Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Zorunlu Sünnilik dersleri

 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı, temel bir insan hakları ihlaline dikkat çekiyor: Hiç kimse, devlet tarafından, bir inancı benimsenmeye zorlanamaz.

İnanç (veya inançsızlık) özgürlüğü, düşünce özgürlüğünün evrensel temellerindendir. Bir insanın neye inanıp, neye inanmayacağına, devlet karışamaz. Bu konuda zorlamada, telkinde bulunulamaz. Devlet,sadece, toplumun tercihlerine göre hizmet vermekle yükümlüdür. 

12 Eylül 1980 darbecileri; milleti baskı altına alırken, din derslerini de zorunlu hale getirdiler. Buna yıllarca ses çıkaran olmadı. Din derslerinin zorunlu olmaması fikri, ANAP iktidarı döneminde gündeme geldi. Dönemin  Milli Eğitim Bakanlığı, Hıristiyan ve Yahudilerin çocuklarına, "derslere katılmamak için dilekçe vermek" zorunluluğunu getirdi. Bu uygulama, bir ilerleme gibi sunulsa da,  farklı dinden insanların kendi kimliklerini açıklamaya zorlamasına yol açıyordu aslında.  

Asıl itirazlar, 1990'larda, Alevilerin kimlik talepleriyle birlikte başladı. Aleviler, çocuklarına din derslerinde “Sünnilik propagandası” yapılmasına itiraz ettiler. Din derslerinin, Türkiye'de, özellikle 12 Eylül’den bu yana; “din kültürü vermek”ten çok, “dini kuralları öğretme” şeklinde geçtiğini, hepimiz biliyoruz. Bazı farklılıklar olsa da, esas olarak şunu söylemek mümkün: Sünnilik inancına sahip din öğretmenleri, bu mezhebin benimsenmesine yönelik bir eğitim veriyorlar.

ALEVİ ÇALIŞTAYLARI

Bakan Faruk Çelik başkanlığında geçtiğimiz yıllarda düzenlenen 7 Alevi Çalıştayı'nın üçüne katıldım. Bu Çalıştay'larda, Cemevleri'nin resmi statüye kavuşturulması isteniyor,  en çok da zorunlu din derslerinden şikayet ediliyordu. Şikayet ve rahatsızlıklarını dile getiren Aleviler, iç hukuk yollarına da başvurdular. Talepleri reddedildi. 

İtirazların yaygınlaşması ve konunun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne taşınması üzerine; Milli Eğitim Bakanlığı, soruna çözüm bulmak amacıyla toplantılar düzenledi. Bu toplantılarda da, derslerin, “inanç özgürlüğünü zedeleyen” içeriği ele alındı. 

Bu şikayetleri gidermek amacıyla; din derslerine, Alevilik ve Bektaşilik’le ilgili bilgiler konuldu, yorumlar eklendi. Bu çabaların asıl sorunu ortadan kaldırmayacağını, o zaman da belirtenlerden birisiyim. Aleviler  bu tür “yama”ların anlamsız olduğunu, defalarca açıkladılar. Dersin asıl içeriği değiştirilmiyor, eklektik bazı ilavelerle durum geçiştirilmeye çalışılıyordu. Zorunlu din dersleri; değiştirilen içeriğine rağmen, hala, büyük bir ölçüde, “Sünni inancının propagandası” şeklinde geçiyor. 

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı, temel bir insan hakları ihlaline dikkat çekiyor: Hiç kimse, devlet tarafından, bir inancı benimsenmeye zorlanamaz.

SORUN DİNİN YANLIŞ ÖĞRETİLMESİ Mİ?

Başbakan Davutoğlu, AİHM kararının ardından, durumu inceleyeceklerini ifade etti. Bir  değerlendirmede daha bulundu: "...Türkiye'nin çevresindeki gelişmelere baktığımızda, bu Türkiye için elzemdir. Doğru ve sağlam bir dini bilgi eğitimle verilmezse, işte çevremizdeki radikalleşmenin kaynağını teşkil eden düzensiz dini bilgiyi denetleme imkanı kalmaz." 
Başbakan'ın itirazının, tabii ki bir anlamı var. "Dini bilgi akışı"nın, bir düzene sokulmasına, bir sistem oluşturulmasına, normlar oluşturulmasına ihtiyaç olabilir. Peki bunun yolu, "zorunlu din dersi" midir? Sonuçta, din dersi zorunlu olmasa da, her yurttaş çocuğuna din eğitimi verebilir. Ayrıca, çocuğunun din eğitimi almasını isteyen, seçmeli ders olarak aldırabilir. 

"Dini fanatizmi önlemek" ise, farklı bir konu. Bunun, sosyal, siyasal bir çok nedeni bulunuyor. Tabii, Alevilerin, diğer dinden insanların ve inançsızların, "Sünnilik eğitimi alarak, fanatizmden uzaklaşmaları" gibi bir düşüncenin, elbette mantığı yok. 
"Zorunlu din dersi" tartışması, bir özgürlük testi. Milyonlarca Alevi'nin, bu noktada itirazı var. Cemevlerinde, bu konuda etkinlikler düzenliyorlar. Eğitim veriyorlar. 

Devletin önceliği şu olmalı: Toplumun farklı tercihlerine saygılı davranmak ve kimseyi bir inancın ibadet biçimlerini öğrenmeye zorlamamak. 

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’