Son dakika
Mustafa PAÇAL Köşe Yazısı Mustafa PAÇAL

Piyasa ekonomisi ve Ponzici fon felaketi…

Bir ülke düşünün işleyen kurallı bir piyasa ekonomisi yoksa hangi sektörün veya piyasanın nerede ve ne zaman patlayacağı belli olmuyor. Ancak bu patlamanın yarattığı hasarın giderilmesi için belli olan bir kaynak var o da halktan toplanan vergiler… Bu sefer olmaz inşallah diyerek işte bu tahribat bu hasarlar bu kaynaktan gideriliyor.

Piyasa ekonomisi, üretim, yatırım ve fiyat gibi temel ekonomik kararların devlet baskısıyla değil, arz ve talep dengesine göre belirlendiği bir ekonomik sistemdir.

Arz ve Talep: Bir malın fiyatı, o mala duyulan istek (talep) ile piyasadaki miktarına (arz) göre kendiliğinden şekillenir.

Özel Mülkiyet: Bireyler ve şirketler mülk sahibi olma ve bu mülkleri devretme hakkına sahiptir.

Serbest Rekabet: Şirketler daha iyi ve ucuz hizmet sunmak için birbiriyle yarışır; bu durum kaliteyi artırır.

Girişim Özgürlüğü: İsteyen herkes yasalar çerçevesinde kendi işini kurabilir veya dilediği alanda yatırım yapabilir.

Piyasa ekonomisi diye sorduğunuz zaman açık kaynaklar yukarıdaki bilgileri veriyor.

Bu tanım Türkiye ekonomisi için ne kadar doğru ve uygulanan bir tanımdır.

Bence Türkiye’de ki ekonomik sistem hiç bu tanıma uymuyor, uymadığı gibi devletin hükümet eliyle tüm piyasaları domine ettiği kimi şirketlere çeşitli bahanelerle el koyduğu, döviz kurlarına merkez bankasının müdahalesi gibi faiz oranlarına çekilen ayarlar gibi ve yetmez enflasyon artış oranlarını talimatlara göre açıklanması ve çeşitli nedenlerle şirket ve kuruluşlara kayyım ataması saymakla bitmez bir ceberrut devlet var.

İşte bu devletin borsa fon piyasalarında bir deprem yaşandı.

Sanki yaşanmasa daha tuhaf bir şey olacaktı.

Bilanço çok ağır ve fatura çok kabarık…

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından Eylül 2026'da tasfiyesine karar verilen 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun toplam büyüklüğü (yatırımcı para miktarı) yaklaşık 809 milyar TL ile 826 milyar TL (yaklaşık 17 milyar dolar) seviyesindedir.

Duruma SPK el koydu ve durumun ortaya çıkarılması için önce üç ay olarak verilen süreyi altı aya çıkararak Tera yatırım için İş Bankasını diğerleri için Ziraat Bankasını görevlendirdi.

Son haberde Maliye Bakanı Mehmet Şimşek konu hakkında bir toplantı yapılacağını açıkladı.

Bakalım bu toplantıdan ne çıkacak?

Evet gelelim şimdi sorunun can alıcı yanlarına?

Öncelikle bu fonlar Ponzici yöntemler yani gerçekçi olmayan işlemlerle yatırım sahiplerine yüksek gelir sağlayarak diğer yatırımcılara cazip bir yatırım enstrümanı yaratarak gerçekte olmayan sadece yatırım yapanların kaynaklarını diğer yatırımcılar aktararak bir balon yarattılar işte patlayan bu balon oldu. 

Tabii ki önce neredeyse “geliyorum” diyen bu fon depremi neden önceden görülemedi ki işin burası karışık SPK “Ağustos ayında uyardı.” diyorlar.

Uyarıya rağmen neden kulağının üzerine yatmaya devam edildi ve bunu yapan şirket sorumluları bu cesareti kimden aldı?

Fon depremi öncesi köstebeklerin işaretiyle fon yöneticilerinin yurtdışına transfer edilen milyonlarca dövizine “hop nereye” diyen neden çıkmadı ve MASAK o ara neredeydi?

Fiyatı şişirilen küçük ve hisse dolaşımı düşük şirket için SPK “ne oluyor burada” neden demedi?

Bir soru daha bu kadar devasa bir soygun düzeninden “sektörel rüşvet” gibi tahsilat yapan siyasiler ve bürokratlar kimler?

Ve bunlar olurken İstanbul Borsası yönetimi neredeydi?

Sorular uzar gider…

Son olarak “işin zırt noktası” mağdur olan yatırımcıların paraları nasıl ve ne kadarı ödenecek?

Tüm bu soruların ve sorumluların bunda payı var.

Yalnız sorumlu derken sadece şirket yöneticilerini kastetmiyorum o yöneticilere arka çıkan ve bu işten çıkarı olan siyasetçiler kimlerse onlarda bu işte sorumlu ve ortaya çıkarılması gereğini de söylüyorum.

Bugün durumdan anladığımız yatırımcıların paralarının akıbeti belli değil…

Çünkü bu paraların tam olarak geri ödenmesi için bir güvence bulunmuyor.

Yaşanan bu fon depremi benzeri olaylara ta 1982 Banker Kastelli faciasından beri alışığız ama bu seferki oldukça büyük bir deprem ve sonuçları dünyanın her yanında hissedildi.

Dünya borsalarında herhangi bir etkisi görülmedi çünkü Londra Borsası gerçekten bir borsa ise İstanbul Borsasına onun yanında borsa demek çok ayıp olur.

Diğer yandan ekonomistlerin dikkat çektiği bir ekonomik sorun alanı da özel şirketlerin döviz açık pozisyonları Temmuz 2026 ayında bu şirketlerin döviz varlıkları 190,4 milyar dolar iken döviz yükümlülükleri 401,2 milyar doları buluyor. Aradaki net döviz pozisyonu açığı 210,8 milyar dolar seviyesinde…

Bunun anlamı ani bir kur artışı şoku yaşandığında bundan kaç şirket, kaç çalışan olumsuz etkilenir ve bu durumun piyasalar ve genel olarak ekonomi üzerinde yaratacağı tahribat ne olur, ne kadar olur bu şimdiden bilinemez.

Evet…

Bir ülke düşünün işleyen kurallı bir piyasa ekonomisi yoksa hangi sektörün veya piyasanın nerede ve ne zaman patlayacağı belli olmuyor.

Ancak bu patlamanın yarattığı hasarın giderilmesi için belli olan bir kaynak var o da halktan toplanan vergiler…

Bu sefer olmaz inşallah diyerek işte bu tahribat bu hasarlar bu kaynaktan gideriliyor.

Ak Parti iktidarı batırdığı ekonomiye yeni bir kriz ve yeni bir ekonomik maliyet daha ekledi ve bu yaratılan ekonomik krizin ucu nereye varacak belli değil…

Bankalar mı? Yok canım daha neler…

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. Halk TV’ye kayyım, Kavala için infaza devam ve gazeteci Bahadır Özgür’e gözaltı…
  2. Duyduk duymadık demeyin, memlekete ‘İklim Değişikliği Konferansı’ geliyor
  3. Türkiye nereye?
  4. LGBTİ+ bireylerin hak ve hukukunu savunmak…
  5. AfD sarstı ve yeniden düşündürdü…