Köşe Yazısı
Mehmet AKAY
BAHÇELİ’NİN MECLİS GRUP TOPLANTILARI
80’li yılların ortalarından beri bir dönem örgütlü olmak üzere gazeteci ve aydın kimliğimle Türk siyasetini yakından izlemeye çalışıyorum. Beni şaşırtan pek çok olayla karşılaştım. Askeri darbeler, grevler, büyük yürüyüşler gibi politik olaylara tanık oldum. Ama beni şaşırtan olayların başında merkez ve taşra olmak üzere yaşadığım en önemli olay MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Salı günleri yaptığı gurup toplantılarındaki ani politik çıkışları oldu. Bu yüzden Salı günleri televizyonda Bahçeli’yi dinlemeden evden çıkmıyorum ve pür dikkat onu dinliyorum. Konuşmalarını dinlemekle yetinmiyor, satır aralarını ve alt mesajlarını algılamaya çalışıyorum. Politikayla uğraşanların bir meziyetinin de bu ‘düşünsel esneklik’ olsa gerek. Önyargı, sabit fikirler politik okumaların önünde büyük bir engel olduğunu çok genç yaşlarda kavramıştım. Politik durumlar, olayların değişkenliğiyle, yeni olasılıkların ortaya çıkması ve yeni koşulların varlığıyla analiz edilmeli. Bir tür çoklu bilinmeyen denklemler üzerinde düşünmek gibi.
DÜNDEN BUGÜNE BAHÇELİ
Bahçeli MHP’nin düşünsel ve liderlik mirasını Alparslan Türkeş’in ölümünden sonra devraldı. 6 Temmuz 1997 tarihinde gerçekleştirilen 5. Olağanüstü Kongre'de seçilen Bahçeli 28 yıldır liderlik pozisyonunu korumakta. Sert parti içi yaşanan iktidar mücadelelerinden lider olarak konumunu sürekli pekiştirdi. MHP’den ayrılan veya ihraç edilenler aynı gelenek içinde kendilerini görseler de bugün Bahçeli’nin çok sağında ve gerisinde yer aldıkları söylenebilir. Türkeş’in de ‘Türkçülük’ fikri ve ‘Dokuz Işık’ doktrinine ilham olan toplumbilimci Ziya Gökalp milliyetçiliği Bahçeli tarafından da güncelliğini korumakta. ‘Türk-İslam sentezi’ olarak da formüle edilebilen etnik ve dinsel bir üst kimlik, ulus kimlik inşasına dayanır. Hüseyin Nihal Atsız ‘Türkçülüğünden’ ayrı bir tutum olarak görülmeli. İmparatorluk bakiyesi altında modernleşmenin yarattığı bir açmazlığın bir sonucu olarak okumak da mümkün. Her ne kadar ‘Türklüğün’ etnik bir referansa dayanmadığı, kültürel bir kimlik olduğu iddia edilse de pratikte etnik bir kimliği referans verdiği görülür. Nihal Atsız’ın saf etnik ırkçılığı ve Ziya Gökalp’ın ‘Türkçülüğü’ son kerte de etnik bir referansa dayandığı için ve bu dayanma başka bir etnik kimliği bastırmanın aparatı gibi uygulandığı için ırkçı görüşler olarak yorumlanır. Anayasal ‘Kanun Türkü’ tanımı da pratikte sürekli unutulmuş, iç politikada egemen ulus kimliği olarak, dışarda yayılmacı ‘Turancılık’,ulusal resmi politika haline gelmiştir. Bugün İYİ Parti ve Zafer Partisinin doğuşuna daha yakından bakıldığında bu iki ‘Türkçülük’ akımının bir sonucu. Bu iki partiyi Nihal Atsız çizgisinde görülür.
Bahçeli, bugün Kürt siyasi hareketine ve Öcalan’a dönük yaklaşımında ortaya çıkan kırılmayı daha çok kriminal boyutta ele alan okumalar yani devlet ve MHP’nin organik bağının bir sonucu olduğu kanısıyla okuyanlar eksik okuma yapmış olurlar. Belli bir yere kadar bu krimanal okuma işe yarayabilir ancak sosyolojik kültürel açıdan yetersiz kalır. Katı ırkçı bir parti bugün Kürt hareketi karşısında aldığı tutum Bahçeli gibi değil Müsavat Dervişoğlu ve Ümit Özdağ çizgisinde kalırdı.Aynı kriminal bakış AKP ve MHP ittifakını çözümlemede kendini tekrarlar. Bu tip değerlendirmeler yüzeyseldir ve gerçek anlamda politik analizler sağlamaz. Konjonktürel, günlük ve dar parti çıkarıyla sınırlı politik çözümlemelerle sınırlı kalır. Dolaysıyla sosyolojik, siyasal ve stratejik doğruları ıskalar. Bu bakışın politik zayiatını uzun yıllar yaşanan ‘başörtüsü’ tartışmalarında yaşadık.
BAHÇELİ ve AKP ORTAKLIĞI
Erdoğan ve AKP ortaklığını ‘iyi-polis, kötü-polis’ okuması yapmak Türkiye’yi derinlikli olarak anlamamak anlamına gelir. Türkiye iktisadi, siyasi yapısal sorunlarla karşı karşıya. Uzun tarihsel araka plana dayanan muhafazakârlık ve etniktemelde ertelenen kimlik sorunlarıdır. Muhafazakârlık, AKP iktidarıyla aşılmış ancak etnik sorun yani Kürt sorunu henüz aşılmış değil. Bunun yanında siyasi alanın sivilleşmesi, demokratikleşme ve anayasa sorunları aktüel konumunu korumakta. Erdoğan ve MHP, birike gelen bu sorunları aşabilirler mi?
Bunun emraleri var gibi. ‘Terörsüz Türkiye’ veya diğer adıyla ‘Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi’ bizi oldukça umutlandırıyor. Ancak demokratikleşme alanına bakılınca da bu umudu saklamakta zorlanıyoruz. Erdoğan ve Bahçeli dayanışması, ortaklığı 2018'de yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile resmen başlar ve bugüne uzanır. Bu süreç kuşkusuz konjonktürle bir bağlantısı olduğu kadar Türkiye sosyolojisinin hareketliğiyle de ilgilidir de. Hızlı kentleşme, nüfusun kırdan kent merkezlerinde yığılması, Kürt sosyolojisinin büyük kentlere akması ve modern kent ihtiyaçlarına açık gelmesiyle de alakalı. Bugün PKK silahı bırakıyorsa bunun bir nedeni de son yirmi yılda Kürt şehirlerinde yaşanan kentleşme olgusu olduğu söylemek mümkün. Kürt siyaseti kendi kimliğini modern araçlarla yapmak istiyor artık. Sivil Toplum Örgütleri başta olmak üzere belediyeler, kent meclisleri gibi. Türkiye siyasetinin sivilleşmesi bağlamında Kürt hareketinin doğada ve barıda katkısı gözden kaçırılmamalı.
CHP, ERDOĞAN-BAHÇELİ VE ÖCALAN
Eğer muhalefet, büyük ölçüde CHP, Erdoğan-Bahçeli ve Öcalan ilişkisini anlamakta zorlanmayı sürdürürse önümüzdeki dönemde politik olarak silikleşebilir veya içinden ayrı bir parti çıkabilir. Öncelikle AKP iktidarı CHP’yi düşman gibi görüp saldırmaktan vazgeçmeli. Yargının üzerinde bu denli baskı oluşturulması doğru değil. İktidar ve CHP arasında ayrışmalar yalnızca yönetsel yani belediyeler üzerinden geliştiği kanı bizi yanıltabilir. İktidar bileşenlerinin Öcalan ilişkisi CHP’yi ideolojik olarak sarsıyor. Meclis Komisyonuna ve raporuna verilen destek önemliydi ama peşi geldiği de söylenemez. Sanki CHP mecbur kalmış görüntüsü veriyor. Belediyelere açılan soruşturma ve tutuklama girişimlerine karşı CHP politik enerjisinin büyük bölümünü Belediye Başkanlarını savunma için harcıyor. Dolaysıyla iç ve dış politik sorunlarda kayıtsızlık sarmalına farkında olmaksızın kapılıyor.
Türkiye’nin yaşadığı politik açmazları Erdoğan ve Bahçeli ile birlikte aşması zor ve sancılı olacaktır. ABD-İsrail ve İran savaşı Türkiye’nin sorunlarını aşması yönde daha hızlı adımların atılmasını dayatıyor. Dolaysıyla Öcalan’a özgürlük öncelikli hale gelmiş durumda. Ardından Türkiye’yi kapsayacak demokratikleşme. Osman Kavala başta olmak üzere Selahattin Demirtaş’ın serbest bırakılması. Böylesine bir politik atmosfer yaratılırsa CHP’de de bir esneme veya dönüşüm olası. Bu Türkiye demokrasisine büyük katkı sağlar.İktidar, CHP’yi adliye koridorlarına değil Ankara’nın sorunlarına ortak edecek şekilde davranmalı. Bugün yaşanan savaştan da daha az etkilenerek çıkılmanın yolu bu.Önümüzdeki seçimler de güvenlikçi politikalar, ırkçı söylemler değil de özgürlüklerin yarıştığına tanık olmak istiyoruz.
Yeter ki niyetlerimiz barış, özgürlükler ve demokrasi yönünde olsun. Hepimiz bunu fazlasıyla hak ediyoruz. Demokratik ve özgür bir Türkiye için.