Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Hawara Kîmya Baran: Halepçe

Bugün Halepçe Katliamı'nın yıldönümü...  16 Mart 1988'de Saddam'ın
komutanlarından Kimyasal Ali'nin emriyle zehirli gaz taşıyan uçaklar
Halepçe'yi bombardımana tutmuş ve genç, yaşlı, kadın, erkek on bine
yakın (belki de daha fazla) insanı katletmişlerdi... Dahası onbinlercesi
sakat kalan ve hayata eksik başlayan bir nesil... Halepçe için felaket
kelimesi özürlü kalır. Oysa Hiroşima'dan geri kalmayan bu katliamı
kaçımız biliyoruz?

Büyüklere sorsanız fillerin tepişmesinde ezilen çimenlerdir,
Halepçeliler ve pek de mühim değillerdir. Halepçe katliamının
hafızalarda yer etmemesinin ve bütün dünyanın bu katliam karşısında üç
maymunu oynamasının bir anlamı vardı elbette...  Uzatmayacağım;
katledilenler Kürt olduğu için!

Mehrdad R. Izady, "Kürtler" isimli kitabının önsözünde Kürtlerin
yaşadığı her coğrafyada onlara sahte kimlikler yaratılıp ya da
doğrudan kimlikleri inkar edilip kafalarının karıştırılmak istendiğini
söyler. Bu iddiasını da şöyle ispat eder: "Bugüne kadar dünyanın
hiçbir yerinde, hiçbir müzede tek bir arkeolojik objenin, tek bir
kırık ok başlığının, bir çömlek parçasının veya bir mozaik tanesinin
bile "Kürt" olarak tanımlanmamış olması son derece şaşırtıcı ve
düşündürücüdür.  Kolomb öncesi Kuzey Amerika'nın, Avustralya'nın,
Pasifik Adaları'nın ve Afrika'nın taş-çağı kültürleri de dahil olmak
üzere, dünyadaki tüm diğer etnografik gruplar için müzelerde el yapımı
sanat eserlerinin tanımlanmış olduğu olgusunu dikkate aldığımızda,
Kürtlerin bu şekilde göz ardı edilmesi daha çarpıcı hale gelmektedir."
Dünyanın inkarı noktasında elbirliği ettiği bir milletin yok edilmesi
karşısında "ölüm sessizliğine" bürünmesi şaşırtıcı olmasa gerek...
Daha düne kadar "üç tarafı denizlerle dört tarafı düşmanlarla çevrili
bir ülke" olduğumuzdan Türkiyelilerin Halepçe'yi bilmiyor olmasına bir
anlam verilebilir, ama bugün belki Halepçe'yi keşfe çıkabiliriz...
Üstelik Halepçe'yi keşfetmede, deniz feneri olacak Halepçe'yle
özdeşleşmiş bir ozanımız var ve ben bugün bir kerecik olsun Halepçe'yi
ondan dinlemenizi isteyeceğim, Şivan Perwer'den...

'Kürtlerin üzerine ateş yağarken ben duramazdım. Bu felaket başka
milletlerin başına gelseydi de aynı şarkıyı yapardım. Zulüm her yerde,
herkes için kötüdür. Zulme karşı duramıyorsak iyi değilizdir artık.'
diyen Halepçe'yle özdeşleşmiş ozanın hikayesini de Bejan Matur'dan
dinleyelim...
"Bir türkü değil, insanların uğradığı gazaba bir tepki, bir
haykırıştır. 'Kimse duymuyor mu?' diyen çaresiz bir ihtiyarın sesidir.
'Benim gözümde Halepçe türküsünde konuşturduğum yaşlı adam, Kürt
halkının kendisidir.' Halepçe'yi prova yapmadan, içinden gelerek,
ağlayarak okur. Ağlamaları da içinde olsun ister. Bitince biraz rahat
etmek için soluklanır. Hâlâ o anı yaşıyormuş gibi... 'Bir etki
bekliyordum ama bu kadarını ben de tahmin edemezdim.'  Halepçe'yle
özdeşleşir.

Saddam döneminde Kuzey Irak Kürtleri için neredeyse mitolojik bir
figüre dönüşür. Narkoz olmadığı için çaresizlik içinde bekleyen
arkadaşlarına 'Bana Halepçe ağıtını dinletin, Şivan'ın sesi benim
acımı unutturur.' diyen peşmergelerin hikayeleri anlatılır... Şivan'ın
sesinin Kürtlere acılarını unutturduğunun Saddam Hüseyin dahi
farkındadır. Şivan için 'sakallı çoban' tabirini kullanan Saddam sitem
ve hayretle; 'Kürtleri öldürüyorum, işkence ediyorum, zindanlarda
çürütüyorum ama o sakallı çoban bir türkü söylüyor ve yeniden ayağa
kalkıyorlar' der. Şivan'ın sesinden Halepçe'yi bir kez dinleyenler bu
sözlerin ne anlama geldiğini bilir. Halepçe büyük bir ağıttır. Sadece
Halepçe'de yaşananları değil, Kürtlerin bütün tarihleri boyunca
yaşadığı acıları uyandırır. Bir varoluş çığlığıdır. 'Benim müziğim bir
çığlıktır' diyor.

Onun müziğiyle ayağa kalkan herkes bir can borcu duygusuyla Şivan'ı
sahiplenir. Tanığıyım, Erbil'de görüştüğümüzde, Erbil sokaklarında
Şivan'ı görüp küçük çocuğunun başını okşasın diye yalvaran kadınlar
gördüm. Belli ki onu bir evliya gibi görüyorlar. Saddam'ın zulmü
altında yok olmaya zorlandıkları yıllarda onlara güç veren sesin
sahibine sonsuz hürmet duyuyorlar. Mesut Barzani ile yürürken
insanların Barzani'den çok Şivan'a teveccüh etmesi biraz da böyle
okunmalı." (Bejan Matur, Zaman, 19 Nisan 2009)

Dilini, sözlerini anlayın anlamayın fark etmez; bu ağıt sizi Halepçe
katliamından geriye kalan 'ölüler müzesi'nde dolaştırır. Vicdanınız
dizlerini döver...

Halepçe'yi keşfetmek zorundayız, keşfedemediğimiz için tekerrür
ededuruyor Halepçeler... Şivan'ın ağıdını dinlemenin Halepçe'yi keşfe
giden yolda ışığımız olacağına inanıyorum, benim keşfim öyle
başladığındandır belki...

Bitirirken; Saddam'ın emriyle Halepçe Kürtlerinin başına ölüm olup
yağan kimyasal silahların, kimler tarafından Saddam'a verildiğini ve
Irak'a hangi güzergahtan geçtiğini biliyor muydunuz?

(başlıktaki ifadenin Türkçe karşılığı, Kimya Yağmuru'nun Ağıdı: Halepçe)

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’