Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi
Dönüşlerin Yirminci Yılında Necati Kur’un İkinci Oturumu açarken yaptığı sunum...
22 Mart 2008 günü Kocaeli Yüksek Öğrenim Derneği Lokali’nde gerçekleştirilen Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyumun Birinci Oturumuna ilişkin olarak Necati Kur’un İkinci Oturumu açarken yaptığı sunum:
Arkadaşlar
Tekrar merhaba
Ben özellikle, aramıza bu oturumda katılan Ruşen Hakkı ağabeyimize hoşgeldin demek istiyorum. Şimdiye kadar sözü edilmedi ama, Ruşen ağabeyle yaşadığımız bir olayı burada aktarmak istiyorum. TBKP'nin ilimizde, yasal parti olarak kurulma sürecinde İl Başkanlığı’nı teklif ettik kendisine. Tevazu gösterdi, yaşı ve işlerinin yoğunluğu nedeniyle. Ruşen Hakkı, şair ve yazar. Aynı zamanda, son Yunus Nadi şiir ödülünü aldı. Kitapları çok. Artı, dönüşler sürecinde, yerel gazetede Nabi Yağcı ve Nihat Sargin’la ilgili en çok yazı yazan yerel gazetecilerimizden biridir. O anlamda da, sevgili Ruşen ağabeyimizin çok büyük katkısı olduğuna inanıyorum. Şimdi ben, Ruşen ağabey konuşmak isterse, ona söz de vereceğim.
Bunları söyledikten sonra kısaca bugünkü toplantının özelliğiyle ilgili kısa bir yazımı okumak istiyordum. Ancak zamanın darlığı ve birinci oturumda yapacağım Kocaelindeki çalışmalarla ilgili anlatacaklarımı bu bölümde aktaracağım için bu yazımı mail grubunda veya daha sonraki çalışmamda yazmayı daha uygun buldum.
Ben öğretmenim. Benim zorluğum, 2000 yılına kadar devlet memurluğuna devam etmiş olmam. O nedenle, hep illegal kaldım 2000 yılına kadar. Bu, benim zorluğumdu. Ve ben, 1981 yılında TKP Gölcük Davası’ndan Konca'da tutuklu kaldım, bir yıla yakın süre. Çıktıktan sonra da, sıkıyönetim kararıyla il dışına çıkarıldım. Eşim ve çocuklarım burda kaldı. Konya Ilgın Argıthanı kasabasında çalıştım dört yıla yakın. Döndükten sonra da burada, hemen öğretmen hareketi çalışmalarına başladık. Bu arada gene illegal koşullarda, Kocaeli İl Komitesi üyeliği yaptım. Parti’yle bağım kopmadi. Bu çalışmaları yürüttük ama benim esas çalışma alanım, legal koşullarda öğretmen hareketiydi. Türkiye’de öğretmen hareketinin çok eskiye dayalı köklü bir örgütlenme geleneği var. 1986 Şubat ayında eski birçok örgütçü öğretmen ağabeylerimiz ABC Dergisi’ni çıkarmaya başladılar... Bundan sonra, yavaş yavaş da dernek kurma çalışmaları başladı. O zaman, Türkiye’deki siyasi anlamdaki baskılar, yoğun koşullar öğretmenlerin dernek kurmalarına da engeldi. Ama emekli öğretmenlerimiz, önce Eğit-Der diye, emekli öğretmenlerin üye olabileceği bir dernek kurdular. Bizler de fahri üye olabildik. Ama bu derneğin kuruluşunun bir tek amacı vardı. Çalışan öğretmenlerin sendikal haklarını yakalamak için çalışacaktı. Muhsin Aydın, şimdi kafasını kaldırıyor, bu çalışmaları çok iyi biliyor. Mesela onunla ilgili bir anektodumu anlatayım. Biz bu öğretmen örgütlenmesini Kocaeli özelinde yürütürken, konumum gereği, Türkiye genelindeki çalışmalara da katıldım. Aksaray’da Otomobil-İş Sendikası’nın toplantı salonunda bir toplantı yaptık. O toplantıda Muhsin Aydın da vardı. O koşulların ne kadar zor olduğunu Muhsin de anlatabilir burda. Bu Eğit-Der çalışmalarından sonra Kocaeli’nde örgütlendik. Mümkün olduğu kadar hızlı konuşmaya çalışıyorum. Zamanınızı daha iyi kullanmak için çalışmaları özetliyorum. Eğit-Der çalışmalarıyla ilgili yol kat ettiğimizde, kurulma aşamasına geldiğimizde öğretmen hareketi içerisindeki farklı siyasi görüşdeki tüm insanları bu çalışmanın içine çekebildik. Örneğin, şöyle bir şeyi çok iyi hatırlıyorum. Oradaki öğretmen arkadaşlar, bütün çalışmayı siz yaptınız, biz yönetim kuruluna, (burada Emin Bilir arkadaşım da var, en başından beri hem Konca’dan hapishane arkadaşım hem de öğretmen hareketinde beraber olduğumuz arkadaşım) katılmayı haketmiyoruz, yönetimi siz oluşturun dediler.

Burada biz, oluşan sermayeyi eşit anlamda paylaşacağız, bu sermaye hepimizindir dedik ve gerçekten onları da yönetim kuruluna aldık. Onlarla birlikte yürüdük. Daha sonra tekrar ayrıldık. O ayrı bir boyutu. Bu, Türkiye’de gelenektir. Çabuk ayrılıyoruz. Demokrasi kültürüyle ilgili bir olay diye, çok değerlendirme yapmadan geçmek istiyorum onu. Daha sonra da Eğit-Der’in Kocaeli Şubesi’ni açtık, bu çalışma sürecinde.
Ondan önce bu baskıcı ve ağır koşullarda Halk Eğitim salonunda dört yüz elliye yakın öğretmeni katarak, çalışan öğretmeni katarak, polis kordonu altında çok güzel bir panel yaptık orada. Ali Bozkurt, Binali Seferoğlu, Hasan Fehmi Güneş katılmıştı, burada varolan mevcut siyasi partilerle birlikte. Ondan kısa bir süre sonra da Kocaeli ilinde Eğit-Der Şubesi’ni açtık, 1988 yılında.
Daha sonra derneğin genel merkezinde sendika komisyonları kuruldu. Bu komisyonlarda görev aldım. Dernekte demokratik yöntemlerle seçimler yapıldı. Ankara’daki komisyon toplantılarına gitme görevi bana verildi. Ve bu toplantıları Ankara’da yürüttük, biraz önce söylediğim gibi, İstanbul’da arkadaşlarla yürüttük, Adana’da, Gaziantep’te çalışmalar yaptık. Eğitim-İş Sendikası’nı kurduk. Burada bir şeyin altını özellikle çizmek istiyorum. Bir, Parti’nin bu çalışmalarla ilgili, bana hiç bir direktifi olmadı. Burada üretilen her şeyi, öğretmen kadrolarıyla birlikte kendi çalışmalarımızla yürüttük. Bu önemliydi. Bunu özellikle söylemek istiyorum. İkincisi, bu çalışmaları yürütürken, gerçekten bir tek şöyle katkı aldık. Tanımadığımız illerde partili arkadaşlar varsa, onlarla tanışıp birlikte iş yapma konusunda yardım alabildik. Ve Eğitim-İş Sendikası’nı burada, Türkiye’de 12 Eylül’den sonra kurulan ilk memur sendikası, öğretmen sendikasıydı, onu kurduk. Sonra Eğit-Sen kuruldu arkadan. Birleştik, Eğitim-Sen olduk. Ben Eğitim-Sen’in de kurucusu oldum aynı zamanda. İkinci olarak, böyle zaman zaman gelip gidiyorum, konu belki dağılıyor, bu sendikalaşma süreci ve Eğit-Der’in kuruluş süreci tam Kutlu ve Sargın’ın dönüş yıllarına denk geldi. Belki bu gelişlerin ve partinin, Eğit-Der’i kurma, sendika kurma gibi çalışmalara doğrudan etkisi olmadı, ama en azından aramızda konuştuğumuzda, Türkiye’nin çok zor siyasi koşullara sahip olmasına rağmen bu cesareti göstermesi, bizi cesaretlendirdi, yüreklendirdi. Böyle bir katkısı oldu. Böyle bir etkileşim oldu. Bunu aşağı yukarı yaptığımız çalışmalarda, gezdiğimiz yerlerde çok önemli bir olgu olarak görüyorum. Çünkü, genel anlamda değerlendirmeler de buydu. Bu çalışmalarda çok büyük katkıları nedeniyle İbrahim İşyar ve Turan Topçuoğlu ağabeylerimizi saygıyla anmak isterim. Aynı zamanda genç yaşta yitirdiğimiz Atasoy Kaya, hem Konca’dan arkadaşımız, hem öğretmen hareketi içerisinde beraber hareket ettiğimiz arkadaşımızı da saygı ve sevgiyle anıyorum. Emin Bilir, Yaşar Erdoğdu, Bülent Bayazıt, Cihat Altınyuva gibi öğretmen arkadaşlarımız 1. oturumda buradalardı. Ayrılmak zorunda kaldılar. Sezai Bayam’ın ve Münevver Ercan’ın ilimizdeki öğretmen hareketiyle ilgili yapılan çalışmalarda çok büyük katkılarının olduğunu özellikle belirtmek isterim. Bu arkadaşlarla birlikte, gerçekten aşağı yukarı Eğitim-İş örgütlenmesine başladığımızda ilk etapta bin ikiyüz öğretmeni örgütledik. Artı, Ruşen Hakkı, bizim örgütlenme çalışmalarımızda attığımız her adımı, gazetesinde haber olarak yazdı, köşesinde Eğitim-İş’i anlattı ki o zaman yasal da değildi. Eğitim-İş’in kuruluş örneği dünyada tektir. Başvuruyu yaptığınızda kurulmuş oluyor sendika. Ama devlet başvuruyu almadı. İadeli taahhütlü mektupla gönderdik. Taahhüdü gelince sendikamız kurulmuş oldu. O anlamda Eğitim-İş dünyada mektupla kurulan tek sendikadır.

Tabii, bu çalışmalarla birlikte, özellikle İnsan Hakları Derneği’ni kurma çabası başladı, burada. İnsan Hakları Derneği’ni kurduk. O dönemde, sevgili Ruşen ağabey gene sağolsun, bu altı aylık kurucu süreçte, İnsan Hakları Derneği başkanlığını yaptı Kocaeli’de. O anlamda, İnsan Hakları Derneği’nin burada yol almasında önemli katkısı vardır. Gene ona burada sevgilerimi, teşekkürlerimi iletmek istiyorum.
Bu süreç içerisinde, arkadaşlar da zaman zaman söylediler, Toplum Kitapevi’ni kurduk. Toplum Kitabevi’nden kısaca sözetmek istiyorum. Toplum Kitabevi çok önemli sosyal ve kültürel bir işlev gördü. İnsanların bulamadığı birçok kitabı bulmaları, Toplum Kitabevi’ne rahat gidip gelmeleri, bir çok insanı tanımamıza katkı yaptı. Zaman zaman da bu insanlarla politik konuları konuşma olanağı bulduk. Ayrıca bir çok önemli şair ve yazarı getirerek söyleşiler ve imza günleri düzenledik. Bu çalışmaların diğer legal çalışmalara da çok önemli katkıları oldu.
Kısaca Adımlar’ın çalışmalarından da sözetmek istiyorum. Adımlar’da ve Adımlar’ın Fuar’daki temsilciliğinde, Aziz Nesin, Muzaffer İzgü, Hasan Kıyafet ve daha bir çok şair ve yazar ile söyleşiler ve imza günleri yaparak çalışmalarımıza önemli katkılar sağladık. O dönemde bizim daha rahat hareket edebilmemizi, sosyal anlamda ilişkilerimizi geliştirebilmemizi ve bu ilişkiler sonucunda burada yasal mücadeleyi verebilmemizde, çevremizde bir güven ve itibar oluşmasına yardımcı olmuştur. O nedenle, bu çalışmaların böyle katkıları oldu. Bu çalışmalar, biraz önce de özellikle altını çizdiğim gibi, doğrudan partiyle bağı olmadan, Nabi Yağcı ve Nihat Sargın’ın Türkiye’ye doğrudan gelişiyle ilgili olmayan ama bizi yüreklendiren, önemli oranda etkileyen çalışmalardı. Böyle bir katkısı oldu. Tabii, bu arada arkadaşlar sözünü etti, Adımlar’ın açılmasının ve bu çalışmaların, gerçekten Kocaeli’de birlik, yasallık, yenilenme sürecine önemli katkıları olmuştur.
Ve ben, çok sözü uzatmadan, sözümü bitirip, konuşmacılara, bugünün dönüşlerle ilgili konuşmacılarına sözü aktarmak istiyorum. İlk sözü de Muhteşem Özdamar’a vermek istiyorum. Çünkü o konuğumuz, hem aynı zamanda uzaktan da geliyor. Tekrar hoşgeldin deyip, sözü ona bırakmak istiyorum.
(Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları, Şubat 2009, Sayfa: 45-47).
Yayına Hazırlayan: Bülent Karataş
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi MEHMET ALİ ALÇINKAYA: TKP, TİP VE TBKP: BİRLİK, YENİLENME, YASALLIK VE KOCAELİ'DE TARİHE TANIKLIK!...1
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi KOMÜNİSTLERİN YASALLAŞMA SÜRECİ-2…
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Faruk Gençer’in Mezarı Başında Hüseyin Gençer’in Okuduğu Ortak Metin
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Özgür Gündoğan’ın yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Ömer Öztürk’ün yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık