Son dakika

Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi

Dönüşlerin Yirminci Yılında Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık

Dönüşlerin Yirminci Yılında Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık

22 Mart 2008 günü Kocaeli Yüksek Öğrenim Derneği Lokali’nde gerçekleştirilen Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyum Düzenleme Kurulu’na Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık:

(Hasan Turanlı, 23 Ocak 2009, tustav e-posta grubu ileti no. 27966)

Adım Hasan Turanlı, 1955 İzmit doğumluyum. 1975 Eylül ayında, akrabalarım olan Dursun Çelik ve Fevzi Çelik’in müştereken kaldıkları Gaziosmanpaşa Yıldıztabya Mahallesi’ndeki evlerine konuk oldum ve birlikte üç arkadaş bekar evinde kalmaya başladık. O tarihe kadar herhangi bir politik görüşe mensup değildim. Akrabalarım Dursun Sevim, DİSK’e bağlı Petro-Kimya-İş Örgütlenme Dairesi’nde profesyonel olarak çalışmakta, amcasının oğlu Fevzi Çelik ise Eyüp’teki Evyap (ARKO) Sabun Sanayii’nde çalışmakta ve DİSK’e bağlı Petro-Kimya-İş Sendikası’nın örgütlenme çalışmalarını yürütmekteydi. Bu vesileyle birlikte kaldığımız evde, her gün Cumhuriyet Gazetesi, DİSK’in Sesi vb. sol yayınlar oldukça bol miktarda bulunmaktaydı.

Ben de bir yandan çalışarak ortak bütçeye katkıda bulunmak, bir yandan da askerlik sorununu aşmak için ve daha önce Kocaeli Ticaret Lisesi 2. sınıftan atıldığımdan Vatan Caddesi’nde bulunan Fatih Akşam Ticaret Lisesi’ne kaydımı yaptırdım. Hafta sonları ise üç arkadaş

Gaziosmanpaşa’da bulunan SGB Şubesi’ne gider, eğitim ve toplantılara katılırdık. Bu sayede ben de yavaş yavaş solcu olmaya başlamıştım. Ocak 1976’da Çemberlitaş’ta bulunan SSK Eminönü Şubesi’nin çay ocağında garson olarak çalışmaya başladığımda, işyerinde çalışanların gündeminde, SSK çalışanlarının memuriyete geçirilmeleri sürecinde Aksaray’da 2 ayı aşkın devam eden direniş eylemleri vardı. Eylemlerin sonuçlarının irdelendiği bir süreçte, bu işyerinde çok değerli bir arkadaşla tanışma fırsatım oldu. Adı, Nurettin Erünsal’dı. Bahsettiğim direniş öncesi işçi statüsünde olan SSK çalışanları, DİSK'e bağlı Sosyal-İş Sendikası’nda örgütlüydüler. Benim çalıştığım SSK Eminönü Şubesi İşyeri Baştemsilcisi de Nurettin Erünsal’dı. İyi ki onu tanımışım. Yaşamım, dünyaya bakışım, dünyayı algılayış perspektifim bir anda değişti. Gerek akşamları ve gerekse hafta sonları, daha önceki sendikal örgütlülüklerinin getirdiği avantajlarla, bahsettiğim işyerinden onlarca arkadaş, bir dizi eylem ve etkinlikler içerisinde birlikte bulunmaya başladık. 1 Mayıs 1976’ya, 1 Mayıs 1977’ye birlikte katıldık. Ve onlarca eylemde birlikte olduk.

Bu yazıyı yazmama neden olan asıl konu, yukarıda bahsettiğim Nurettin Erünsal’la (17 Haziran 1980'de Suadiye Halk Koop’ta öldürülen Firhal Erünsal’ın eşi) ilgilidir. Bahsettiğim Nurettin Erünsal, Mayıs 1976'da benim İGD Eminönü Şubesi’ne üye olmama vesile olmuştu. Hatta o günkü koşullarda tüzük gereği, iki kişinin referansı gerektiği için, ertesi gün aynı işyerinden benim için referans verebilecek bir arkadaş daha bularak, benim üye olmamı sağlamıştı. İyi ki böyle bir insanla tanıştım. İleriki süreçte bir İGD'li olarak (halen) politik yaşantıma devam edebildiğim için kendimi şanslı bir insan olarak görüyorum.

Ekim 1977'de askere gittim. Yine İskenderun’da asker olmama rağmen, hafta sonları çarşıya çıktığımda, İGD Şubesi’ne uğrar, toplantılara katılır ve birkaç kitap alarak birliğime dönerdim. Haziran 1979'da askerden geldikten sonra, Kocaeli İGD’de faaliyetlerimi sürdürdüm. Zaman zaman İstanbul’a gittiğimde, eski işyerime uğrar, eski arkadaşlarla sohbet etme imkanı bulurdum. Bir ziyaretimde, Nurettin Erünsal’ın, SSK’dan ayrıldığını ve Bank-Sen’de çalışmaya başladığını öğrendim. Ve o günden sonra Nurettin Erünsal’ı bir daha göremedim. Beni İGD’li yaptığı için kendisine karşı saygım ve sevgim sonsuzdur. İyi ki böyle bir güzel insanla karşılaşmışım. 12 Eylül sonrasında yaptığım araştırmalarda, İstanbul’daki arkadaşlarımdan bazı ipuçları edindim. “Bizim tanıdığımız bir Nurettin Erünsal vardı. Fakat 12 Eylül sonrasında, bizlerle ilişkisini kesti.” dediler. Kendisinin bir süre Bayrampaşa’da tekstil işleri yaptığını duyduklarını öğrendim.

17 Temmuz 1980 tarihinde Kocaeli Defterdarlığı’nda memur olarak işe başladım. Aday memur (1 yıl içerisindeki hal ve hareketlerine göre asaleti tasdik olacak, yani memurluğa alınacak veya adaylığı iptal edilecek) olarak çalışıyor olmama rağmen, her gün Maden-İş Sendikası’na uğruyor, MESS'e karşı grevde olan maden işçileriyle dayanışmamı sürdürüyordum. O süreçte grevci işçilerle dayanışma amacıyla çıkarılan ve içinde marşların bulunduğu teyp kasetlerinden 10 adet alıyor ve işyerinde arkadaşlara satıyordum. Ertesi gün tekrar alıyor ve satıyordum. Yeni evli olduğum ve maddi durumum olanaklı olmadığı için, babamlarla birlikte aynı evi paylaşıyordum. Bir süre sonra (yaklaşık 1,5 ay sonra) gelen faşist askeri darbe sonrasında işyerinde sıkıntılar yaşamaya başladım. Müdürümüz bana, “Hasan, her gün daireye Cumhuriyet Gazetesi’yle geliyorsun. Senin hangi gazeteyi okuyacağına karışamam. Fakat Sıkıyönetim Komutanlığı’ndan gelen gizli yazıda, bu tür kişilerin ihbar edilmesi isteniyor. Ben de seni sevdiğim, dürüst bir insan olduğun için senin mağdur olmanı istemiyorum. Lütfen bundan sonra daireye bu gazete ile gelme.” dedi. Dairemizin hemen yanı başında (bitişiğinde) Çarşı Karakolu olarak tabir edilen polis karakolu vardı ve her gün beyaz Renault taksilerle gerek Genel-İş'ten, gerekse Maden-İş'ten bir sürü arkadaşım karakola getiriliyor ve sigara içmek için dışarıya çıktığımda ise bu arkadaşlarımın işkence seslerini duymak zorunda kalıyordum. Tüm bunları daire müdürümüze anlattım ve “Bu koşullarda, arkadaşlarım işkence altındayken benden böylesi bir talepte bulunmayın. Siz gerekeni yapın. Ben de arkadaşlarım gibi bedel ödemeye hazırım. Benim yüzümden sizin mağdur olmanızı istemem.” dedim. Müdür Bey de “Hasan, sen bilirsin.” dedi. Fakat kendisi dürüst bir insanmış ki, hakkımda herhangi bir şikayet söz konusu olmadı.

Yıl 1981, dairede veznedar olarak çalışıyorum. Çay ocağını çalıştıran garson arkadaş, “Hasan abi, çay ocağında bir misafirin var.” dedi. Gidip baktığımda, 1976 yılında Fatih'te bir özel yurtta birlikte kaldığımız, eski TSİP'li Ali abi (Ali Öner) ile karşılaştım. Yıllar sonra bir arkadaşla karşılaşmanın mutluluğunu anlatamam. İşyerinden de izin alarak daireden ayrıldık ve Fevziye Cami'nin bahçesindeki parkta çay içerek sohbet ettik. Ali abi bana, şu anda kaçak durumda olduğunu, arandığını ve yardım etmemi istiyordu. “Ali abi, sana nasıl yardımcı olabilirim?” dediğimde, ya 10-15 gün kendisini misafir etmemi veya nakit para yardımı yapabileceğimi söyledi. Birlikte kaldığımız babamla, zaten uzun süredir sorunlar (ideolojik olarak, babam Tercüman Gazetesi okurdu ve benim eve Cumhuriyet Gazetesi’yle gelmemi istemiyordu) yaşıyorduk. Şayet eve götürecek olursam ertesi gün Büyük Derbent Jandarma Karakolu’na derhal ispiyon edebileceğini, eğer böyle bir şey olursa bu durumu çevreme, dostlarıma, yoldaşlarıma anlatmakta güçlük çekeceğimi ve bu yüzden mümkünse maddi yardım yapabileceğimi söyledim. Kendisi de bu durumu makul buldu. Zaman zaman daireye uğrardı, çay ocağında gizlice görüşürdük. Maddi durumum elverdiği ölçüde, yardımlarımı esirgemedim. Fakat bir süre sonra ilişkimiz kesildi ve o günden sonra kendisinden bir daha haber alamadım.

1987 Bahar Eylemleri, bunun ertesinde toplumda gelişen örgütlenme ve demokratikleşme talepleri doğrultusunda, işyerlerimizde bulunan eski Tüm-Der'li, May-Der'li arkadaşlarla, içinden geçmekte olduğumuz süreci sorgulama toplantılarımız esnasında, Maliye çalışanlarının örgütlenmesi çalışmalarını gündemimize aldık. Ve yaklaşık 50 arkadaşımızı da katarak yaptığımız toplantılar sonrasında, hazırladığımız Tüzük Taslağı’mızı tartışmak üzere diğer illerle (İstanbul, Ankara vd.) irtibata geçerek ortak bir tüzük komisyonu oluşturduk. Ve en kısa zamanda Türkiye genelinde yaklaşık 500 kişilik Kurucular Kurulu’nun katılımıyla Tüzük Kurultayı’mızı yaptık. Sendika tüzüğümüze son şeklini vererek geçici MYK'yı belirledik. 03 Şubat 1992 tarihinde İstanbul Valililiği’ne Kurucular Kurulu üyelerinin evraklarını teslim ederek, Beyoğlu’ndaki eski Ma-Der (Maliye Çalışanları Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği)’nin olduğu binaya aynı gün kitlesel bir şekilde tabelamızı astık. Sendikamızın adı Tüm Maliye-Sen, Kurucu Genel Başkan’ımız da İrfan Erdemoğlu oldu. İlimizde yaptığımız Şube Kuruluş Kongresi’nde, benim başkanlığımda oluşturduğumuz liste, 7 oyla seçimleri kaybetti. Yaklaşık 1 yıl sonra, Tüm Maliye-Sen olarak, ülke genelinde yaptığımız 27 Temmuz 1993 iş bırakma eylemi sırasında, Kocaeli'de % 100 katılımla "Bu İşyerinde GREV Vardır / Tüm Maliye-Sen” pankartı altında idik. O günkü Yönetim Kurulu Başkanı’nın zafiyetinden dolayı gittiğimiz Olağanüstü Genel Kurul’da, birlikte hareket ettiğimiz 6 arkadaşla birlikte Yönetim Kurulu’na seçildik ve ben de Şube Başkanı oldum. 1997 yılına kadar sürdürdüğüm Şube Başkanlığı görevinden kendi öznel koşullarımdan dolayı ayrıldım. 1999 yılı Kasım ayında Petrol-İş Sendikası Genel Merkez salonunda yaptığımız Olağanüstü Kongre’yle, yıllardır savunduğumuz, işkolu sendikacılığını hayata geçirebilmek için, 22 Haziran 1998 tarihinde kurduğumuz ortak sendikamız olan, BES (Büro Emekçileri Sendikası)'e katılma kararı aldık. Benzer kararları, takip eden süreçlerde, Çalışma Bakanlığı’nda örgütlü Tüm Sosyal-Sen, Adalet Bakanlığı’nda örgütlü Tüm Yargı-Sen, Emekli Sandığı’nda örgütlü Emek-Sen, kamu bankalarında örgütlü Tüm Banka-Sen, Turizm Bakanlığı’nda örgütlü Turizm-Sen de alarak, tek sendika çatısı altında güçlerimizi birleştirdik.

2001 yılında yapılan Genel Kurul’da, tabanın da baskısıyla, tekrar BES Kocaeli Şubesi Yönetim Kurulu Üyeliğine (Örgütlenme Sekreteri) getirildim. 2 yıl sonra yapılan Genel Kurul’da, yine arkadaşların yoğun baskıları sonucu tekrar Şube Başkanlığı görevini üstlendim ve 2007 yılında emekli oluncaya kadar bu görevimi sürdürdüm.

Tüm bu sendikal görevleri üstlenmemde, beni en çok gururlandıran taraf ise şu olmuştur. Başta da anlattığım gibi, 1980 yılında Kocaeli Defterdarlığı’nda memur olarak göreve başlamam ve MESS'e karşı grevlerde, işyerinde gösterdiğim dayanışma faaliyetleri, bana arkadaşlar tarafından sürekli “Komünist Hasan” olarak hitap edilmesiydi ve tüm bu sendikal örgütlenme ve kongre süreçlerinde Maliye emekçilerinin, beni bu kimliğimle bu görevlere taşımaları ve bana güvenmeleriydi. Bu yüzdendir ki, solcu olduğum 1975 yılından bu yana, gerek kendime ve gerekse taşıdığım siyasal kimliğime halel gelmemesi için çalıştım ve halen de en büyük derdim, bu siyasal anlayışa herhangi bir eleştiri getirecek olumsuzluklardan kaçınmak olmuştur.

16 Kasım 1987 Kutlu-Sargın'ın yurda dönüşleri, mahkemelere gidişler, açlık grevleri, Adımlar’ın açılışı, TBKP üyeliğim, SBP üyeliğim, BSP üyeliğim, ve nihayet ÖDP kuruluşu ve ilk Merkez İlçe Yönetim Kurulu’nda görev almam, 2001 yılında birlikte üye olduğumuz eski TKP'lilerle birlikte, ÖDP'den ayrılışımız... Bu sürece dair de ileride bir şeyler yazmak gerektiğini düşünüyorum. Bugün itibariyle, partisi olmayan bir “Komünist Hasan” olarak, emeklilik yaşantıma, doğup büyüdüğüm İzmit Acısu Köyü’nde devam etmekteyim.

Tekrar görüşmek üzere sağlıcakla kalın, yoldaşça kalın.

Hasan Turanlı (Komünist Hasan)

(Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları, Şubat 2009, Sayfa: 137-139).

 

YAYINA HAZIRLAYAN BÜLENT KARATAŞ

 

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler