Son dakika
Hasan Bülent KAHRAMAN Köşe Yazısı Hasan Bülent KAHRAMAN

Kurulacak bu parti… (1) Ne yapmamalı?

Özgür Özel ve arkadaşları gerçekten bundan böyle CHP ile ilişkisini koparmalıdır. Neticede o partiden ayrılmış insanlardan bahsediyoruz. ‘Bir ayağım karada bir ayağım suda, sudan gelirse karadayım, karadan gelirse sudayım’ mantığıyla siyaset üretilmez. O zaman iş, 1983’te Halkçı Parti sendromuna döner

İnsan böylesi kamusal mecralarda yazdığında dahi her yazıyı önce kendisine yazar. Her yazı insanın kendi merceğinden tarihe tanıklığı ve onu nasıl yorumladığıdır. İkinci aşamada da öne sürdüğü görüşün o planda yani kendi indinde doğrulanması gelir. Tarih bir görüşü olumlar veya reddeder. Düşünce yazısı futbol maçı değildir. Yine düşünce sisteminde tarih analog olarak akar. Yani düşünsel gerçek ya 1 ya 0 olamaz. 0’dan bire kadar sonsuz sayı vardır. 1 bir kabuldür. Eski tabirle ‘ağleb-i ihtimal’dir, yani galip gelen olasılıktır. İnsan düşüncesi yanlışlanabilir. Ama yanlışın da bir çözümlemesi vardır.

Bu sebeple, eski tabirle söylersem, bir kıymet-i harbiyesi elbette vardır, belirtmeliyim, butlan kararı çıktıktan hemen sonra, Özel ekibinin CHP’den ayrılacağını, ‘yeni’ bir parti kurulacağını ve o partinin ‘yeni parti’ olarak adlandırılması gerektiğini ilk telaffuz eden zeminlerden birisi bu ‘köşe’dir. Neticede tarihe bir görüş bırakıyoruz. Bu bakımdan Castro’nun mahkeme karşısında ‘la historia ma absolvera’ (Tarih beni haklı çıkaracaktır) demesine benzer bir muhakeme içinde değiliz (!) ama önce bu bakış açısını kaydedelim ve devam edelim. Bu benim bir entelektüel olarak hesap verme borcumdur.

Şimdi gelelim işin özüne. Olması gereken olmuş, Özgür Özel ekibi CHP’den ayrıldı ve yeni bir partinin temeli oluşturuluyor. Genellikle çizgi filmlerde gösterilen hoş bir sahne vardır. Kişi, büyük bir umursamazlıkla uçurumdan atlar, coşku doludur ama dönüp nereden atladığını görünce düşüp bayılır. Tıpkı satrançta hamleden önce düşünenlerle hamlesinden sonra düşünenler arasındaki farktır bu. Özel ve ekibi kararlarıyla ne yaptıklarının umarım bilincindedirler. İnce eleyip sık dokumuşlardır.  Çünkü bu karar öyle basit bir girişim değildir. CHP tarihinde (kaç tarih?) önemli bir dönemeci işaret ediyor.

Ben de bu yazıda söz konusu atılımın neye tekabül ettiğini, bundan sonra nasıl gelişeceği konusundaki düşüncelerimi ne yapmamalı sorusuna yanıt arayarak tanımlayacağım. Bir sonraki yazıda ne yapmalı sorusunun peşine düşeceğim.

Toplum olarak kuramdan korktuğumuz, çekindiğimiz, kaçındığımız, ürktüğümüz, kuramı sevmediğimiz için işin ‘pratik’ yanını işaret ederek başlayayım.

Eğer bu yeni parti dönüp CHP’yi yeniden teslim almakla ilgiliyse, dipte yatan maksat buysa, kimse kusura bakmasın, her şey akıl almaz bir hüsranla biter. Hiç kimse, hiçbir seçmen makro siyaseti bir liderin parti içi mücadelesi için alet etmesine izin vermez. Kimse Özür Özel’i gidip CHP’de bir kere daha Genel Başkan olsun diye desteklemez. Hem o işin nasıl gerçekleşeceği başlı başına bir konudur.

Ben 1992’de CHP’nin yeniden açılışını dakika dakika yaşamış birisiyim. O yeniden açılan CHP 1995 seçiminde barajı son dakika ‘gelişmeleriyle’ binde yedi (%7 değil) oy farkıyla geçti. 1999 seçimlerinde baraj altında kaldı. Siyasette hiçbir konum garanti altında değildir. Hele dışarıda bir CHP varken yeni parti hedefini o parti olarak tayin etmişse oradan siyaset çıkmaz. Olur mu öyle şey? Koca bir toplum zaten %30’larda gezinen oy potansiyelini bu amaca yöneltir mi? Akıl dışı bir husustan bahsediyoruz. Bu tespiti tertemiz bir yere yazalım.

İkincisi, Özgür Özel ve ekibi CHP’den istifa etmekle ne yaptığını çok iyi düşünmek ve bilmek zorundadır. Her ne kadar arada bir ‘rakibimiz Ak Partidir’ deniyorsa da henüz şu yukarıda değindiğim konuda bir zihin ve söylem berraklığı içinde değil o çevre. Murat Karayalçın (ne de olsa iktidardaki SHP’yi CHP’nin kursağına atmış, kuyudaki CHP’yi iktidara taşımış kişidir) ‘bu durumu boşanma değil ayrılma olarak nitelendiriyorum, yeniden CHP’ye döneriz’ diyor. Özel ve ekibi CHP’den istifa etmiştir. İstifa etmek köprüleri atmak, gemileri yakmaktır. CHP ise CHP’dir.

Geriye dönmek için siyaset yapılmaz. O klasik muhafazakar partinin tanımıdır. Muhafazakar hatta Royalist partiler aristokrasinin/krallığın yeniden iktidar olması için mücadele eden partilerdir. Türkiye’de o türden partiler asla muvaffak olmamıştır. Türkiye’de geri dönüşlü siyasetin yaşama şansı yoktur. CHP’nin 1995 ve 1999 krizlerinin altında geriye bakan bir siyaset yapması, geleceği planlayamaması yatar. Literatür bu gerçekleri saptamıştır.

Siyaset, Türkiye’de, modernleşmemizin temel dinamiği doğrultusunda, gelecek yönlüdür, fütüristiktir. CHP’nin zaman içinde donuklaşmasının ve eleştirilmesinin ana nedeni budur: CHP zamanla kendi asr-ı saadetini aramaya başlamış ve tarihsel ilericilik konumunu yitirerek muhafazakarlaşmıştır. Özel ekibinin geriye dönüşlü (reversible) ve geriye bakışlı (retrospective) yaklaşımı kitleleri dehşete düşürmeye yeter. Yeni parti tepeden tırnağa yeni olmak zorundadır. (Yeniliğin bugünün Türkiye’sindeki anlamını gelecek yazıda ele alacağım.)

François Furet büyük bir tarihçiydi ve Fransız Devrimine karşıydı. O büyük tarihsel hareketin bilincimize devrimkavramını işlediğini vurguluyor ve sorunlarını, sakıncalarını kendince işaret ediyordu. 14 Temmuz 1789’da öyle bir devrimin gerçekleşmediğini, dolayısıyla ‘devrimin’ sadece bir kavramsallaştırma olduğunu, devrimin o kavramsallaştırmadan hareketle asıl sonraki dönemlerde ve toplumsal kalkışmalarda başladığını belirtiyordu. (Gel de Lenin’i hatırlama: devrim kuramının asıl kurucusu odur.)

Bu değerlendirme doğrudur ve devrim olgusu radikalizm kavramıyla birlikte siyasal düşüncenin ana örüntülerinden birini meydana getirir (diğeri, muhafazakarlıktır). Türkiye, II. Mahmut’tan beri radikal ve ‘devrimci’ bir siyaset izler. Kurtuluş Savaşı, Mustafa Kemal hareketi, Cumhuriyet atılımları, içeriklerine katılsa da katılmasa da, tüm toplum kesimlerinin bilincini çapraz keser. (1970’lerde Hazreti Muhammet’in eylemi, elbette doğru şekilde, ‘devrimci’ olarak nitelendirilmişti.)

Buradaki devrimin mutlaka sol bir devrim olması gerekmez. Devrim devrimdir. (Ama her devrimci hareket varlıkbilimsel yapısı gereği soldadır.) Bizim onu ideolojik planda benimsememiz veya reddetmemiz meselenin ontolojik yapısını değiştirmez. İran Devrimi son büyük örnek olarak ortada duruyor.

Türkiye’de akıllardaki son örnek ise ANAP’ın çıkışıydı. Daha yakın bir döneme bakarsak AKP hareketi bu yönde bir patlamaydı. Bu hareketlerin tamamı geçmişin şiddetle eleştirisini ve ileriye dönük modellemeleri, sıkışmış toplumsal taleplerle bütünleştirmeye dayanır. Şunu da belirtelim, siyaset, o pek hoş olmayan benzetmeyle söylersem, Türkiye’de, macunu yeniden tüpüne sokmaz. O çabaları hüsranla neticelendirir.

1970’lerde Ferruh Bozbeyli’nin Demokratik Parti’si, Prof. Turhan Feyzioğlu’nun Güven Partisi bu ‘basübadelmevti’ (resurrection/ölümden sonra diriliş) arayan partilerin hüsranıdır. Daha önce vurguladım, bir örnek olarak belirteyim: CHP veya Yeni Parti iktidara gelirse bütün o Beyaz Türk beklentisine rağmen polislerin, hakimlerin, memurların başörtüsünü açamaz, kamusal alanı (kelimeyi doğru kullanıyorum, yani devlete ait alanı) onlara kapatamaz. Macun tüpe geri girmez!

Özgür Özel ve ekibi, bugün ‘Atatürk’ün partisi’, ‘Altı Okun partisi’ diye tarihselleştirilen bir partiden, CHP’deki sol dönüşümde çok etkili olmuş, daha 1960’larda CHP’yi (tıpkı Mehmet Ali Aybar gibi) ‘devletlilerin, zadeganların, mütegallibenin partisi’ diyerek eleştirmiş, CHP milletvekili, iktisat profesörü Hurşit Güneş’in babası, Prof. Turan Güneş’in ‘Türkiye’de Edirne’den Kars’a kadar sadece CHP’liyim diyerek gidebilirsiniz, her köyde yiyecek ekmeğiniz, yatacak yeriniz vardır’ diye tanımladığı bir partiden ayrılmıştır. (Turan Güneş’in Araba Devrilmeden Önce ve Türk Demokrasisinin Analizi isimli kitaplarının hala okuyana söyleyeceği çok şey vardır ve ayrıntılı bir Turan Güneş biyografisi yazmanın zamanı geldi de geçiyor.)

CHP’ye Özel de ‘Baba Ocağı’ diyordu. Evet, şimdi, aynı Özel ‘baba ocağı’ndan kopmuştur. Şimdi sinemalarda gösterilen, kıyamet koparan Odisseus’ta olduğu gibi bir nostos (ev/sıla) tutkusu içinde kalırsa, bir Ithaka‘ya dönüş sevdasına düşerse her şey yanar, biter, kül olur. Büyük, ödünsüz ve kara şairimiz Ece Ayhan: ‘oğullar oğulluktan sessizce çekilmesini bilmelidir, abiler’ diyordu. Hele, Ayhan’ın bu mısraı geçirdiği Mor Külhani şiirinde ‘şiirimiz karadır abiler’dediğini düşünürsek hadise önümüze büsbütün açılır. Bunu da tertemiz bir yere yazalım.

Özgür Özel ve arkadaşları gerçekten bundan böyle CHP ile ilişkisini koparmalıdır. Neticede o partiden ayrılmış insanlardan bahsediyoruz. ‘Bir ayağım karada bir ayağım suda, sudan gelirse karadayım, karadan gelirse sudayım’ mantığıyla siyaset üretilmez. O zaman iş, 1983’te Halkçı Parti sendromuna döner.

Kimsenin adını sanını bilmediği, İsmet İnönü’nün Özel Kalem Müdürlüğünü yapmış, askerlerin verdiği görev üstüne bir parti kuracak kadar ’devlet memuru’ olan, 12 Eylül’den sonra darbecilerin hükümetinde Başbakanlık Müsteşarlığı yapan Necdet Calp isimli bir zat Halkçı Partiyi oluşturdu. O sırada başında Prof. Erdal İnönü’nün bulunduğu Sosyal Demokrasi Partisi seçimlere sokulmamıştı. Eski CHP tabanından bir grup HP’yi seçimlerde boykot etti. buna mukabil adı sanı bilinmeyen Necdet Calp, seçim öncesinde elini masaya vurup Turgut Özal’a ‘Boğaziçi Köprüsünü satamazsınız’ deyince hem bu çıkışıyla hem de boykotu reddeden insanlar aracılığıyla %30 oy alıp ana muhalefet partisi olmuştu.

Burada beni ilgilendiren husus boykotun reddedilmesidir veya boykota rağmen insanların HP’ye yönelmesidir. Türkiye’de siyaset çok hızlı ısınır, çok hızlı soğur. Rüzgarın yarın nereden eseceği belli olmaz. Bugün tepki gören, açıkça bir meşruiyet krizi yaşayan CHP’nin, çok küçük ihtimal olsa bile, yarın bu krizi aşmayacağını kimse söyleyemez.

O ‘tehlikeyi’ büyütecek tek bir unsur var: Yeni Partinin CHP odaklı siyaset yapması. O siyaset CHP’yi meşrulaştırmaktan öteye geçemez. Öylesi bir durumun kime yarayacağını isteyenler kör kadıya sorsun.

Tarih kötüdür!

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. Çok ‘yavaş’ hareketler bunlar: "Çatı aday"ın şansı
  2. Amerika - 1
  3. Acemoğlu tartışmalarının ötesi: Yeni model
  4. Depremi tartışmak mı, bilimi öldürmek mi?
  5. ‘Kültürel iktidar’ mı, pasif devrim mi?