Ayasofya'nın Cami'ye dönüştürülmesi
Dinin siyasileşmesi; dünyanın birçok yerinde olduğu gibi, bu topraklarda da; çok büyük bedel ve yıkımları beraberinde getirdi.
Ayasofya’nın cami haline dönüştürülmesi için yürütülen kampanya, giderek daha kitlesel bir zemine oturtuluyor. Gazetelerin haberlerine göre; önceki gün Anadolu Gençlik Derneği, Ayasofya’nın ibadete açılması için “Sabah namazında Ayasofya Camii’nde buluşuyoruz” etkinliği düzenledi.
Ayasofya önünde toplanan binlerce kişiye; Kabe imamı, sabah namazı kıldırdı. Yine habere göre, dua sırasında “onbinler ağlayarak ‘Amin’ dedi.”
Ayasofya’nın Cami olması neden istenir? Müslümanların o bölgede ibadet edecek yer sorunlarının olduğunu söylemek mümkün değil. Ayasofya; kuruluşunda cami olup, “sonradan Müslümanların elinden alınmış” bir yapı da değil. “Hıristiyanlar, dünyanın başka yerlerinde tarihi camileri kiliseye çevirmek üzere yeniden harekete geçtiler, şimdi bir karşı hamle yapılıyor” diyebileceğimiz bir durum da yok. Kısacası, mantıklı bir gerekçeden söz etmek zor.
Ayasofya, dünyanın en eski ve haşmetli kiliselerinden biri. Yapılışındaki mantık bu şekildeydi. Cami ve müze olması, sonradandır. Camilerin kiliseye döndürülmesi yönünde yeni örneklerden söz etmek zor. Ters doğrultuda gelişmelere daha çok rastlanıyor: Bazı Yunanistan kentlerinde, Müslümanlar için yeni ibadet yerleri açılıyor. Avrupa’da, Müslümanların yaşadığı ülkelerde, sayısı her gün artan camiler yapılıyor.
Dinin siyasileşmesi
O zaman bu projedeki mantık tam olarak ne olabilir? Bir ara “paralel yapı”nın hükümeti sıkıştırmak amacıyla böyle bir örgütlenme içine girdiği de söylendi. Ama şu an baktığımızda, bu da çok açıklayıcı görünmüyor. Hatta, hükümete yakın gazete ve TV’lerin de; bu projenin arkasında durdukları izlenimini edinebiliyoruz.
Ayasofya’nın ibadete açılması projesinin, bu tablo içinde dini yönünden çok siyasi yönü ağır basıyor. İslamcı kökten gelen bir partinin iktidarında; bir kısım dindar, bu konuda duyarlı olacaklarını bildikleri toplulukları harekete geçiriyorlar. Bir anlamda, siyaseti sıkıştırıyorlar. Kampanyanın, bazı İslami yayın organlarında da,uzun zamandan beri işlendiğinin tanığıyız. “Eski bir öykü” ile karşı karşıya olduğumuz bir gerçek.
Mağdurların “öteki”leştirmesi
Dindarlar, Cumhuriyet tarihinin mağdurları arasındalar. Belki Kürtler ve Aleviler kadar dolaysız şekilde olmasa da, başlarına çok dertler geldi. Devlet, hayatlarına, inançlarına müdahale etti. Ötekileştirilmenin, dışlanmanın ne demek olduğunu,bilmiyor değiller.
Tabii, Cumhuriyet tarihinin ötekileştirilen bir diğer kitlesi; Müslüman olmayanlar. Hıristiyanlar ve Yahudiler, bu ülkede, herkesten çok acı çekti. Tıpkı İsrail’in, Müslümanları dışlaması gibi; Cumhuriyet tarihinde, Yahudiler’in, çalışma kamplarına gönderildiği dönemler bile yaşandı.
Dinin siyasileşmesi; dünyanın birçok yerinde olduğu gibi, bu topraklarda da; çok büyük bedel ve yıkımları beraberinde getirdi.
Ayasofya’nın ibadete açılması girişimleri de, siyasi hedefli bir kampanya olarak gelişiyor. Böyle bir tablo karşısında; insan, ister istemez; bir huzursuzluk içine giriyor.... Türkiye, son yıllarda, “ötekileştirmeleri aşabilme” yolunda adımlar da atıyor. Azınlık vakıflarının mallarının iadesi konusunda; geçmişe göre, olumlu yönde değişiklikler yaşandı. Kürtlerle çözüm süreci başlatıldı. Aleviler konusunda yeni açılımların beklendiği bir zemindeyiz.
Böyle bir zamanda, dünyada “Ayasofya’yı camiye çevirdiler” imajı oluşmasının; Türkiye’ye ve/veya Müslümanlar’a, ne gibi bir faydası olabilir? Türkiye’de, aşırı kutuplaşmanın toplumsal psikolojiye etkisi ortada. Kutuplaşmaya yeni bir boyut daha eklemenin ne anlamı var? Kutuplaşma yerine; insani değerler, eşitlik, kardeşlik ve yardımlaşmanın öne çıkartılması,daha doğru olmaz mı?
Açıkçası, ben, hükümetin de; böyle bir girişimin merkezinde olabileceğini çok düşünmüyorum. Gerçekçi gelmiyor, anlaşılır gelmiyor.
Ötekileştirilmiş olanlar, başkalarını ötekileştirmesinler...
Ne çektiysek bundan çektik.