Dersimliler: "Konuşma güzeldi ama..."
Dersim ziyareti bir kez daha gösterdi ki, Alevilerin AK Parti iktidarlarıyla barışmasının hala ciddi zorlukları var.
Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun Dersim ziyareti, Alevi dünyasında merakla bekleniyordu. Dersimliler, taleplerini iletebilmek amacıyla hazırlık yapmışlardı. Bu ziyaret nedeniyle konuştuğum Dersimliler, izlenimlerini özetle şöyle aktardılar:
“Başbakan'ın konuşması güzeldi. Seyit Rıza'ya ilişkin söyledikleri etkileyiciydi. Birlik ve kardeşlik vurgusu önemliydi. Eski Kışla'nın Dersim Müzesi’ne dönüştürülmesi kararı da, üniversiteye Munzur Üniversitesi adı verilmesi de memnun ediciydi.”
Sonra bir "amma!!!" geliyor: “Cemevler ile ilgili artık bir karar verilmesi gerekiyor.” Başbakan, bu konuda verilecek kararı, Alevi kanaat önderleriyle konuştuktan sonra neticeye bağlayacaklarını ifade etti. Artık beklemenin ne anlamı var kestiremiyoruz. Alevilerin talepleri net: Cemevlerinin ibadethane sayılmasını istiyorlar. Hükümette bu konuda hala bir kararsızlık olduğu anlaşılıyor.
Dersimliler, Başbakan'ın zorunlu din dersleri konusunda söylediklerine de, ikna olmuş görünmüyorlar. Başbakan, zorunlu din derslerinin, seçmeli derse dönüştürülmesi yanlısı olmadığını yineledi: "Eğer bu derslerde, diğer inançlara bir incitici söz varsa, bunu kabul edemeyiz"
Sonuç olarak; din dersleri, “Sünni” öğretisini temel alıyor. O kitaplara, son yıllarda Alevilik inancına ilişkin ilaveler yapıldı. Ancak temel bakışı açısı, değişmedi.
DERSİMLİLERİN TALEPLERİ
Tunceli Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı dostum Yusuf Cengiz'i aradım. Başbakan’ın gezisiyle ilgili izlenimlerini sordum. Tunceli(Munzur)Üniversitesindeki toplantıda Başbakanla bir görüşme yapmak imkanı bulamadıklarını ifade etti. Başkan Cengiz, Başbakan'a ulaştırmak ve anlatmak amacıyla hazırladıkları talepler listesini kendisine iletemediklerini belirtti.
Yusuf Cengiz, "Başbakan'ın Alevilikle ilgili güzel sözler söyledi. Artık icraat zamanı. İstediğimiz değişiklikler yapılsın. Alevilerin talepleri, gerçekliğe dönüşsün. "
Başbakana sunulamayan listede yer alan talepler, özetle şöyle:
1. Yeni Anayasa: Ülkedeki tüm halkların kendi dil ve kültürünü özgürce kullanmasına imkan verecek, tüm kültür ve inançlara saygılı demokratik bir anayasa.
2.Teşvik yasası: 30 yıl süren çatışma ortamından en çok zarar gören illerden bir olan Dersim; bölgede Diyarbakır, Mardin, Urfa gibi illerin içinde bulunduğu 6. bölge kapsamına alınmalı. (Şu anda Dersim bu bölgede sayılmıyor)
3. Yaklaşık 10 yıldır çarşıya çıkamayan erbaş ve erlere; barış süreci kapsamında, çarşı izni verilmeli. Bu uygulama, ilimizin ekonomisine önemli katkı sağlayacaktır.
4. Dersim adı geri verilmeli, Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri açıklanmalı. Naaşları ailelerine teslim edilmeli.
5. Cemevleri yasal statüye kavuşturulmalı.
İl genelinde karayollarının bakımsız halde olduğunu belirten Yusuf Cengiz; özellikle Ovacık, Pertek ve Pülümür yollarının bir an önce yenilenmesini, köye dönüşün gerçekliğe dönüşebilmesi için tarım ve hayvancılık alanında krediler ve teşvikler verilmesini, bölge turizminin teşvik edilmesini de talepler arasında sıraladı.
HÜKÜMETİN ALEVİLERLE BARIŞMASI
Dersim ziyareti bir kez daha gösterdi ki, Alevilerin AK Parti iktidarlarıyla barışmasının hala ciddi zorlukları var. Son dönemde, Gezi olaylarıyla yeniden tırmanan Alevi tepkisi, çok eski ve çok köklü tarihsel bir arka plana sahip. Devlete yön veren “mantık”; yıllarca, Alevileri potansiyel tehlike olarak gördü. Değişik dönemlerde de, Sünnileri Alevilerin üzerine sürdü. Bu derin güvensizlik, henüz Alevilerin yüreklerinden atılmış değil. Tabii, hükümetin “Sünni gelenek” kökeninden gelmesi, konuyu daha nazik hale getiriyor.
OLUMLU ADIMLAR
Başbakan'ın Berkin Elvan için yaptığı olumlu vurgu dikkat çekiciydi. Alevilerin tarihine, önderlerine yönelik saygılı dil, olumluydu. Seyit Rıza'nın idama giderken söylediği sözleri tekrar etmesi, etkileyiciydi. Bütün bunlar, bir çabayı, bir yeni yaklaşımı ifade ediyor.
Cemevleri, neden hala ibadethane statüsüne alınamıyor? Çünkü, Diyanet İşleri'nin fıkıh anlayışına göre; Müslümanların ibadet yeri Cami ve mescittir. Cemevine böyle bir statü vermek onların görüşüne göre bölücülüktür.
Benzer sıkıntı, zorunlu din derslerinde de yaşanıyor. Gelenekselleşmiş bir “Sünni” öğretisini, “tek gerçek Müslümanlık” olarak öğretmekten vazgeçmek kolay olmuyor.
Sonuç olarak, Başbakan'ın Dersim ziyareti ve konuşması; devletin yaklaşımını değiştirmek bakımından bir adımdı. Devamının gelmesi kaydıyla, olumluydu.