Suriye sorununda Kürt açmazı
Suriye konferansı evdeki hesaba göre 25 Ocak’ta, yani dün yapılacaktı.
Yapılamadı.
Bunun üzerine ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov bir telefon görüşmesi yaparak Birleşmiş Milletler'in Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura’yı yeni bir tarih belirlemeye çağırdılar.
De Mistura birkaç saat sonra konferansın 29 Ocak Cuma günü “toplanabileceğini”, toplantı davetiyelerinin de 26 Ocak’ta, yani bugün taraflara “gönderilebileceğini” söyledi.
Yani hâlâ bir kesinlik yok.
Nedeniyse PYD’nin Beşar Esad ve müttefiklerinin karşısında son beş yıldır savaşan “muhalif güçler” heyetinde yer alıp almayacağı konusundaki anlaşmazlık; yani Mistura’nın PYD’ye davetiye çıkarıp çıkarmayacağı.
Özetle Suriye’nin geleceği bir Kürt açmazına düşmüş durumda.
***
Geçenlerde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da toplanan “muhalif gruplar” konferansa katılacak heyeti oluşturdular.
PYD’ye bu heyette yer verilmedi.
Başbakan Ahmet Davutoğlu geçen hafta Davos’ta yaptığı bir konuşmada, PYD’nin Beşar Esad rejimine karşı değil, onun yanında savaştığını, dolayısıyla mutlaka isteniyorsa Esad ve müttefiklerinin heyetinde yer alabileceğini söyledi.
Ama PYD Esad’ın heyetinde de yok, en azından dün akşam saatlerine dek yoktu.
***
Oysa ABD de, Rusya da PYD’nin Suriye’nin geleceği görüşmelerinde bulunmasını, hatta Kürtleri temsilen bulunmasını istiyor.
Sebebi, PYD milislerinin şu anda Suriye’de IŞİD’e karşı savaşan belli başlı güçlerden olması.
Türkiye’nin de parçası olduğu ABD önderliğindeki IŞİD karşıtı koalisyonun çoğu İncirlik Üssü'nden yürütülen hava akınlarına yer desteği veriyorlar.
Amerikan uçakları da buna karşılık PYD’nin IŞİD elindeki yerleri alması için hava desteği ve askeri malzeme sağlıyor.
PYD tabii Ruslara da yardımcı oluyor. Ama Ruslara yardımı IŞİD ile sınırlı değil; muhalif gruplar, PYD’nin Esad birliklerinin yanında kendilerine karşı yapılan Suriye ordusu ve Rus askeri akınlarına da katıldığı iddiasında.
Ankara, Şam kontrolündeki bölgelerde Esad birliklerinin Rus askeri ve PYD güçleriyle birlikte hareket ettiğini açıkça söylüyor.
Rusya 24 Kasım’da bir savaş uçağının Türk jeti tarafından düşürülmesinden bu yana zaten her alanda Türkiye’nin Suriye hamlelerini kesmek için var gücüyle çalışıyor.
***
Ankara’nın kaygısı sadece Suriye iç savaşıyla sınırlı değil.
PYD’nin 910 km uzunluğundaki Suriye sınırı boyunca bir kuşağı kontrolü altına almasının, içeride bir ayaklanma başlatmış olan PKK’yı güçlendireceğinden, Kürt sorunu kökenli güvenlik sorununu daha da keskinleştireceğinden endişe ediyor.
Başbakan Davutoğlu ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, PYD’nin PKK’dan talimat alan bir örgüt olduğunu ve Suriye görüşmelerine muhalefet saflarında, hele “Kürtleri temsilen” katılmasına Türkiye’nin kesinkes karşı olduğunu 23 Ocak’ta İstanbul’da ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden’a söylediler.
Hatta daha önce kesinkes karşı çıktıkları Cerablus-Mare hattındaki sınırın kapatılması ve Irak’taki Başika’nın Türk eğitim üssü olmaktan çıkarılıp “ortak eğitim üssüne” dönüştürülmesini kabul ettiler.
Ama PYD’yi kabul etmeyeceklerini söylediler; dün Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, AB Dışişleri ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Federika Mogherini ile Ankara’daki ortak basın toplantısında bunu açık şekilde tekrarladı.
***
Peki, Türkiye’ye rağmen ABD ve Rusya anlaşıp BM’ye PYD’yi davet ettirirse, biz bugün bu ihtimalin gerçek olduğunu görürsek neler olur?
Türkiye’nin Suriye konferansından çekilmesi, ya da aktif destek vermekten vazgeçmesi söz konusu olabilir mi?
Eğer bu olursa, kuşkusuz Türkiye’nin Suriye konusunda uluslararası planda yalnızlaşması tehlikesi iyice artar, ama böyle bir durum Esad ve hatta ABD Başkanı Barack Obama ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hiç dâhil hiçbir başkentin elini rahatlatmaz, işini kolaylaştırmaz.
Açmaz budur.
Mistura’nın davetiyeleri bu açmazı rahatlatacak mı, devam mı ettirecek, yoksa iyice içinden çıkılmaz hale mi getirecek.
Ortada iyimser olmak için fazla neden yok ama neyse ki görmek için fazla beklemeyeceğiz.
http://www.radikal.com.tr/yazarlar/murat-yetkin/suriye-sorununda-kurt-acmazi-1500056/