"Meslektaşlarını satmaya hevesli medya eliti" kim?
"Türkiye'ye özgü olan, basın mensuplarının birbirini yemeye olan hevesi. Normal şartlarda basın özgürlüğüne bu kadar sert saldırılar yapılırken medya örgütlerinin ve tüm gazetelerin birleşmesini, ortak tepki koyması beklenirdi."
Stockholm Üniversitesi ekonomi bölümünden Doç. Erik Meyerson’ı bir süredir izliyorum. Hem blogunu hem de Twitter hesabını. Türkiye siyaseti ve medyasıyla ilgili Batılı bir çok gazeteci ve analizciden daha derinlikli nokta atışları yapıyor. Geçtiğimiz günlerde yazdığı Türkiye basınıyla ilgili makaleden sonra onunla irtibata geçip birkaç soru sordum. Öncelikle bu Türkiye ilgisi ve bilgisinin nereden geldiğini… “Aslında ilgim doktorama hazırlanırken başladı. 1990’larda Refah Partisi’nin belediyelerdeki kontrolü üzerine çalışmıştım. Türkiye benim gibi siyaset ekonomisi üzerine yoğunlaşan bir akademisyen için son derece münbit bir ülke. Gezi olayları çıktığında da tamamen tesadüf olarak İstiklal Caddesi’ndeydim ve gördüklerimi yazdım. O günden beri AKP medyası tarafından “faiz lobisinin” parçası, (Balyoz ve Ergenekon’daki arızaları gündeme getirdiğim için) Gülen medyası tarafından da ‘takıntılı’ ilan edildim. Bu da bana demek ki bir şeyleri doğru yapıyorum dedirtti” diye özetledi.
**
Meyerson’a göre 14 Aralık’ta Zaman’dan Ekrem Dumanlı’yı, STV’den Hidayet Karaca’yı kapsayan operasyonun temel öğelerini daha önce görmüştük, başka gazetecilere de yapılmıştı. Kabaca bakıldığında ‘otoritenin sevmediği bir medya grubuna baskı’ şeklinde görüldüğünü söylüyor. Vakti zamanında Dumanlı’nın ve Zaman gazetesinin meslektaşlarını savunmayan hatta ‘suçlayan’ bir pozisyon alması, Meyerson’a göre onların nezdinde ‘silinmeyecek bir kara leke’ ama sırf bu nedenle 14 Aralık’ta operasyonu görmezden gelmek de olmaz. Oh çekmek hiç olmaz. (Bence de.)
Meyerson, Gülen-AKP kavgasını en doğru okuyan Batılılardan biri. Şöyle diyor: “Bu kavga kurumlara kim sahip olacak kavgası. Bürokrasi, yargı ve güvenlik sistemiyle ilgili bir güç savaşı. Ne ifade özgürlüğü ne de yolsuzlukla ilgili. Konu üzerine haber yapan bir çok iyi gazeteciye rağmen uluslararası basının kavganın bu asıl sebebini görmekte zorlandığını söyleyebilirim.”
**
Meyerson’la irtibata geçmeme sebep olan son makalesinde bir cümle geçiyordu: “Öyle kokuşmuş bir medya eliti var ki, meslektaşlarını otoriter güçlere satmayı, gazeteciliğin haklarını korumaya tercih ediyorlar.”
Bu sözünü biraz açmasını istedim. Şöyle yanıt verdi: “Liberaller denilen bir grup Türk gazeteci son bir kaç yıldır devletin gazeteciler üzerindeki baskısını aklamaya çalıştı. Özellikle Ergenekon ve OdaTV davaları sırasında. O dönemde içeri atılan gazeteciler için ne diyorlardı… Bu kişiler gazetecilik yaptıkları için değil suç işledikleri için hapiste… Bu gazetecilerin ‘kendi meslektaşlarını feda etmesi’ ifade özgürlüğü açısından utanç verici bir göstergeydi. Şimdi Zaman ve STV olayıyla ifade ve basın özgürlüğünü hatırlamaları ise bir ikiyüzlülük girişimi olarak değerlendirilmeli. Bu Türkiye’ye özgü mü bilmiyorum. Belki basının baskı altında olduğu başka yerlerde böyle davranan gruplar vardır. Bu aslında bütünüyle gazetecilerin değil, medya patronlarının devletle ilişkilerini de kapsayan yapısal bir sorun. Devlet güvenliğini kişi hak ve hürriyetlerinin her zaman önüne geçmesi geleneğinin bir sonucu. Türkiye’ye özgü olan, basın mensuplarının birbirini yemeye olan hevesi. Normal şartlarda basın özgürlüğüne bu kadar sert saldırılar yapılırken medya örgütlerinin ve tüm gazetelerin birleşmesini, ortak tepki koyması beklenirdi. Türkiye’de bu olmadı, olmuyor. Eğer böyle bir birleşme Zaman ve STV operasyonlarına karşı yaşanırsa da çok ironik bir yanı olacağı kesin.”
**
Peki, dedim, Sevgili Meyerson… Bizdeki liberallerin çok yanlışları var. Doğru yerde durmadılar. Gazetecilik yerine güce yakın bir pozisyonu korumayı tercih ettiler. İki yüzlülük yaptılar. İyi ama sözkonusu AK Parti olduğunda Batı basını ne yaptı? En az onlar kadar savrulmadı mı?
Meyerson’ın cevabı: “Elbette. Bununla ilgili ayrı bir makale yazdım. Uluslararası basının editörleri doğru karar vermedi, bilgileri ve analizleri sözünü ettiğim ‘liberallerden’ almak bu yanılmanın en temel sonucu oldu. Özellikle bir takım köşelerde son derece yanıltıcı yazılar çıktı. Örneğin 2004’te New York Times yazıişleri Erdoğan’ı ‘demokratik çoğulculuğu’ için tebrik ediyor ve ona ‘güçlü bir Batı yanlısı lider’ diyordu. 2014’e gelin… Aynı New York Times (NYT) şimdi Erdoğan’ı Putin’le karşılaştırıyor ve tüm kötülükleri ondan biliyor. NYT ve Washington Post gibi saygın gazetelerin bu tavrı için fırsatçı mı, iki yüzlü mü ya da saf mı demeliyiz diye sormuşsunuz. Bence üçü birden. İkiyüzlü, fırsatçı ve saf.”
**
Türkiye basını için bir batık yılı daha kapatırken bu görüşlere yer verdim.
Biraz da… “Mesleğini seven dürüst olsun” demek üzere…
Türkiye basını bugün bu haldeyse baskı böyle kanıksanmış ve yaygınlaşmışsa buna müsaade eden meslektaşlarımız oldu. Onlar ki bu yolun taşlarını, verdikleri demeçlerle, uluslararası yayınlara yazdıkları makalelerle, konferanslarla, köşe yazılarıyla döşediler. O taşlar geldi kimseye yürüyecek adımlık yer bırakmadı. Şimdi “Hop noluyor” demek de yetmiyor.
Keşke 3-4 yıl önce, ‘herşey’ başladığı vakitlerde ‘ordu idefiksinden’ sıyrılıp, ‘ulusalcı alerjisine’ bir lokma ara verip o iddianameleri sağduyu ile okusalardı. Keşke KCK, Devrimci Karargah, Ergenekon, Balyoz gibi davaların ortak noktasını görmeye teşebbüs etselerdi.Yahut ‘endişeli modernleri’ küçümsemeselerdi, ‘laik hassasiyetini vurgulayanları’ daha derin okumalara davet etmeden önce az biraz onlar da okusaydı.
O zaman başka olurdu.
Şimdi? E artık canınız sağlığı. Yapılacak bir şey yok. At-Üsküdar. Bor-Niğde. Geçti, bitti.