Yunanistan nefes aldı, fakat asıl sorun yönetilebilirlik
Eğer Yunanistan’ın 6 Mayıs seçiminin anahtar kelimesi “öfke” olduysa, 17 Haziran seçiminin anahtar kelimesi de “korku” oldu. Seçmenin yüzde 10’u “Yeni Demokrasi” partisinin programından hoşlandığı veya liderine ikna olduğu için değil, sırf reform ve borç anlaşmalarını feshedeceği tehdidinde bulunan SYRİZA partisinin iktidar yolunu kapatmak ve Avrupa Birliği ile ani ve ekonomi için “ölümcül” bir krizi önlemek amacıyla oy verip, oranı yüzde 30 civarlarına çıkardı. Bu “taktik” bir karar olmakla beraber, Yunan halkının devletin likidite kriziyle karşı karşıya bulunduğunun, Avro yahut Avro Bölgesi’nden çıkma riskinin geldiği boyutun farkında olduğunu kanıtladı.
Aynı zamanda son aylarda gelişen aşırı sol SYRİZA partisinin toplumsal dinamiği sandığa da yansıtıldı. SYRİZA oy oranını yüzde 27’ye kadar yükseltip, ana muhalefet partisi konumundan çıktı. SYRİZA’nın başarısının tarihî boyutları olsa da, onun konjonktürel taraflarını incelemek lazım. İşsizlik oranı yüzde 23’e kadar çıkan bir toplumda radikal partilerin oy kazanması beklenebilir bir tepki. Yaş grubuna göre seçim anketleri SYRİZA’nın 18-34 arasında açık farkla birinci parti olduğunu gösterirken, devlet ekonomisi modeline imrenen parti programının, iflas etmiş ve dış desteğe bağımlı olan bir ülkede nasıl bir çözüm üreteceği belli değil. Bir açıdan SYRİZA’nın ikinciliği parti menfaatleri açısından ideal bir ortam oluşturdu. Başarısı büyük ve tarihî önem taşımakta, fakat onu cilvesini kolayca bozabilecek olan iktidar sorumluklarına kadar götürmedi. Bir yandan, parti ana muhalefet partisi statüsünü kazanıp, krizi yönetmek yükümlüğünden şimdilik kurtuldu. Aynı popülist politikalara devam edeceği ve reform paketlerine karşı direnç göstereceğin de kesin. Tek önemli sorun, muhalefetinin şiddetli ve ekonomiyi beter duruma düşürecek yöntemlerle yapılıp yapılmayacağı.
PASOK’un durumuna bakarsak, o da perişan. On senelerce Yunan siyasi hayatının kilit bir aktörü olan Andreas Papandreu’nun eskiden ustaca çok faydalandığı sosyal kutuplaşmaların son kurbanı oldu. PASOK Lideri Evangelos Venizelos partisinin çöküşünü önleyemeyince, taraftarları SYRİZA ve Yeni Demokrasi istikametine doğru kaçmaya devam etti. Özellikle partinin bel kemiği olan kamu sektörü sendikaları artık SYRİZA’nın, çıkarlarını daha başarılı bir şekilde savunacağını düşünüp PASOK’u terk ederek bağlılıklarını SYRİZA’ya yönelttiler.
“Altın Şafak” neo-Nazi partisinin başarısı ise çok düşündürücü. SYRİZA gibi işsizlikle boğuşan 18-34 yaş grubunda çok büyük başarı kaydeden partinin, artık Yunan siyasi sisteminde pozisyonunu pekiştirdiği gözüküyor. Ve halkın “masumiyeti” artık sözkonusu olamaz. Eğer önceki seçimde seçmenin, partinin siyasi niteliği, ırkçı ve şiddete dayalı faaliyetleri konusunda habersiz olabildiği söylenebildiyse de, artık böyle bir bahane yok. Son ayda “Altın Şafak” Yunan medyasının büyüteci altında kaldı. Hatta televizyondaki canlı yayında şiddet olayı son şüpheleri kaldırmış olmalıydı. Birçok yorumcu, partiye bu olayın seçim faturasının çok ağır olacağını tahmininde bulunmuştu. Sonunda olay partiye hiç zarar vermedi, hatta kayıplarını bile asgari hale getirmiş olabilir. “Altın Şafak” vakası Yunanistan krizinin sadece ekonomik ve siyasi olmadığını, onun çok ciddi kültürel boyutlarını kapsadığını en acı şekilde gösteriyor.
Bu seçim Yunan siyasi hayatının tanınmış bir unsuru olan kutuplaşmayı yine ortaya çıkardı. PASOK Lideri Venizelos’un çağrısına rağmen ulusal birlik hükümetini kurma ihtimali çok düşük, çünkü o kadar büyük başarı kaydeden SYRİZA muhalefette kalırsa, artık önümüzdeki seçime tek parti hükümetini kuracağını hayal edebilir. Reform paketine dayanan partinin eli yanarken, başarısını popülizm sayesinde elde eden SYRİZA niye şimdi katılsın?
Bu tablo, Yunanistan’ın asıl sorununu meydana çıkarıyor, yani “yönetilebilirlik” konusunu. Papademos hükümetinin kendi muhalefeti nedeniyle sonuna getiremediği reform tedbirlerini ve önceki seçiminden sonra koalisyon hükümeti kuramadıkları partiler, şimdi nasıl ve niye daha sorumlu davranacaklar? Maalesef, seçimin asıl konusu olması gereken sorular, yani gereken yapısal reformların nasıl gerçekleştirileceği, onların bedelinin nasıl daha adil bir şekilde toplum tabakları arasında paylaşılacağı, ülkenin yapıcı kuvvetlerinin nasıl teşvik edileceği hiç sorulmadı. Yunanistan yönetim krizi atlatılmazsa, son seçimin sonrasında alınan nefes uzun sürmeyecek.