildiği müthiş bir 'irtifa kaybı'na işaret eder.

Yukarıdaki 'quiz' sorusunun ilk dört seçeneğinden herhangi birisinin geçerli olması, Nilüfer Göle’nin seçim öncesi yazılmış, yukarıda sözünü ettiğimiz yazısındaki şu satırların altını çizmiş oluyor:

"Türkiye model ülke olma sıfatını hızla kaybediyor ama tüm bilginlerin kafa kafaya verse anlamakta zorluk çekecekleri laboratuvar bir ülke konumunda. Günlük yaşantılarımıza kadar bizi yıkıcı enerji sarmalına alan, güvenliğinden giderek kuşku duyduğumuz toplumsal bir laboratuvar içindeyiz.

Devlet geleneği çözülüyor, yatırımlar duruyor, ekonomi inişe geçiyor. Türkiye kaybediyor. Ama iyi günlerin geride kaldığını kabullenmekte zorlanıyoruz. Henüz şuurları eski tren raylarına kilitli kalmış bir istikamette yol alan, ayrıcalıklı konumlarını ya da umutlarını kaybetmek istemeyen, içeride cemaat, dışarıda komplolar olmasa, her şeyin güllük gülistanlık olacağını, bıraktığımız yerden demokratikleşmeye, toplumsal barışa doğru yol alabileceğimizi düşünmek isteyen birçok kişi var. Ama ne yazık ki bu böyle değil. Tarih düz bir çizgide, tren raylarında kayıp gitmiyor. Farklı bir güzergâha girildi bile. Edinilmiş kazanımlar bir bir yok olmakta."

Seçim sonuçları, Türkiye’deki gidişatın bu yönünü değiştirmekten ziyade, netleştirdi sanki. Seçim sonrası, dış basından izlediğimiz kadarıyla Batı’nın siyasi karar merkezleri, Tayyip Erdoğan’ın zaferini, 'demokrasinin başarısı' olarak değerlendirmediler. Ekonomik ve mali karar vericiler ise kaygılı.

Tayyip Erdoğan’ın, Twitter’ın açılmasına ilişkin AYM kararını 'gayri milli' bulduğunu ve 'faizlerin inmesinden yana' olduğunu açıklaması, bu kaygıyı daha da besliyor.

Bu arada, seçim sonu yayımlanan sayısız yazı arasında Financial Times’ın dış politika editörü ve köşe yazarı David Gardner’ın 'Otoriter Erdoğan cazip olmayan bir emsal sunuyor' başlıklı yazısında, 'Tek Adam'lık çabaları bakımından, Erdoğan ile Irak’taki Nuri el-Maliki ve Mısır’daki Abdülfettah el-Sisi arasındaki 'ortak noktalara' dikkat çekmesi çok çarpıcıydı.

Yazısını, yazının tümünü özetleyen şu paragrafla noktalamıştı:

"Bu liderlerin hepsinin ortak noktası, yurttaşlarına alan ve özerklik açmayı beceremiyor olmalarıdır. Bu, kısmen, yurttaşın bireysel haklara sahip olduğu ama bağımsız kurumların kamusal güvenliliğinin bütün çeşitliliği içindeki topluma ait fikrine, tümünün birden yabancı olmalarından ötürüdür. Seçilmiş olabilirler. Fakat, demokrasi, sultanlara, firavunlara ve Maliki’nin durumunda olduğu gibi, komplocu bir hizip liderine dair değildir."

Türkiye’nin adı Avrupa ülkeleriyle değil Rusya ve Ortadoğu ülkeleriyle, liderlerinin adı demokratik şahsiyetlerle değil, 'Tek Adam' modelleriyle karşılaştırılır oldu.

Abdullah Gül’ün cumhurbaşkanı kalması ya da başbakan olması, Türkiye’yi sokulduğu bu kötü 'güzergâh'tan çıkartacaksa, onun 'istikbali'ne kafa yormaya devam edelim.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’