Ah şu önyargılarımız!
Yaşanmış sıkı bir hikâyedir bilirsiniz; iş başvurusundaki ilk görüşmede iyi intiba oluşturan aday, ikinci görüşmede yemeğe davet edilir. Aday, yemeğin tadına bakmadan tuz atar ve bu onun işe başlama hayalinin sonu olur. Evet, işe alınmaz. Sebebi; önyargılı birisi olduğu ve sorunların çözümünde kesin hükümlerden faydalanmak yerine, kafasında kurduğu kurguya göre hareket edecek olmasıdır. Aslında, bu adaya yapılan da başka bir önyargı ama dedik ya, yaşanmış sıkı bir hikâye…
Gerçekten de bir insan için en kötü şeydir önyargı. Aynı bir batağa saplanmaya benzer. Bir saplandı mı kurtulmak ne mümkün, hareket ettikçe daha da batar.
İnsanlar için önyargılarda bulunur, olacak olaylar için önyargılarda bulunur, hayatla ilgili önyargılarda bulunur. Tahminden öte bir durumdur bu. Olacağına öylesine inanır ki; başkasını da inandırmaya çalışır söylemine. Beklenen veya mevcut olan malum durumdan kurtulmak için çaba göstermez hiçbir şekilde. Önyargıları onu öylesine hapseder ki; sanki etrafında demir parmaklıklar örülüdür.
Yaşanmış şu olay önyargının nasıl bir şey olduğunu öylesine anlatıyor ki bizlere, ibret almamak mümkün değil: Soğuk hava deposuna yükleme yapan işçiler mesai saati bittiğinde deponun kapısını kapatıp iş yerinden ayrılırlar. Ancak işçilerden biri dinlenmek için içeride bir köşeye uzanmış ve uyuya kalmıştır.
Uyandığında iş işten geçmiş, soğuk hava deposu kilitlenmiştir. Ne kadar bağırsa da sesini kimselere duyuramaz. Hayatı önyargılarda bulunarak geçmiş bu adam, çaresizlik içinde ellerini başının arasına koyar ve “burada donarak öleceğim” diye hayıflanır. Zaman geçtikçe titremesi artar ve cebinde bulunan bir kâğıda şunları yazmaya başlar: içeride bir saat doldu, çok üşüyorum… Şu anda ikinci saatimi doldurdum, her yerim uyuştu… Maalesef üçüncü saatim de doldu, ayaklarımı hissetmiyorum… Dört saattir en ufak bir yardım belirtisi olmadı, donarak ölmek istemiyorum... Beşinci saatte doldu, çocuklarımı artık göremeyeceğim. Ellerim uyuştu, artık yazacak dermanım da kalmadı, ölüyorum…
Sabah iş yerine gelen işçiler soğuk hava deposunun kapısını açtıklarında arkadaşlarının kapı önündeki cesedi ile karşılaşırlar. Yanı başında ölürken yazdığı not vardır. Notu okuyan işçiler şaşkınlıktan donakalırlar. Çünkü soğuk hava deposu gece çalışmamıştır. Asıl şaşırtıcı olan ise; cinayet şüphesi ile otopsi yapılan işçinin, donarak öldüğünün tespit edilmesidir.
İşte önyargı, işte sonuç... Hayatımızda o kadar çok kendimizi öldürüyoruz ki. Sırf başarısız olacağımız korkusu ile başarısız oluyoruz. Önyargılarımız prangalarımız oluyor ve filler gibi kıpırdamaktan korkuyoruz.
Fil eğiticilerin, yakaladıkları fil yavrularının ayaklarına kelepçeler takarak bağladıklarını, küçükken kaçmaya çalıştıklarında canı yanan fillerin, devasa bedene sahip olduklarında, ayakları bağlı olmadığı halde, yerlerinden kımıldamadıklarını duymuş muydunuz?
Başarılı olmak sarsılmaz bir inanca sahip olmakla mümkün. Önce inanmak, sonra çalışmak… Her inanarak çalışan başarılı olamamış olabilir ama başarılı olanların tamamı, inançla gayret gösterenlerdir. “İnsana ancak çalıştığının karşılığı vardır(Necm-39)”, hem bu dünyada, hem de ahirette.
Önyargılarımızdan bir an önce kurtulmalıyız. “Ben bu dersi hiç anlamam”, “ben bu işi yapamam”, “asla başaramayacağım” sözlerini unutmanın zamanı gelmedi mi? Unutun ve gayret gösterin. Başarı sanıldığı kadar uzak değil.
Önyargılardan uzak bir yaşam dileği ile…