Köşe Yazısı
Mustafa PAÇAL
Duyduk duymadık demeyin, memlekete ‘İklim Değişikliği Konferansı’ geliyor
Türkiye, 2026 yılında COP31’e (İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı) ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Uzmanlar, bu durumun emisyonları azaltmak ve fosil yakıtlardan çıkış için önemli bir eşik olduğunu vurguluyor. Etkin bir iklim değişikliği ve çevre politikası olmadan olmuyor. Bırakın bu politikayı ve eylem planının olmasını çöp ithal eden bir ülke yani Avrupa’nın çöpçülüğünü üstlenmiş bir ülke iktidarında bunu beklemek ham hayal olur.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP 31) 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da toplanacaktır.
İnsanlık için her geçen her anlamda maliyeti artan iklim değişikliğine bağlı afetler Uluslararası Göç Örgütü 2025 raporuna göre 2024 yılı rekor bir yıl oldu.
Bu bir yıl içinde 45 milyon insan kuraklık ve çeşitli felaketler nedeniyle yerlerinden oldu. Bu durumun mali karşılığı da 240 Milyar doları buldu.
Anlaşılan o ki işin boyutları her geçen gün daha ağır sonuçlara neden oluyor.
Evet şimdi de iklim değişikliğine neden olan kuraklık ve felaketlere bir bakalım.
İklim değişikliği; küresel ölçekte aşırı hava olayları, buzulların erimesi, deniz seviyelerinin yükselmesi ve ekosistemlerin zarar görmesi gibi dünya genelinde pek çok yıkıcı etkiye yol açmaktadır.
Şiddetli kuraklık, sıcak hava dalgaları, ani ve yıkıcı seller ile fırtınalar sıklaşmaktadır. Kutuplardaki buzullar erimekte, deniz suyu seviyesi yükselerek kıyı bölgelerini su baskını riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Artan sıcaklıklar ve kuraklıkla birlikte orman yangınlarının sayısı ve şiddeti artmaktadır. Birçok canlı türünün yaşam alanı yok olmakta, mercanlar beyazlaşmakta ve türlerin soyu tükenme tehlikesi yaşamaktadır.
Şiddetli kuraklık, su kıtlığı ve çölleşme riski artmaktadır.
Düzensiz ve yoğun yağışlar sonucunda ani sel ve heyelan felaketleri çoğalmaktadır.
Su havzalarının kuruması, tarımsal verim kaybı ve artan orman yangınları öne çıkmaktadır.
Bu durumunda doğal etkileri; Tarımsal üretimdeki düşüşler gıda fiyatlarının artmasına ve ekonomik enflasyona yol açmaktadır.
Sıcaklık artışları, su kaynaklarının kirlenmesi ve sıtma, dang humması gibi vektör kaynaklı hastalıkların yayılması riski artmaktadır.
Kuraklık ve barınma zorlukları nedeniyle bölgesel veya kitlesel iklim göçleri tetiklenmektedir.
Peki…
Biraz COP yolculuğundan bahsedelim.
1992 yılında kabul edilen UNFCCC’nin en üst düzey karar organıdır.
Sözleşme’ye Taraf olan tüm Devletler COP’ta temsil edilir.
Yıllık oturumlarında Taraflar; Sözleşme’nin ve ilgili hukuki araçların uygulanmasını gözden geçirir, küresel ilerlemeyi değerlendirir ve iklim değişikliğine karşı etkili ve uyumlu bir yanıtı desteklemek için gerekli kararları alır.
COP, küresel iklim yönetişimi için dünyanın en üst düzey çok taraflı platformudur; iklim hedefleri burada müzakere edilir, taahhütler güçlenir ve kolektif eylem ilerletilir.
COP’un temel işlevlerinden biri, Taraflarca sunulan ulusal bildirimleri ve sera gazı envanterlerini incelemektir.
Bu bilgilere dayanarak COP şunları değerlendirir:
- Ülkelerin aldığı önlemlerin etkisi
- Sözleşme’nin nihai amacına doğru ilerleme
- İklim iddiasının ve uygulamanın güçlendirilmesi gereği
Bu yapılandırılmış inceleme süreci sayesinde COP, uluslar arasında şeffaflığı, hesap verebilirliği ve iş birliğini güvence altına alır.
Yıllar içinde COP oturumları, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması da dahil olmak üzere küresel iklim eyleminde önemli kilometre taşlarına yol açmış ve uluslararası iklim politikasının yönünü şekillendirmiştir.
Teknoloji Transferi ve Kapasite Geliştirme
Düşük karbonlu ve iklim dirençli teknolojilerin kullanıma alınmasını kolaylaştırır; bilgi paylaşımı ve teknik yardım yoluyla uluslararası iş birliğini güçlendirir.
Uyum ve Dayanıklılık Stratejileri
Savunmasız toplulukların, ekosistemlerin ve ekonomilerin iklim risklerine karşı dayanıklılığını artıran politika ve somut önlemleri ilerletir.
Kamu–Özel Ortaklıkları
Hükümetler, sanayi ve finans kurumları arasında yapılandırılmış iş birliği ile iklim çözümlerini ve yatırımı hızlandırır.
İnovasyon ve Uygulama
Taahhütleri sahada ölçülebilir sonuçlara dönüştüren ölçeklenebilir ve sonuç odaklı çözümleri destekler.
Evet bu nedenle bir kez daha olsun hafızalarımızı tazeledik yalnız COP 31 konferansının Türkiye’de toplanacak olması Türkiye'nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) ve İklim Ağı raporlarına göre Türkiye, son yıllarda rekor düzeyde artan sıcaklıklar, derinleşen kuraklık ve yetersiz iklim politikalarıyla ciddi bir ekolojik kriz tablosu sergiliyor.
Türkiye’de 2024 yılı, ortalama 15,6 derece sıcaklık ile ölçüm kayıtlarındaki en sıcak yıl olarak kayıtlara geçti.
2025 yılı, 1964’ten bu yana Türkiye’nin yaşadığı en kurak yıl oldu. Ülke genelindeki yıllık yağışlar, 1991–2020 normalinin %27,6 altında kaldı. Güneydoğu Anadolu'nun bazı kesimlerinde yağış açığı %60'ı aştı.
25 Temmuz 2025'te Şırnak'ın Silopi ilçesinde sıcaklık 50,5 derece ile ulusal maksimum rekorunu gördü.
2016–2025 dönemi, Türkiye'de ortalama sıcaklığın 14,9 dereceye ulaştığı, Karadeniz hariç tüm bölgelerde iklim senaryolarının ötesinde ısınma yaşanan bir 10 yıl oldu.
Sıra sivil toplum aktivitelerine gelince;
16 sivil toplum kuruluşundan oluşan İklim Ağı, Türkiye'nin 2025 iklim karnesini zayıf/geçer not alamaz olarak değerlendirdi.
Yenilenebilir enerji (rüzgâr ve güneş) kapasitesi 2025 sonunda 38,8 GW'a yükselip elektriğin %22'sini karşılasa da, yerel kömüre verilen teşvikler, yeni madencilik hamleleri ve Afşin-Elbistan gibi kömürlü termik santral projeleri iklim hedefleriyle çelişiyor.
Türkiye, 2026 yılında COP31’e (İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı) ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Uzmanlar, bu durumun emisyonları azaltmak ve fosil yakıtlardan çıkış için önemli bir eşik olduğunu vurguluyor.
Etkin bir iklim değişikliği ve çevre politikası olmadan olmuyor.
Bırakın bu politikayı ve eylem planının olmasını çöp ithal eden bir ülke yani Avrupa’nın çöpçülüğünü üstlenmiş bir ülke iktidarında bunu beklemek ham hayal olur.
Belki COP 31 ev sahipliği iklim ve çevre alanında kulağımıza küpe olacak sonuçlara neden olur.