Kazalar cinayet olmasın
Asansör faciası sonrası, 'Benim gençlik yıllarımda Ankara'da asansörlü kaç bina vardı?' diye düşünmeden edemedim. Aklıma ilk gelen Kızılay'daki "gökdelen" diye bilinen bina idi. Yüksek ve asansörlü bina... Bizim üniversite yıllarımızda da Beşevler'de yapılan Sabancı Kız Öğrenci Yurdu vardı bir de. Plazaların adı bilinmez, rezidanslar sözlüklerde yer almazdı.
Bugün ister beş katlı, ister üç katlı olsun yeni yapılan binalara asansör zorunluluğu getirildi. Bu durum, iş güvenliği konusunda atılacak adımların ciddiyetini de ortaya koymaktadır. Hiçbir işçinin hayatı, bir makinadan daha değersiz; bir binanın maliyetiyle ölçülecek kadar ucuz değildir ve olmamalıdır.
İnşaat sektörünün hızla büyüdüğü Türkiye'de işçi sağlığı ve güvencesi de hem bu sektörde, hem başka sektörlerde bütünsel bir bakış açısıyla ele alınmayı zorunlu kılmaktadır. Devlet denetimlerinin yer yer komikliğe varacak denli biçimsel olduğu bilinmektedir. İşyerinin kendi bünyesindeki denetimlerinin ciddiyeti bu noktada açıktır.
Kapitalizmin vahşi bir sistem olduğunu, üstelik de neo-liberal sürecinde bu vahşetin katmerleştiğini unutarak, eleştirileri hükümet üzerinden yürütmenin adı mazoşizmdir. Burjuva demokrasilerinin kısmen gelişkin olduğu ülkelere hem hayranlık beslemek, hem de onlarda olanın bizde de olmasını istememek garip ama açıklanabilir bir durumdur.
Asansör kazası, Soma faciası, damperi açık kamyonun üst geçiti yıkmasından, futbol maçlarındaki yenilgilere; baharda dolu vuran turfandaların, yazın pahalı sebze ve meyve olarak yenmesi veya yaz mevsiminin kurak geçmesi nedeniyle hasatın kurumasından, barajların dolmamasına varıncaya dek Ak Parti karşıtlığı kronik bir hal olmaktan çıkıp, patolojik bir hal almıştır.
Kendisini kurucu idare olarak gören ve bu yüzden yetmiş yedi milyonun da kurucu idareyi benimsediğini iddia eden Kemalist çevrelerin, kurulu şifrelerini çözmek zor değil. Müzmin muhalif çevrelerin, mualefetlerini sadece Ak Parti çerçevesine indirgeyip kimi zaman ulusalcı, kimi zaman ulusolcu zihniyete kaymalarının nedeni de Osmanlı'dan bu yana pozitivizmin, ittihatçılığın, toplum mühendisliğinin, islamofobinin genlere işlemiş kodudur.
Cumhuriyet tarihi boyunca atılamayan demokratik adımları küçümsemeden, yapılabilecekleri bilinmedik tarihlere ertelemeden, yapabilceklerimiz üzerinden şekillenen bir muhalefet tarzı ülkemizin ihtiyacıdır ve her kesimin ötelenemez görevidir.
Yeni bir madencilik yasasının çıkarıldığını ve bu yasanın Soma faciasını engelleyemediğini gördük. Bu durum, hiçbir kesimi kör muhalif yapmadan daha da iyileştirici talepleri savunmayı gerektirir. Taşeron işçilik, hükümet programındadır ve ciddiyetle ele alınacağı uzun süredir dillendirilmektedir.
Hiçbir iş kazası, ''kaza değil, cinayettir''. Tutuklamalar, gözaltılar vicdanları rahatlatmayacak, iş güvenliğinin gözardı edildiği her kaza, cinayet olmaya devam edecektir. O halde, iş güvenliği için işverenlerin alması gereken önlemlerden başlayarak, denetçilerin, "sendikaların" görev ve sorumlulukların sıkı takipçisi olması acil bir ihtiyaçtır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda İşverenin genel yükümlülükleri belirtilmiştir.
MADDE 4 – (1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.
d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.
...
İşverenin yapacakları oldukça net iken kazaların, cinayet olarak yansımasında eksik olan nedir ?
*Taşeron şirketlerin sendikalaşma önünde engel olması.
*İşsizlik oranının yüksekliği.
*İşçinin canı pahasına, kendisi evine ekmek götürmek zorunda hissetmesi, okul ihtiyaçları, bakmak zorunda olduğu aile bireyleri vs. gibi nedenler çalışan hakkı konusunda, çalışanların söz söyleme veya hak talep etmesinin önündeki en büyük engellerdendir. Yasa, çalışan için de haklar içerse dahi, taşeron işçiler, gündelikçi veya sigortasız çalışanlar sahip oldukları hakların ya bilincinde değiller ya da yüksek işsizlik oranı, işsizler arası rekabeti kızıştırmakta ve çalışanlar ölüm pahasına risk ölçümünü hesap etmeden işi kabul etmektedirler.
Bu durumda yasanın işler hale gelmesi için sahici sendikalara ve sendikalı çalışanlara ihtiyaç vardır.İşveren, çalışanların 'insan' olduğunu unutmamalı, kâr, daha fazla kâr diyerek alacağı önlemlerden kaçınmamalıdır. Sendikasız iş yerleri için denetim mekanizmaları, görevlerini ciddiye almalı ve kusurlar ağır cezalandırmaya tabi olmalıdır.
İnsani, demokratik Yeni Türkiye'ye bir adım da buradan atılmalıdır.