SYRİZA bilmecesini anlamaya doğru
Yunanistan’da seçim tarihinin iki hafta öncesine kadar anket sonuçlarının yayınlanmasını yasaklayan tuhaf bir yasa var. Amacı halkın iradesini etkilemeyi önlemektir. Tabii ki partiler kendi anketlerini yaptırmaya devam ediyor, fakat onlar “gizli” kalıyor. Oysa resmen gazetelerde yayımlanmasalar bile, isimsiz anket ve söylentiler internet ve medya kulislerinde dolaşıyor. Onlara göre, pazar günkü seçimSYRİZA ile Yeni Demokrasi arasında sıkı bir yarışa dönüştürülmüş. Tek parti hükümeti hedefi iki parti için de gerçekçi görünmemesine karşın, birincilik, seçim yasasına göre seçim sonrası siyasi gelişmelere çok büyük avantaj sağlayacak elli koltuk bonusunu kaptırmış olacak.
Yeni Demokrasi kazanırsa, Yunan siyasetinde büyük bir sürpriz olacağı tahmin edilmez. PASOK gibi Yeni Demokrasi de tanınan bir aktör. Asıl soru işareti SYRİZA’nın muhtemel zaferi ile ilgili. SYRİZA’nın başarısı, 2009 yılından beri uygulanan politikalara sert muhalefeti ve PASOK’un siyasi çöküşü sayesinde sağlandı. Fakat başarının yönetilmesi ve pekiştirilmesi çok ayrı bir husus. Yeni sorumluklara yol açıldı. Büyüyerek artık protesto partisi olmaktan vazgeçmek zorunda kalan SYRİZA, önceki seçime kadar sunmadığı kapsamlı bir ekonomik programı sunmak zorunda kaldı. Ama yine de birçok konuda kesin bir cevap bulmak zor. Çok seslilik SYRİZA kimliğinin kaçınılmaz bir unsuru çünkü. Aslen SYRİZA entegre bir parti değil, ve birçok konuda bir türlü anlaşamayan on iki tanınmış solcu grubun (parti argosuyla “bileşenin”) bir koalisyonu. Mesela bazı gruplar Yunanistan’ın Avro’dan değil, Avrupa Birliği’nden çekilmesini sosyalist bir düzenin kurulmasının zorunlu bir önşartı olarak görmekteler. Bu endişeleri sakinleştirmek amacıyla, Financial Times’ın 12 haziran tarihli gazete sayısında SYRİZA lideriAleksis Tsipras’ın yazısı yayımlandı. Bu kendiliğinden bir haber oldu, çünkü Yunan radikal soluFinancial Times gibi “kapitalist” gazetelerinden pek hoşlanmıyor. Tsipras’ın yazısı gayet “ben”lice başladı: “Herhangi bir kuşku olmasın, benim hareketim SYRİZA Yunanistan’ı Avro Bölgesi’nde tutmaya kararlıdır.” Oysa aynı akşam Yunan devlet televizyonuna verdiği röportajda “Avro’nun bir fetiş olmadığı” kanısında bulundu. Benzeri çelişkili mesajlar parti yönetim kurulu üyelerinden de geliyor ve belirsizliği arttırıyor.
Bazı yorumculara göre, SYRİZA hükümet kurarsa, 1981 yılında Yunan solu adına tarihî bir zafer kazanan PASOK gibi siyasi programının önemli bir kısmından vazgeçecek. 1981 seçimi öncesinde PASOK’un tarihî lideri Andreas Papandreu, Yunanistan’ın NATO ve Avrupa Ekonomik Topluluğu’na katılmasını kınayıp ülkeyi Batı kampının bütün kurumlarından çekeceğini ve ABD askerî üslerini kapatacağını vaat etmişti. İktidara geldikten sonra sanki bir şey söylememiş gibi ayrılan Yeni Demokrasi’nin politikaları izlemeye devam etti. Peki, SYRİZA ile böyle bir olasılık var mı? Eğer pazar günü birinci çıkarsa, kınadığı reform paketini uygulamaya devam edecek veya vaat ettiği gibi Yunanistan’ın IMF, Avro Bölgesi ve Avrupa Komisyonu ile imzaladığı borç antlaşmalarını feshedecek? Mantık ilk yolu gösterse bile, sonuç çok farklı olabilir. 1981 yılındaki PASOK’un aksine SYRİZA otoriter bir lider yapısına sahip değil. Eğer Tsipras parti tutumunu değiştirmeye karar verirse, parti içi isyan çok muhtemel. Diğer taraftan ekonomik durumun çizdiği manevra alanları dar ve giderek daha da daralıyor. Son tedbirlerin sonucu olarak 586 avroya düşen asgari maaşı seçim sonrası hemen 751 avroya yükselteceğine söz veren SYRİZA hükümeti, maaş ödeyememe durumuna düşebilir. O an SYRİZA’nın ve Yunan radikal solunun yıldızı hızla kaymaya başlayabilir. Fakat kimse mevcut ekonomik ve sosyal durumdaki Yunanistan’ın böyle bir siyasi krizi nasıl atlatacağını bilemez. SYRİZA‘nın Yunan halkını hayal kırıklığına uğratmasının bedeli, Yunanistan’ın Avro Bölgesi ve hatta Avrupa Birliği’nden dışlanması olabilir. Ve bu durumda felaket boyutunda yeni bir krize girecek olan Yunanistan’ın siyasi akıbeti kararlı bir şekilde sağa kayabilir.