Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Emine Uçak Erdoğan: Öcalan 'yeni aşama' dediğinde her şey unutulacak mı?

 Emine Uçak Erdoğan: "Özellikle yeni nesil bu çatışmasızlık sürecinde bile kendilerini güvende hissetmiyor. Bir-iki ay önce Dicle Üniversitesi'nde konuştuğumuz gençler kalekol ve hatta baraj yapımını bile yeni bir savaş hazırlığı olarak yorumluyorlardı."

NEDEN 

Muhafazakâr kesimde yakından izlediğim, sağduyusunu ve Kürt meselesine hâkimiyetini takdir ettiğim bir isim Emine Uçak Erdoğan. 1973 Siirt doğumlu bir gazeteci yazar. Çocukluğunu 80’li yıllarda Güneydoğu’da geçirmiş bir yazar. Kendi deyimiyle ‘yangının içinde büyümüş’. O günleri anlattığı Keje: Bir Gecede Büyümek (Kejê: Dı Şevekê De Mezın Bûyîn) ve Kürt Civanlar adlı kitapları var. Emine Uçak Erdoğan’la ‘dağa çıkan çocukları’ ve ‘muhafazakâr mahalledeki savruluşları’ konuştum.



Son birkaç gündür dağa çıkan Diyarbakırlı çocuklar konusu, kaçırıldılar mı kendi istekleriyle mi çıktı diye tartışılıyor. Siz nerede duruyorsunuz? 

PKK’nın 90’lı yıllardaki gibi her aileye bir çocuğunu dağa göndermesi baskısında bulunduğunu sanmıyorum. Zaten bu uygulama hiç kabul görmemişti. Ancak devlet şiddetinin herkese değmesiyle zorla göçler, kaybetmeler, faili meçhullerle dağa gidiş sığınılacak tek yer oldu. Şimdi öyle bir dönem yok, ancak özellikle yeni nesil bu çatışmasızlık sürecinde bile kendini güvende hissetmiyor. Bir iki ay önce Dicle Üniversitesi’nde konuştuğumuz gençler kalekol ve hatta baraj yapımını bile yeni bir savaş hazırlığı olarak yorumluyorlardı. 

Peki çocuklar... 

Her iki durumda da orada yani dağda olmamaları gerektiğini düşünüyorum. Ve bu yeni bir düşünce değil benim için. Yıllar önce çatışmalar sürerken; operasyonlara karşı canlı kalkan eylemleri yapılırken de annelerin ‘dağa giden çocukların’ önünde de durması gerektiğini söylemiştim. Yani sadece ölüsüne değil evlatlarının dirisine de sahip çıkmasını. Bir yıllık çatışmasızlık ve normalleşme sürecinde bunun ilk örneklerini gördük. Bunu çok önemsiyorum. Ancak tarafların özellikle de Başbakan’ın çocuklar ve anneler üzerinden iki tarafın tabanını haliyle toplumu karşı karşıya getirmesini, tehdit etmesini doğru bulmuyorum. Birkaç ay önce bu konuyu dile getirdiğimizde benim gibileri ‘süreç karşıtı’ olarak etiketleyen gazetecilerin veya isimlerin şimdi Başbakan konuyu gündemine aldığında ağız birliği etmişçesine ‘Şuna niye ses çıkarmıyorsunuz’ hallerini ise ibretle izliyorum. 

PKK’nin dağa çıkan çocuklarla ilgili tavrı hakkında ne denebilir? 
Dağda çocuklar var. Örgüt bunları son bir yıldır geri alanlarda kullandığını söylüyor. Ancak bizzat kendi yayınlarında, haberlerde bunun böyle olmadığını görüyoruz. Ama bunun PKK’dan çok Kürt çocuklarına başka hayat şansı tanınmamasıyla ilgisi var. Mazlum Erenci, Metin Baran bunlar küçük yaşta tutuklanan, hapisten çıkınca dağa giden ve çatışmada hayatını kaybeden çocuklardan sadece ikisi. Yıllardır öldürülen her gencin mutlaka yaşına ve kaç yıldır dağda olduğuna bakarım. Hep askerlerin hiç eğitim almadan cepheye sürüldüğü yazılır çizilir, dağın ardında da aynı sorunlar var. Yaşam süresi en fazla 3 yıl deniliyor ki hepsi çatışmada ölmüyor, infazlar var, başka durumlar var. Bunların da konuşulacağı bir dönem gelecek elbet. Bu tartışmanın, yeni gidenler ve daha önce gidenlerin bir an önce hayata dönebilecekleri koşulların sağlanmasına evrilmesi gerekir. Taraflar birbirini acılara duyarsızlık üzerinden eleştireceklerine kalıcı dönüşün yolları üzerinde müzakere etmeliler. Yani sadece Öcalan’ın hapishane koşulları, yahut ev hapsi, heyetlerle görüşmesi değil hatta ondan da öncelikli olarak dağdakilerin dönmesinin yasal ve sosyal şartlarının düzenlenmesi gündem maddesi olmalı. 

Annelerin hükümet tarafından organize edildiği iddiasına ne diyorsunuz? 

Bu da PKK tarafının muktedir söylemi. Demirtaş hepsi için değil bir iki aile için söylediğini açıkladı. Ancak talihsiz bir açıklama olduğu kesin. Hükümet tarafından organize edilse de edilmese de anneler gerçek ve çocuklarını istiyor. Mühim olan bu. 

Çözüm süreci gitmesi gerektiği gibi gidiyor mu sizce? 

Çözüm süreci benim kuşağım için sadece süreç değil hayati bir önemi var. Geçtiğimiz yıl Diyarbakır’da süreci nasıl değerlendirdiğini sorduğum bir kadın, ‘hani yıllarca çocuk sahibi olmayı istersin sonra hamile kaldığında çok sevinir ama nazar değmesin diye kimseye söylemezsin, üzerine titrersin, işte böyle bir şey’ diye tasvir etmişti. Bu kadar iç titreten bir durum. Evine, memleketine yol kontrolleri olmadan, misal gecenin bir vakti gidebilmenin bile kuşkusuz çok büyük önemi var. Ancak buna sadece müzakere masasında iki iktidarın anlaşması olarak bakmak, tabandakilerin ne düşündüğünü ne hissettiğini önemli bulmamak gibi sorunları olduğu da kesin. Tarafların birbirini sürekli tehdit etmesi, yol kesilmeleri, şantiye baskınları, sınırdaki geçişlerde askerin ateş etmesi... Bunları doğru bulmuyorum. Çünkü bu toplumdaki travmayı tetiklemekten, acıları yeni kuşaklara devretmekten başka bir işe yaramıyor. Misal ‘İşte Başbakan en son BDP’yle el sıkışmam dediğinde MİT’e müzakere emri vermişti’ gibi yorumlar var. Şimdiki durumu bununla açıklayan var. Bunun neresi kabul edilebilir? Söylem sertleştiğinde yaşanan acıların telafisi nasıl mümkün olacak? Öcalan her seferinde ‘yeni aşama’ dediğinde her şey unutulup gidecek mi? 

Çözüm süreciyle ilgili en ufak eleştirinin barışa karşı olmak, çocukların ölmesini istemek şeklinde sunulması normal mi? 

Bu benim de başından beri sorunlu bulduğum bir durum. Ayrıca ölümler olmuyor da tam olarak doğru değil. Sınırda öldürülenler var. Medeni Yıldırım var, Hakpar’dan öldürülenler var. Cizre’de panzer içinde yanan kadın polis var. PKK-Hizbullah gerilimi var. Sürecin başından beri sırf Ak Parti yürütüyor diye karşı çıkanlar olduğu gibi süreci Ak Parti yaptığı için isteyenler var. Ve bunlar her eleştiriyi dediğiniz gibi ‘Kan aksın mı istiyorsunuz’ diyerek karşılıyorlar. Sürecin başarısı yaşanan sorunu gizlemek değil tam aksine sakince konuşmaya bağlı. Benim meseleye bakışım duruma veya gelişmelere göre değişmiyor. Çünkü yangının içinde büyüyenlerdenim. Duruma göre güçlü olan bir iktidara sırtımı dayayıp ona göre eleştirilerde bulunan biri olmadım hayatım boyunca. İki tarafın da yanlışlarını kulislerde değil bizzat kamusal alanda dile getirmekten çekinmiyorum. Bütün bu çaba karşıtlıktan değil çözümün kalıcılığını murad etmekten kaynaklanıyor. 

AKP’nin samimiyetle Kürt sorununu çözmek istediğine inanıyor musunuz, daha doğrusu samimiyet umurunuzda mı? 

Demirel veya Tansu Çiller yahut Kılıçdaroğlu olsaydı samimiyetini sorgulamayı düşünmezdim. Çünkü onlara karşı bir aidiyetim yok. Ancak Ak Parti’nin samimiyetini sorgulamak, daha insani davranmasını beklemek gibi bir aidiyetim var siyasi ve içsel olarak. Ancak samimi olmasa siyaseten bile olsa bu sorunun köklü çözümünün hem Türkiye hem de kendisi için ne kadar elzem olduğunu görmesi lazım. Geldiğimiz durumda Kürtleri karşısına alan iktidarın, yapının varlığının uzun süreli olması mümkün değil. Kürtler belki siyasi olarak veya ulus olarak güçlü görünmeyebilir ama sadece Türkiye’nin değil bölgenin tüm geleceğini etkileyecek bir durumdalar ve bunu son bir yıldır daha iyi görüyoruz. 

Muhafazakârlar seküler bakış açısına evrildi 

AKP’nin neoliberal politikaları siyasal İslam ile ilgili bize yeni bir bilgi veriyor mu, sizi şaşırtıyor mu? 

İslamcılık, siyasi İslam kendimi çok yakın hissettiğim yahut anlamlandırdığım bir durum değil. Büyüdüğüm kültür ve coğrafya İslam kültürünün ‘insanı alemin merkezi’ görme düsturunu çok kaybetmeyen bir yapıdaydı. Yine aynı şekilde her şeyin emanet olduğu, ağacın, karıncanın, taşın dahi bir hukukunun olduğunu günlük hayatında içselleştiren bir kültür. O yüzden sistemin kutsandığı, devletin sahibi olunca devletin hatasızlığına konumlanan bir anlayışa yakın değilim. 90’lı yıllarda askerin yaptıklarını anlattığımda inandırıcı bulmayan arkadaşlarım çoktu. 28 Şubat’ta devletin yıkıcılığını gördüler, şimdi o günler çok geride kalmış gibi ‘Devlet yapıyorsa bir sebebi vardır’ diyorlar. İşçiyi tekmeleyen danışmanı savunabiliyorlar. Sadece siyasi olarak değil medeniyet tasavvuru, misal mülkiyet ilişkisi, dünyevi bağlar kısacası her konuda bir savrulma olduğu apaçık. Muhafazakârlar seküler bir bakış açısına evrilmiş durumdalar. Sıcak gündemler bunu konuşmayı ve görmeyi engelliyor. 

AKP-cemaat kavgası dindar imajını değiştirdi mi sizce? 

Bir hayal kırıklığı oluşturduğu kesin. Bunu Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez de dile getirmişti. Yani bu durumun gençlerin ‘eğer din buysa, eğer dindarlık buysa, biz burada yokuz’ diyeceklerinden endişe ettiğini söylemişti. Siyasi ve dünyevi bir durumu dini argümanlar üzerinden götürdükleri ve bunu da kesinlikle dinin gerektirdiği kurallar içinde yapmadıkları için. 

Siz en son Gezi yıldönümünde Twitter’da ‘İnsanların acılarıyla dalga geçen en yakınlarımı bile takip etmeyeceğim’ dediniz. Neydi kabaca şahit olduğunuz? 

Olayların başından itibaren bir alaya alma hali var. Üstelik insanların hayatını kaybettiği, yaralıların olduğu bir yerde. Bu sadece bizim mahallede yok, herkes diğerinin acısını hafife alıyor. Ancak ben karşı mahalledekilerden çok kendi yakınımdakinin savruluşlarına şaşırıyorum. Karşı tarafta kızdıkları ne varsa yani kibir, aşağılama, genelleme, öfke hepsini yaparken bile onlardan üstün olduklarını düşünüyorlar. Oysa insan onurunu aşağılayan hiç kimsenin diğerinden bir üstünlüğü olamaz. Sevdiği veya yakın gördüğünün acısını, duyarlıklarını önemsemek en doğal şey; asıl yakın bulmadığına da aynı duyarlılığı göstermen lazım, onu gösteremiyorsan en azından onurunu zedelememeyi başarmak lazım. 

Üstünden bir yıl geçti, bugün itibariyle Kabataş’ta başörtülü o hanımın başına ne geldi diye kayda geçmeliyiz? 

Gazetecilerin yazıp çizdiği, siyasetçilerin söylediği gibi olmadığı görüntülerle ortaya çıktı. Başka görüntüler var denildi ama ne o görüntüler ne de davanın süreci hakkında tam bilgimiz yok. Daha ilk başta kadın abartılı ifadeleri kullanmadığını söylemişti hatırladığım kadarıyla. O başörtülü kadın bana göre halen mağdur, üzerinden bu kadar siyaset devşirildiği için. Kayda geçen ne yazık ki kadının yaşadığı durumun o an siyaset tarafından kitleleri saflaştırmak için kullanıldığı. Bu arada tacizin, hakaretin ille o abartılı ifadelerle olması gerekmiyor. O dönem direk Gezi’nin içinde olmasa da başörtülü kadınlara karşı saldırılar olduğu da bir gerçek. 

Konda’nın son yaptığı araştırmaya göre AKP’ye oy verenlerin yüzde 80’i ‘Gezi dış güçlerin oyunudur’ diyor. Bu algı yaratımında tek başarı Başbakan’ın hitabet gücü mü? 

Başbakan’ın büyük dönüştürücü bir gücü var. Zaten benim asıl üzüldüğüm veya kabul edilmez bulduğum konu da bu yani bu gücü iyiliğe, toplumun kutuplaşmasının, barikatlaşmasının önüne geçecek şekilde kullanmayıp siyasi olarak başarı sağlıyor diye tam tersi şekilde kullanması. Ama bir tek onun hitabet gücü değil. Medyada ve özellikle sosyal medyada bu iş artık adeta bilimsel olarak yapılıyor. Yani algı oluşturma. Geçenlerde Soma dönüşü bir cenazeye gittim. Kadınlar kendi aralarında ‘Patron masonmuş, yargı paralellerin elinde o yüzden bir şey yapılmaz’ diye konuşuyorlardı. Hangi algının hangi toplum kesimi tarafından benimseneceğini iyi bilip ona göre yapıyorlar.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’