Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

23 TEMMUZ HÜRRİYET BAYRAMI

23 Temmu Hürriyet Bayramını kutluyor olacaktık ,eğer cumhuriyetimizin ilk 11
yılında yaşamış olsaydık..Bu bayram 12  Eylül generalleri tarafından
kaldırılan Anayasa ve Hürriyet Bayramı ile ilgisi yoktur.Anayasa ve
Hürriyet Bayramı'da 27 Mayıs darbesinden sonra ihdas edilmişti.

Bu bayram 2. Meşrutiyetin ilanı(1908) ilanın Meclis-i Mebusan
tarafından bayram kabul edilmesi neticesinde kutlanan bayramdır.1
Haziran 1935 tarih ve 2739 sayılı kanunla kaldırılasıya kadar
kutlanmaya devam etmiştir.

2. Meşrutiyet Hürriyet, Musavvat, Uhuvvet değerleri üzerinde kurularak
inşa edilmişti.(Musavvat eşitlik, uhuvvet kardeşlik demek.) Bu
değerlerin yanına  adalet kavramı da ifade edilirdi çoğu zaman.

Adalet kavramı dördüncü değer gibi sunulmasına rağmen, aslında adalet
ve musavvat kavramları bir arada değil çoğu zaman belirsizliği ifade
bir şekilde aynı anlamı ifade etmesi için kullanılmıştır. Bu
belirsizllik bugünkü siyasi hayatımızda da devam etmektedir.

Hürriyet, Musavvat,Uhuvvet aslında Fransız ihtilanin yarrtığı
toplumsal değerlerin  kısaca bir özeti ve Osmanlı İmparatorluğuna
uygulanma isteğiydi.

Bu uygulama nasıl gerçekleşecekti 2. Abdülhamit tarafından askıya
alınan 1.Meşrutiyet Anayasasının tekrar uygulamaya konulması ile
gerçekleşecekti.İttihatçıların çoğunun düşüncesi buydu.

Daha sonra birçok ittihatçının da itiraf edeceği gibi çoğu bu anayasa
metnini okumamış üzerinde tartışmamışlardı bile. Anayasa  tekrar
uygulamaya konulunca Hürriyet, Musavvat  ve Uhuvvet kendiliğinden
gerçekleşecekti sanki.Kazın ayağının öyle olmadığı anlaşıldı  hem de
çok pahalı anlaşıldı.

Hürriyet, Musavvat ve Uhuvvet istiyenleri bir arada tutan güç
2.Abdülhamit'e karşı duyulan öfkeydi.31 Mart Vakası gerçekleşip 2.
Abdülhamit tahttan indirilince yani öfke ortadan kaldırılınca ne
yapacaklarını bilemediler.(Bu öfke birliği günümüzde de farklı şekilde
uygulamaya konulmuş durumda. )

23 Temmuz yine de göreceli de olsa bir hürriyet ortamı yarattı.
Seçimler yapıldı  çok partili hayata geçildi. Yayın hayatına 2.
Abdülhamit sansürü kaldırılınca  büyük zenginlik geldi.

Bu göreceli özgürlük 23 Ocak 1913 tarihindeki Bab-ali baskınına kadar
sürdü.Enver Paşa liderliğinde birgurup İttihatçı bakanlar kurulunu
basarak  İttihat ve  Terakki Cemiyetinin kesin hakimiyetini ilan
ettiler.

Bu hakimiyet İmparatorluğun kısa sürede dağılmasını sağlayacaktı.Çünkü
yaşadıkları çağı doğru takip edememişler ve öğrenemişlerdi.Birkaç
istisnayı saymazsak içlerinde Marks, Proudhon  hatta Saint Simon'dan
bile haberi olan yoktu.

Ekim 1917 'de Rusya'da gerçekleşen devrimi anlamak yerine sadece bu
devrimden sağlıyacak çıkarlar peşine düşeceklerdi.Bakü'deHalk Doğu
Milletleri toplantısına bile katılan Enver Paşa Ruslara  karşı
savaşırken Türkisatn'da ölecektir.

1.Dünya Savaşı kaybedildikten sonra Milli Mücadele İttihat ve Terakki
kadroları ile devam edecek sadece liderlik konusunda mücadele
olacaktır.23 Temmuz'un erken cumhuriyet dönemde kutlanıyor olması
aslında İttihat ve Terakki hareketinin devamlılığı olarak
değerlendilmelidirr.23 Temmuz'u bayram olarak kutlanmasından
vazgeçilmesi ise eski lider kadrosu ve takipçilerinin tasfiyesinin
ilanı olarak da okunabilir.

23 Temmuz Hürriyet Bayramı kaldırıldığında Türkiye'de legal olarak
açık bir tek siyasi parti iktidardaki. CHP'dir.23 Temmuz 1908'in dan
sonra açılan isyasi partilerin sonuncusu olan Terekkiperver Cumhuriyet
Fırkası 'da 1924'de 3 maddelik Takrir-i Sukun Yasası ile
kapatılacaktır. Çok partili isyasi hayat için 1946 yılını beklemek
gerekecektir. 23 Temmuz'un bayram olarak kutlanmaktan vazgeçilmesi,çok
partili siyasi hayata sahip olmamaktan yani siyasi hürriyetlere  sahip
olamamaktan doğan geç bir mahcubiyetin ifadesi olarak da
değerlendirilebilir.(!)

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’