Köşe Yazısı
Mehmet Ali ALÇINKAYA
BARIŞ VE DEMOKRATİK TOPLUMDAN KOMÜNAL YAŞAMA...
"Bin Kilometrelik Yol Bir Adımla Başlar:" Türkiye Soluna Tarihsel Sorumluluk Çağrısı;
Türkiye, Kürt sorununun barışçıl ve demokratik çözümü açısından tarihsel bir eşikten geçiyor. On yıllardır inkâr, çatışma, güvenlikçi politikalar ve siyasal baskılarla ağırlaştırılan Kürt sorunu artık yalnızca bir güvenlik meselesi olarak ele alınamaz. Bu sorun, Türkiye’nin demokratikleşmesi, eşit yurttaşlığın güvence altına alınması, hukuk devletinin güçlendirilmesi ve halkların ortak geleceğinin kurulması meselesidir.
Bu nedenle Barış ve Demokratik Toplum çağrısı, yalnızca silahların susmasına yönelik bir çağrı olarak değerlendirilemez. Asıl mesele, çatışmayı üreten siyasal ve toplumsal koşulların aşılması, demokratik siyasetin önünün açılması ve toplumun kendi geleceğinin kurucu öznesi hâline gelmesidir. Silahların susması barışın kendisi değil, barışın başlangıcıdır.
“Bin kilometrelik yol bir adımla başlar.” Ancak tarihsel süreçlerde yalnızca ilk adım değil, o adımın yönü de önemlidir. Birinci aşamadan ikinci aşamaya, oradan demokratik dönüşüme ve nihayet Türkiye’nin ikinci yüzyılının özgürlükçü, demokratik ve komünal yaşamının inşasına ilerlemek gerekiyor.
Çerçeve Yasa: Barışın Hukuki ve Siyasal Zemini;
Meclis gündemine gelmesi beklenen çerçeve yasa, bu süreç açısından önemli bir tarihsel eşik olabilir. Ancak yasa yalnızca silahsızlanmanın hukuki çerçevesini düzenleyen teknik bir metne indirgenmemelidir.
Gerçek bir çerçeve yasa; demokratik siyasetin önündeki engelleri kaldırmalı, düşünce ve ifade özgürlüğünü güvence altına almalı, siyasi nedenlerle özgürlüğünden mahrum bırakılanların durumunu hukuk temelinde çözmeli, seçilmiş iradeyi güvenceye almalı ve Kürt halkının dil, kültür ve kimlik haklarını demokratik hukuk düzeni içerisinde güvence altına almalıdır.
Barış iddiasındaki bir yasa, geçmişin güvenlikçi siyasal dilini yeniden üretmemeli; yeni dönemin demokratik hukukunu kurmalıdır. Çünkü çatışmanın diliyle kalıcı barışın dili aynı olamaz.
Barış yalnızca silahların bırakılmasıyla değil, siyasetin özgürleşmesiyle kalıcı hâle gelir.
Türkiye Solu İçin Tarihsel Sınav: Eleştirmek mi, Sorumluluk Almak mı?
Tam da burada Türkiye solunun, sosyalist ve komünist hareketlerin ve devrimcilerin tarihsel sorumluluğu başlıyor.
Bugün solun görevi yalnızca gelişmeleri izlemek, iktidarın politikalarını eleştirmek veya sürecin eksikliklerini teşhir etmek değildir. Eleştiri gereklidir; eleştiri ve özeleştiri devrimci siyasetin vazgeçilmez araçlarıdır. Ancak eleştiri, sorumluluğun yerine geçirilemez.
Bugün sorulması gereken soru açıktır:
Barış ve Demokratik Toplum sürecini yalnızca eleştirecek miyiz, yoksa bu tarihsel dönüşümün sorumluluğunu üstlenerek demokratik toplumun kuruluşuna katılacak mıyız?
Tarihsel dönemlerde seyirci kalmak tarafsızlık değildir. Toplumsal dönüşümün yaşandığı bir süreçte yalnızca dışarıdan konuşmak, siyasetin kurucu imkânlarını başkalarına bırakmak anlamına gelir.
Türkiye solu, Kürt halkının demokratik çözüm mücadelesini kendi mücadelesinden ayrı görmemelidir. Kürt sorununun demokratik çözümü yalnızca Kürt halkının değil, Türkiye’nin demokratikleşmesinin de temel meselelerinden biridir.
Kürt halkının özgürlüğü ile Türkiye’nin demokratikleşmesi birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan iki tarihsel mücadeledir.
Sosyalist ve Devrimci Olmanın Gereği: Kurucu Siyaset;
Sosyalist olmak yalnızca kapitalizmi eleştirmek değildir. Komünist olmak yalnızca mevcut düzenin çelişkilerini teşhir etmekle sınırlı değildir. Devrimci olmak da yalnızca iktidara karşı çıkmak anlamına gelmez.
Devrimci siyaset, tarihsel olanak ortaya çıktığında sorumluluk almak; toplumsal mücadelelerin ortak zeminini yaratmak ve alternatif yaşamın koşullarını bugünden örgütlemek demektir.
Türkiye solunun ihtiyacı olan dönüşüm açıktır:
Eleştiriden sorumluluğa, seyircilikten kurucu siyasete geçmek.
Solun görevi toplumun yerine konuşmak değil, toplumun kendi sözünü söyleyebileceği, karar alabileceği ve geleceğini kurabileceği demokratik alanları büyütmektir.
Demokratik Çözümün Birikimlerini Karşı Karşıya Getirmemek
Sayın Abdullah Öcalan’ın geliştirdiği demokratik toplum perspektifi, Kürt sorununu yalnızca devlet ile bir siyasal aktör arasındaki ilişkiye indirgemeyerek demokratik siyaset, toplumsal özgürlük, kadın özgürlüğü, ekoloji ve komünal yaşam ekseninde ele almaktadır.
27 Şubat 2025 tarihli Barış ve Demokratik Toplum çağrısı da bu yaklaşımın önemli siyasal ifadelerinden biridir.
Sayın Selahattin Demirtaş’ın siyasal deneyimi ise demokratik siyasetin farklı toplumsal kesimlerle buluşmasının önemli örneklerinden biridir.
Bu iki siyasal birikimi karşı karşıya getirmek yerine, demokratik toplumun kuruluşunda farklı düzlemlerde ortaya çıkan deneyimler olarak değerlendirmek gerekir. Aynı şekilde siyasi nedenlerle özgürlüğünden mahrum bırakılan siyasetçilerin durumunun çözülmesi, demokratikleşmenin temel göstergelerinden biridir.
Özgürlük, barışın ödülü değil, güvencesidir.
Çatışmadan Demokratik Siyasete
Kürt sorununun tarihsel seyri içerisinde gerilla, çatışmanın önemli siyasal ve toplumsal gerçekliklerinden biri olmuştur. Ancak yeni dönem, bu tarihsel birikimin demokratik siyasete aktarılmasını gerektirmektedir.
Silahlı mücadelenin sona ermesi toplumsal mücadelenin sona ermesi değildir; mücadelenin zemininin ve yönteminin değişmesidir.
Silahın yerini sözün, çatışmanın yerini demokratik siyasetin, yıkımın yerini yaşamın yeniden kurulmasının alması gerekir.
Bu dönüşümün gerçekleşebilmesi için güvenlikçi ve özel savaş anlayışının siyasal, hukuki ve toplumsal etkilerinin de aşılması zorunludur. Kürt halkının demokratik talepleri bir güvenlik tehdidi değil, demokratik siyasetin meşru konusu olarak görülmelidir.
İkinci Yüzyıl: Devletten Önce Toplumun Özgürleşmesi;
Türkiye’nin ikinci yüzyılı geçmişin inkâr, baskı ve çatışma kodlarının tekrarı üzerine kurulamaz.
Asıl mesele yalnızca devletin nasıl yönetileceği değil, toplumun nasıl özgürleşeceğidir.
Eşit yurttaşlık, Demokratik Cumhuriyet, yerel demokrasi, kadın özgürlüğü, ekolojik yaşam, kültürel çoğulculuk ve komünal dayanışma bu geleceğin temel dayanaklarıdır.
Demokratik toplum yalnızca sandıkta ve parlamentoda kurulmaz. Mahallede, işyerinde, okulda, kentte ve yaşamın bütün alanlarında inşa edilir.
Mahalle meclisleri, kadın ve gençlik örgütlenmeleri, emek örgütleri, ekoloji hareketleri, kültür kurumları ve yerel halk inisiyatifleri bu dönüşümün toplumsal zeminini oluşturmalıdır.
Siyasetin görevi toplumun yerine karar vermek değil, toplumun kendi kararlarını alma gücünü büyütmektir.
Soruyu değiştirmek gerekiyor:
“Halk adına ne yapacağız?” değil; “Halkın kendi yaşamını kurma gücünü nasıl büyüteceğiz?”
Komünal yaşamın başlangıç noktası da budur.
Toplum Seyirci Değil, Kurucu Özne Olmalı;
İkinci aşamanın başarısı, toplumun ne ölçüde sürecin öznesi hâline geleceğine bağlıdır.
Kadınlar, gençler, emekçiler, farklı halklar ve inanç toplulukları, ekoloji hareketleri, demokratik kitle örgütleri ve yerel topluluklar sürecin aktif aktörleri olmalıdır.
Türkiye solu da bu toplumsal enerjiyi örgütlü demokratik siyasete taşımalıdır.
Toplumdan kopuk, bürokratik ve yalnızca seçim dönemlerinde çalışan yapılar yerine; halkla sürekli ilişki kuran, tabandan örgütlenen ve eleştiri-özeleştiriyi yenilenmenin aracı olarak kullanan demokratik örgütlenmeler geliştirilmelidir.
Sol, toplumun yerine konuşan değil, toplumun kendi sözünü söyleme gücünü büyüten bir siyasal özne olmalıdır.
Sonuç: Eleştiriden Sorumluluğa, Sorumluluktan Demokratik Topluma;
Türkiye bugün önemli bir tarihsel fırsatla karşı karşıyadır. Bu fırsat yalnızca çatışmayı sona erdirmek için değil, ikinci yüzyılı demokratik, özgürlükçü ve çoğulcu temeller üzerinde yeniden kurmak için değerlendirilmelidir.
Çerçeve yasa bu yolun ilk hukuki adımı olabilir. Barış ve Demokratik Toplum çağrısı ise bu adımın siyasal yönünü ortaya koymaktadır.
Ancak sürecin başarısı yalnızca devletin atacağı adımlara bağlı değildir. Türkiye solu da tarihsel sorumluluğunu üstlenmelidir.
Sosyalistler, komünistler ve devrimciler yalnızca eleştiren değil, sorumluluk alan; yalnızca itiraz eden değil, alternatif geliştiren; yalnızca konuşan değil, örgütleyen bir siyasal pratiğe yönelmelidir.
Çünkü eleştirmek kolaydır; sorumluluk almak zordur.
Fakat tarihsel dönemler, kolay olanı değil, gerekli olanı yapma cesaretini gerektirir.
Bugün ihtiyaç duyulan; Kürt halkının demokratik çözüm mücadelesi ile işçilerin, emekçilerin, kadınların, gençlerin ve bütün ezilen toplumsal kesimlerin mücadelelerini ortak bir demokratik zeminde buluşturmaktır.
Çünkü devrimci siyaset yalnızca mevcut düzeni reddetmek değil, yeni yaşamı bugünden kurma iradesidir.
Silahların susması barışın kendisi değildir.
Barış, siyasetin özgürleşmesidir.
Siyasetin özgürleşmesi toplumun örgütlenmesidir.
Toplumun örgütlenmesi demokratik yaşamın kurulmasıdır.
Demokratik yaşamın kurulması ise komünal yaşamın güçlenmesidir.
İşte ikinci aşamanın gerçek anlamı budur.
“Bin kilometrelik yol bir adımla başlar.”
Şimdi o ilk adımı ikinci aşamaya, ikinci aşamayı demokratik dönüşüme, demokratik dönüşümü ise ikinci yüzyılın özgürlükçü ve demokratik inşasına taşıma zamanıdır.
Çünkü hedef yalnızca savaşın sona ermesi değildir.
Hedef; barış içinde özgür, eşit, demokratik ve komünal bir toplum kurmaktır.
Ve bunun için artık yalnızca eleştirmek değil; sorumluluk almak, örgütlenmek, birlikte üretmek ve birlikte yürümek gerekir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tümü- SAYIN İBRAHİM KALIN, BU DOĞRU AMA DEMOKRATİKLEŞME NEREDE, REFORMLAR NEREDE?
- DEMOKRATİK ENTEGRASYON İÇİN DEMOKRATİK SİYASET!..
- MİT BAŞKANI İBRAHİM KALIN!.. SİLAHSIZLANMA TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİLDİR; ASIL HEDEF DEMOKRASİ VE DEMOKRATİK REFORMLAR OLMALIDIR!
- KAPİTALİST MODERNİTE İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİDİR, ÇÖZÜM DEMOKRATİK MODERNİTEDİR!
- DÜNYA DEĞİŞİYOR, TÜRKİYE DEĞİŞECEK, İNSANLIK KAZANACAK!