Son dakika
A Köşe Yazısı Arşiv

Tokyo mekanizması

 2014 yılı sonunda yabancı ordular Afganistan’ı terk edecek.

E azından savaşçı birlikler ülkelerine geri dönecek.

Bu karar çoktan verildi ve mayıs sonunda Chicago’da yapılan NATO zirvesinde bir kere daha teyit edildi.

Chicago’da başka kararlar da açıklandı.

Örneğin, Orta Asya’yı Güney Asya’ya, Batı Asya’yı doğu’da Çin’e bağlayan noktadaki bu ülkede bugüne kadar asker bulunduran devletlerin büyük kısmı, Afganistan’da 2014 sonrasında güvenliğin sağlanmasına nasıl maddi katkıda bulunacaklarını açıkladı.

Bu Kabil’de, Afganistan’a verilen çok ciddi bir siyasi destek mesajı olarak algılanıyor.

Mesaj açık:

“Biz gidiyoruz ama burada kimin hâkim olacağına kayıtsız kalmayacağız!”

Stratejik öneme sahip Afganistan’da varolan rejimin devamının sağlanacağına yönelik bu önemli “desteğin” verilmesinden sonra, kimi çevreler, bu “desteği” veren ülkelerin güvenlik dışındaki konularda Afganistan’ı unutmasından korkmaya başladı.

Bu çevrelerin başında Birleşmiş Milletler geliyor.

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun’un Afganistan Özel Temsilcisi Jan Kubis bu hafta Kabil’de, “destek sözleri sadece lafta kalmamalı” dedikten sonra şunları ekledi:

“Güvenlik konusunda gösterilen desteğin aynısını, Afganistan’ın 2014 yılından sonraki ekonomik ve sosyal gelişmesi konusunda da göstermelerini bekliyorum.”

Destek kelimesiyle kastedilen şey birçok biçim alabiliyor.

Ama nasıl bir biçim alırsa alsın, bunun maddi bir ifadesi var.

Yani Kubis’in sözünü ettiği destek sonuçta kimin ne kadar maddi katkıda bulunacağının belirlenmesi anlamına geliyor.

Yine geçtiğimiz günlerde Karzai hükümeti gelecekte dış dünyadan Afganistan’a akması gereken maddi yardımın miktarı konusunda bir fikir verdi.

Buna göre, sadece 2015 yılında, devam eden projelerin sürdürülmesi ve yeni planlananların yaşama geçirilmesi için dışarıdan akması gereken rakam yaklaşık beş milyar Amerikan Doları.

“Afganistan’ın 2014 sonrasındaki ekonomik ve sosyal gelişmesi”nin çerçevesi temmuz ayında Tokyo’da yapılacak bir konferansta çizilecek.

Ama içi dolacak mı?

O beş milyar dolar biraraya gelecek mi?

2015 yılında geldi diyelim.

2016’da ne olacak?

İşte Kubis’in ve anlaşılan onun arkasındaki BM’nin emin olmadığı o.

Kubis bu endişesini bir yandan çok usta bir diplomatik dille ifade ederken, diğer yandan da, bu endişenin nedenini açıklıyor:

“Afganistan konusunda geçtiğimiz on yılda onlarca konferans yapıldı. Bu konferansların her birinde herkes birtakım sözler verdi. Ama çoğu zaman gerisi gelmedi.”

Kubis, “Afganistan uluslararası toplum için bundan sonra da özel öneme sahip bir ülke kalacak” diyor ve ekliyor:

“Ancak bugüne kadar destek veren ülkelerin başta gelenlerinin hepsinin bugün ciddi ekonomik sorunlar yaşadığını da görmezden gelemeyiz.”

ABD gibi seçim öncesinde bulunan ülkelerin herhangi bir rakam açıklamaya yanaşmak istememesini de gözönünde bulunduran Kubis ve BM, bu nedenle Tokyo’da kimin somut olarak kaç para vereceğinden çok, savaşlarla yıkılmış ve dünya için ciddi bir güvenlik sorunu haline gelmiş Afganistan’ın yaralarının sarılması için somut bir mekanizma kurulmasını talep ediyor.

Tokyo Konferansı’na katılan ülkelerin bu mekanizmaya destek vereceklerini bağlayıcı şekilde açıklamasını istiyor.

BM’nin tasarımına göre bu mekanizma yıllık denetimler gerçekleştirecek ve karşılıklı olarak verilen sözlerin tutulup tutulmadığını denetleyecek.

Yani bir yandan ABD, AB, Japonya ya da Türkiye gibi G20 ülkelerinin verdikleri sözleri tutup tutmadığına, diğer yandan da Afgan hükümetinin yolsuzluklarla mücadele ya da ülkeye akan yardımların sadece başkent Kabil’de kalmayıp dağıtılması gibi konularda bu ülkelere vereceği sözleri ne kadar yerine getirdiğine bakacak.

Aksamaları belirleyip, bunların düzeltilmesini sağlayacak.


[email protected]

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. KAVRAMSAL SANATA DAİR
  2. MEYVEYİ DALINDAN YEMEK GÜZELDİR!
  3. MODERNLEŞME, TÜRK ŞİİRİ ve SEKÜLERLEŞME
  4. ONUR AKYIL: ŞAİRLİKTEN DÜZYAZIYA GEÇMEK…
  5. Türk modernleşmesinin bir diğer yüzü olarak: ‘Tunç Asker’