Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Türkçe Ezan ve Andımız

Yıl 1932… Akif’in; “Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli, / Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli” mısralarına inat, dinimizin temeli olan ezanlar susturulur. Renksiz, ahenksiz, duygusuz bir nida yankılanır Türkiye semalarında: “Tanrı Uludur!”

            Türk Milliyetçiliğinin babası olarak tanınan Ziya GÖKALP ezanın Türkçe okunmasından yıllar önce şunları yazar: "Bir ülke ki, camiinde Türkçe ezan okunur, / Köylü anlar manasını namazdaki duanın. / Bir ülke ki, mektebinde Türkçe Kuran okunur, / Küçük, büyük herkes bilir buyruğunu Hüda'nın. / Ey Türkoğlu, işte senin orasıdır vatanın."

            Milliyetçiliğin ve milliyetçilerin babası tarafından yapılan bu tavsiye, Tek Parti(CHP) iktidarında hayat bulur. Arapça ezan okumak yasaklanır ve okuyanlar şiddetli şekilde cezalandırılır. 1950 yılına kadar 18 yıl boyunca minarelerden “Tanrı Uludur!” diyerek okutulan ezan, Demokrat Parti iktidarında, ezan okuma dilinin serbest bırakılması ile aslına döner. 18 yıl ara verilen ve şahadetleri dinin temeli olan ezanın aslı, yurdumuzun üzerinde ebedi okunmak üzere tekrar başlar.

O günlerin, nasıl zor günler olduğunu biliyoruz. Ezanın aslına döndürülmesi sırasında yaşanan kavgalar, Atatürk Devrimlerine sahip çıktığını söyleyenler tarafından başlatılmıştır. Millete dayatılan bu uygulama DP iktidarı ile sona ermiş, 1950 seçimlerinde %52.7 oy alan DP,  1954 yılında %57 oy alarak büyük bir rekora imza atmıştır. DP oylarının yükselmesinde, ezanın tekrar aslına döndürülmesinin etkisini kimse inkâr edemez.

Milletin gözünde, rahmetli Adnan Menderes ve iki arkadaşının idam sehpasına gönderilmesinin en büyük sebebi de budur. Bu sebeple Adnan Menderes ismi rahmetle yâd edilmekte, milletin sevgisi hala devam etmektedir.

Türkçe ezandan yaklaşık bir yıl sonra, dönemin Milli Eğitim Bakanı Dr. Reşit GALİP tarafından yazılan andımız da okullarda okutulmaya başlanmıştır. Yaklaşık 80 senedir okullarda okutulan andımız, bazı değişikliklerle günümüzdeki halini almıştır. “Türküm, doğruyum, çalışkanım…” diye başlayan ve “Ne mutlu Türküm diyene…” ile sona eren bu yemin, ilk tedrisattan geçmiş her Türk çocuğuna ezberlettirilmiştir.

Bu andı okuyan çocuklarımız daha doğru, daha çalışkan, küçüklerini koruyan, büyüklerini sayan çocuklar olarak yetişmişlerdir! Bu andı okuyan çocukların kurduğu bankaların içleri hiçbir zaman boşaltılmamış, yine bu andı okuyan çocuklarımız çalışkanlıkları ile başka ülke çocuklarını gerilerde bırakmışlardır! Yine büyüklerine saygılı bu çocuklarımız, toplu taşıma araçlarında ve benzeri yerlerde hiçbir zaman büyüklerine yer vermezlik yapmamışlardır! Bu yemin ile yetişen çocuklarımız küçüklerini her zaman korumuşlar, başka milletlerin mutsuzluğuna inat, içlerindeki büyük mutluluğun sebebinin “Türküm” demek olduğunun bilincinde hareket etmişlerdir!

Hatırlar mısınız bilmiyorum. Ağustos ayında bir araştırma yayımlanmıştı. Alman kuruluşu "Gelecekle İlgili Sorular Vakfı" tarafından, 14 yaş üstü 14 bin kişi arasında yapılan araştırmaya göre en mutlu olanlar, yüzde 96 ile Danimarkalılar. Ekonomik krize rağmen yüzde 80 ile Yunanlıların ikinci sırada yer aldığı listede, daha sonra yüzde 79 ile İtalyanlar, yüzde 77 ile Fransızlar, yüzde 72 ile Hollandalılar ve İngilizler, yüzde 71 ile İsviçreliler, yüzde 68 ile İspanyollar, yüzde 63 ile Avusturyalılar, yüzde 61 ile Türkler ve Almanlar var. Türkiye’deki bu %61’lik oranın önceki yıllarda daha da aşağılarda olduğunu söylemeden geçmeyelim.

Bu araştırmayı ilk gördüğümde, “Danimarka’da, Türkiye’den daha fazla “Türküm” diyen varmış” dedim içimden. Mutluluğun formülü olan ve her sabah söylediğimiz “Ne Mutlu Türküm diyene” sözünü Danimarkalıların nasıl keşfettiklerini hala araştırıyorum!

Bugün Türkçe ezan okunuyor olsaydı, andımızın kaldırılmasına tepki gösterenlerin, ezanın aslına döndürülmesine tepki gösterenlerle aynı kişiler olduğunu çok rahat görürdük. Kesinlikle katılmıyorum ama eğer karşı çıkış Atatürk devrimlerinin tehlikede olması ise; Türkçe Ezan ile Andımız arasında ben fark görmüyorum.

            Artık sloganlarla kendimizi avutmayı bırakıp daha fazla çalışmanın zamanı gelmedi mi?

Selam ve dua ile…

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’