Ayasofya'dan fetih rüzgârı estirenler
Gülen Cemaati yazarlarından bir kesim, 'Ayasofya ibadete açılsın' kampanyası başlatmışlar. Twitter'ı etkili kullanıyorlar.
Selanik’teyim. Osmanlı’dan kalma eserlerin ne durumda olduğunu merak ederek dolaşıyorum. 1900’lerin başında şehrin nüfusunun yarısının Yahudi, yüzde 30 kadarının Türk ve geri kalanının Yunanlı olduğu biliniyor. “Kentteki cami ve sinagoglar nerede” diyerek sokakları adımlıyorum.
Rotonda mı desem, Aya Yorgi Kilisesi mi desem, Hortacı Camii mi desem ya da Roma tapınağı mı desem, koca binanın etrafında dolaşıyorum. Kırık minaresinden ve içerideki hazırlıklardan, binanın kiliseye çevrilmesini isteyenlerin hareket halinde olduğu görülüyor.
Selanik’te her taraf kilise, bir ihtiyaç olmadığı ortada. Şunu net bir şekilde söyleyebilirim: Selanik’te ibadet için kullanılan cami kalmamış. Kiliseye çevrilmeyenler, kültürel etkinlikler için kullanılıyor. Sinagoglara gelince.. Yeni yapılmış tek bir sinagog dışında onlar da yerle yeksan.
Yahudi dönmelerinin 'Yeni Cami’sini gezdik orası da sergi salonu haline getirilmiş. Yeni Cami’de geçen yılın Ramazan Bayramı'nda Selanik Belediye Başkanı'nın özel izniyle namaz kılınmasına izin verilmiş. Ancak, Selanikli Müslümanlar, imamın kendi talepleri dışında Batı Trakya’dan getirilmesini protesto ederek namaza katılmadıklarını anlattılar.
Ayasofya kampanyası
Selanik’teki tüm camilerin ibadete kapatılmasına yol açan anlamsız bağnazlığı düşünürken, internet sitelerinde yeni bir haber gözüme çarptı. Gülen Cemaati yazarlarından bir kesim, “Ayasofya ibadete açılsın”, “Ayasofya cami olsun” kampanyası başlatmışlar. Twitter’ı bu amaçla yoğun olarak kullanıyorlar.
Zaman gazetesi yazarı Mustafa Armağan, köşesinde ve yayımladığı 'Derin Tarih' dergisinde, ‘Ayasofya cami olsun' kampanyasını epeydir sürdürüyor. MHP Milletvekili Yusuf Halaçoğlu da bu teze destek vermek amacıyla Ayasofya’nın müze olmasını sağlayan belgedeki Atatürk imzasının sahte olduğunu öne sürmüştü.
Armağan’ın gerekçesi şöyleydi: “İslamcılık öldü mü, ölmedi mi bilmiyorum ama ‘İslamcı’ çevrelerde gördüğüm manzara o ki, artık bir zamanların temel taleplerinden, hatta ana davalarından Ayasofya’nın camiye çevrilmesi iddiasının arkasında eskisi kadar kuvvet ve metanetle durmuyor, belki de duramıyorlar. Muhafazakâr ve milliyetçi tabandan söz etmiyorum; orada hâlâ ciddi bir Ayasofya hassasiyeti mevcut ama aydınlar ve kanaat önderlerinde bu talebin gündeme getirilişi yıldan yıla dikkat çekici bir şekilde cılızlaşıyor.”
Şimdi kampanyaya 'cemaat’in medyadaki bazı kalemleri de girince, olay daha da renkli bir hale geldi.
Bağnazlık fark etmiyor
Selanik sokaklarında dolaşıyorum ve kentteki Yahudi ve Müslüman izlerinin adım adım nasıl kaybolduğuna hayıflanıyorum. Çünkü geçen yüz yılın bütün izleri ne yazık ki bağnaz uygulamalarla yok olup gidiyor.
Aynı günlerde, benzer bir bağnazlık kendini gösteriyor.
İstanbul’da ibadet edecek cami mi yok? Ayasofya, Hıristiyanlar tarafından kilise olarak yapılmış.
Sultanahmet Camii orada bütün haşmetiyle duruyor. Demek ki sorun ibadet edecek yer meselesi değil. O zaman benim dinim, senin dinin ayrışması gündeme geliyor. Bu toprakları fethettik, o zaman Ayasofya da cami olacak! Bu, bir çoğunluk dayatmasıdır. Bu topraklarda yaşamış Anadolu halkları bizim atalarımız değil mi? Onların bir kısmı Hıristiyan değil mi? Hepimiz Ortaasya’dan at sırtında mı geldik? Fatih’in ve Kanuni’nin anneleri, eşleri gibi en yakınlarının büyük bir çoğunluğu Hıristiyan kökenli değil mi?
Hıristiyanların mabedini Müslüman mabedi haline çevirmekle sevap mı kazanılacak, yoksa bundan siyasi rant mı elde edilecek? Bizler, başkasına, farklı olana hoşgörümüzle övünürüz. Osmanlı’nın değişik dinlerden ve milletlerden oluşan tebaasına hep saygıyla yaklaştığından söz ederiz. Tartışmalı da olsa, Osmanlı Selanik’i bunun örneği sayılabilir.
Peki Ayasofya’nın cami olmasını savunanlar, “Farklılıklar zenginliğimizdir” kotasını nereye koyacaklarını düşünüyorlar?
Elimde Mark Mazower’ın 'Selanik: Hayaletler Şehri'(Everest Yayınları) kitabı. Üç dinin bir arada yaşadığı kültürel zenginliğin, 500 yılın izlerinin, şehirden ve kitaplardan nasıl silindiğini anlatıyor. Biz bunu İstanbul’a yapmayalım.
Not: Selanik’te Atatürk Evi’ni, bitişikteki konsolosluğu ve Başkonsolos Tuğrul Biltekin’i ziyaret ettik. Güzel düzenlenmiş müze evin tanıtımı için, bilgi içeren yeni ses kasetini Selçuk Yöntem seslendirmiş. Müze evi, geçen yıl 100 bin kişinin ziyaret ettiğini öğrendik.