Son dakika
Mehmet Ali ALÇINKAYA Köşe Yazısı Mehmet Ali ALÇINKAYA

KAPİTALİST MODERNİTEYE KARŞI DEMOKRATİK MODERNİTEDE ISRAR VE YENİDEN ENTERNASYONALİZM...

Dünya, kapitalist modernitenin ekonomik, siyasal, toplumsal ve ekolojik krizlerinin birbirini beslediği tarihsel bir dönemden geçiyor. Sermaye birikimi ve teknolojik gelişme büyürken gelir eşitsizliği, yoksulluk, işsizlik ve güvencesizlik yayılıyor. Savaşlar, zorunlu göçler, ekolojik yıkım ve toplumsal kutuplaşma derinleşiyor. Kadınlar, emekçiler, halklar ve farklı inanç toplulukları üzerindeki tahakküm biçimleri yeni yöntemlerle yeniden üretiliyor.

Bu sorunlar birbirinden bağımsız değildir. Sermaye birikimi, ulus-devletçilik, patriyarka ve doğanın metalaştırılması, kapitalist modernitenin birbirini tamamlayan temel ilişkileridir.

Dolayısıyla bugün sorun yalnızca kapitalizmi eleştirmek değildir. Asıl soru şudur: Kapitalist modernitenin karşısında nasıl bir toplum, nasıl bir demokrasi ve nasıl bir özgür yaşam kurulacaktır?

Bu soruya yanıt verebilmek için sosyalist düşüncenin tarihsel birikimini dogmatik biçimde tekrarlamak yerine eleştirel bir gözle yeniden değerlendirmek gerekir. Marx, Lenin ve Öcalan farklı tarihsel koşullarda ortaya çıkmış düşünsel yaklaşımlardır. Aralarındaki süreklilikler kadar ayrımların da görülmesi, bugünün sorunlarını doğru değerlendirmek açısından önemlidir.

MARX, LENİN VE ÖCALAN: ÜÇ FARKLI TARİHSEL KATKI;
Marx'ın temel katkısı, kapitalist üretim ilişkilerini, sınıf sömürüsünü, sermaye birikimini ve yabancılaşmayı tarihsel-maddi temelde çözümlemesidir. Kapitalizmin doğal ve değişmez bir düzen olmadığını; belirli tarihsel koşullarda ortaya çıktığını ve toplumsal mücadelelerle aşılabileceğini ortaya koymuştur.

Lenin, bu çözümlemeyi emperyalizm, savaş, devrim ve örgütlü siyasal mücadele koşullarında geliştirmiştir. Sermayenin tekelleşmesini ve uluslararasılaşmasını çözümleyerek kapitalizmin dünya ölçeğindeki ilişkilerini ortaya koymuş; örgüt, siyasal mücadele ve iktidar sorununu merkeze taşımıştır.

Öcalan ise kapitalizmi yalnızca ekonomik bir sistem olarak değil, kapitalizm, ulus-devletçilik ve endüstriyalizmin oluşturduğu daha geniş bir egemenlik sistemi olarak ele almış; devlet merkezli sosyalizm deneyimlerini eleştirel biçimde tartışarak demokratik toplum, kadın özgürlüğü, ekoloji, komünal ekonomi ve demokratik konfederalizm kavramlarını öne çıkarmıştır.

Bu nedenle üç yaklaşımı birbirinin yerine koymak doğru değildir. Ancak aralarında eleştirel bir düşünsel ilişki kurulabilir.

Marx kapitalist üretim ve sınıf ilişkilerini çözümlememize, Lenin emperyalizm ve örgütlü siyasal mücadeleyi anlamamıza, Öcalan ise özgürleşmeyi demokratik toplumun doğrudan inşasıyla birlikte düşünmemize katkı sunar.

Bugün ihtiyaç duyulan, bu birikimleri dogmaya dönüştürmek değil; çözümleme, örgütlenme ve toplumsal inşa arasındaki bağı yeniden kurmaktır.

DÜNYA KOMÜNİST VE SOL HAREKETİNİN BUGÜNKÜ SORUNLARI;
Dünya komünist ve sol hareketi, işçi haklarından sosyal güvenliğe, anti-emperyalist mücadeleden sömürgeciliğe karşı direnişlere kadar önemli tarihsel kazanımlar yarattı. Ancak aynı zamanda dogmatizm, bürokratikleşme, merkeziyetçilik, toplumdan kopma ve değişen kapitalist koşulları yeterince okuyamama gibi sorunlarla da karşılaştı.

Bugün solun bir bölümü geçmiş deneyimleri sorgulamadan sürdürürken, başka bir bölümü sınıf mücadelesinden uzaklaşarak liberal siyasal sınırlar içerisinde erime riski taşıyor.

Bu ikilem aşılmalıdır.

Geçmişi kutsamak da reddetmek de çözüm değildir. Yapılması gereken; tarihsel deneyimleri eleştiri ve özeleştiriyle değerlendirmek, kapitalizmin günümüzde aldığı biçimleri doğru çözümlemek ve buna uygun yeni bir mücadele anlayışı geliştirmektir.

Bugünkü kapitalizm yalnızca üretim alanında değil; finans, teknoloji, medya, kentleşme, ekoloji ve gündelik yaşam üzerinden de toplumsal ilişkileri belirliyor. Bu nedenle solun mücadelesi, sınıf sorununu demokrasi, kadın özgürlüğü, ekoloji, halkların eşitliği ve özgürlük sorunlarından koparmamalıdır.

TÜRKİYE SOLU: PARÇALI MÜCADELELERDEN DEMOKRATİK ORTAKLIĞA;
Türkiye solunun tarihi, büyük bedeller ve güçlü direnişlerle şekillendi. İşçi sınıfı hareketi, gençlik mücadeleleri, sosyalist örgütlenmeler, 12 Mart ve 12 Eylül darbelerine karşı direnişler, cezaevlerindeki mücadeleler, kadın hareketi, Alevi hareketi, Kürt özgürlük mücadelesi ve demokratik siyaset deneyimleri bu tarihin önemli damarlarını oluşturdu.

Ancak bu mücadeleler her zaman ortak bir demokratik siyasal perspektifte buluşamadı.

Bugün ihtiyaç duyulan, farklı mücadele alanlarını birbirinin alternatifi olmaktan çıkarmaktır. Sınıf mücadelesi ile demokrasi, Kürt sorunu ile Türkiye'nin demokratikleşmesi, kadın özgürlüğü ile toplumsal özgürlük, Alevilerin eşit yurttaşlık mücadelesi ile inanç özgürlüğü ve ekolojik mücadele ile yaşam hakkı arasında doğrudan bir bağ kurulmalıdır.

Türkiye solunun geleceği, bu farklı mücadeleleri ortak bir demokratik ve sosyal özgürleşme perspektifinde buluşturabilme kapasitesine bağlıdır.

KÜRT SORUNU VE DEMOKRATİK ÇÖZÜMÜN SOMUT GÖREVLERİ;
Türkiye'nin demokratikleşmesinin önündeki temel sorunlardan biri Kürt sorunudur. Kürt sorunu yalnızca kültürel haklardan ibaret değildir; kimlik, dil, kültür, siyasal irade, demokratik temsil, yerel demokrasi ve eşit yurttaşlık boyutları olan tarihsel ve toplumsal bir sorundur.

Sorunun güvenlikçi, inkârcı ve baskıcı yöntemlerle ele alınması bugüne kadar kalıcı bir çözüm üretmedi. Bu nedenle çözüm, demokratik siyaset ve toplumsal müzakere temelinde geliştirilmelidir.

Bunun için;
Kürt halkının kimliğinin, dilinin ve kültürel varlığının anayasal ve yasal güvence altına alınması,
eşit yurttaşlık ilkesinin bütün toplumsal kesimleri kapsayacak biçimde hayata geçirilmesi,
Kürt sorununun çözümünde demokratik siyasetin temel yöntem olarak kabul edilmesi,
seçilmiş yerel yönetimlerin ve halkın demokratik iradesinin güvence altına alınması,
yerel demokrasi ve yerinden yönetim mekanizmalarının güçlendirilmesi,
siyasal faaliyet, örgütlenme ve ifade özgürlüğü üzerindeki antidemokratik sınırlamaların kaldırılması,
Kürtçe başta olmak üzere farklı dillerin eğitim, kültür ve kamusal yaşamda özgürce kullanılmasının önünün açılması,
çatışmanın yarattığı toplumsal, hukuki ve insani sorunların demokratik yöntemlerle ele alınması,
barış sürecinin şeffaf, toplumsal katılıma açık ve TBMM'nin demokratik denetimi altında yürütülmesi,
çözüm sürecinin toplumun bütün kesimlerinin katılımına açık bir müzakere zemini üzerinde ilerletilmesi
gerekmektedir.

Buradaki temel yaklaşım, Kürt sorununu yalnızca bir “güvenlik” meselesi olarak değil; demokrasi, eşitlik, özgürlük ve birlikte yaşam sorunu olarak ele almaktır.

Demokratik çözüm, Türkiye'nin bölünmesi değil; halkların eşit ve özgür birlikteliğinin demokratik bir hukuk düzeni içerisinde güvence altına alınmasıdır.

Bu nedenle Kürt sorununun çözümü yalnızca Kürtlerin değil, Türkiye'deki bütün halkların ve demokratik güçlerin ortak meselesidir.

KADIN ÖZGÜRLÜĞÜ VE EKOLOJİ;
Kadın özgürlüğü, demokratik toplumun temel ölçütlerinden biridir. Kadının emeği, bedeni ve toplumsal yaşam üzerindeki patriyarkal denetim aşılmadan özgür bir toplum kurulamaz.

Bu nedenle kadınların özgün örgütlenmesi, eşit temsili, karar mekanizmalarına katılımı ve ekonomik-siyasal bağımsızlığı demokratik toplumun temel unsurları arasında görülmelidir.

Ekolojik kriz de kapitalist modernitenin temel çelişkilerinden biridir. Doğanın sınırsız bir kaynak olarak görülmesi, toprağın, suyun, ormanların ve kentlerin kâr alanına dönüştürülmesi, insan ile doğa arasındaki ilişkinin metalaştırılmasına yol açmaktadır.

Dolayısıyla ekolojik mücadele yalnızca çevreyi koruma faaliyeti değil, kapitalist sömürü mantığına karşı toplumsal bir mücadeledir.

DEMOKRATİK SİYASET VE TOPLUMSAL İNŞA;
Demokratik siyaset seçimlerden ibaret değildir. Seçimler önemli bir demokratik araçtır; ancak demokrasi sandıkla başlayıp sandıkla bitmez.

Demokratik toplum; insanların mahallede, işyerinde, köyde, kentte, kadın ve gençlik örgütlerinde, yerel meclislerde ve kooperatiflerde kendi yaşamları hakkında söz ve karar sahibi olmasıdır.

Bu nedenle siyasal örgütlerin görevi toplumun yerine geçmek değil, toplumun demokratik iradesini ve örgütlenme kapasitesini güçlendirmektir.

Parti toplumun yerine geçmemeli; toplumun özneleşmesini güçlendirmelidir.

Demokratik modernite de geleceğe ertelenmiş bir proje değildir. Bugünden başlayan bir toplumsal inşa sürecidir.

Mahalle dayanışmaları, yerel meclisler, kadın ve gençlik örgütlenmeleri, emek alanındaki ortak mücadeleler, kooperatifler ve ekolojik çalışmalar bu inşanın somut alanlarıdır.

BARIŞ VE DEMOKRATİK CUMHURİYET;
Kalıcı barış yalnızca silahların susması anlamına gelmez.

Barış; halkların varlığının ve demokratik iradesinin tanınması, siyasal özgürlüklerin güvence altına alınması, eşit yurttaşlığın gerçekleştirilmesi ve toplumun kendi geleceği üzerinde söz sahibi olmasıdır.

Bu nedenle Kürt sorununun demokratik çözümü ile barış ve demokratikleşme birbirinden ayrı düşünülemez.

Türkiye'nin ihtiyacı, farklılıkları tehdit olarak gören bir anlayış değil; halkların, kültürlerin ve inançların eşitliğini esas alan demokratik bir cumhuriyettir.

Demokratik Cumhuriyet yalnızca devlet biçiminin değişmesiyle değil, toplumun demokratik iradesinin güçlendirilmesiyle anlam kazanacaktır.

YENİDEN ENTERNASYONALİZM: KÜRESEL SERMAYEYE KARŞI KÜRESEL DAYANIŞMA;
Kapitalizm bugün küresel ölçekte birbirine bağlı bir sistem olarak işliyor. Sermaye, finans, teknoloji ve üretim ağları sınırları aşarken savaşlar, ekonomik krizler, göç ve ekolojik yıkım da küresel sonuçlar yaratıyor.

Buna karşılık emekçilerin, halkların, kadınların ve demokratik güçlerin mücadeleleri çoğu zaman parçalı kalıyor.

Bu çelişki, enternasyonalizmi yeniden düşünmeyi zorunlu kılıyor.

Yeni enternasyonalizm yalnızca farklı ülkelerdeki komünist partilerin dayanışmasıyla sınırlı olmamalıdır. İşçilerin, sendikaların, kadın hareketlerinin, gençliğin, ezilen halkların, ekoloji hareketlerinin, göçmenlerin, farklı inanç topluluklarının ve demokratik güçlerin ortak mücadele zeminini geliştirmelidir.

Bugün emperyalist rekabet yeni savaş alanları yaratırken, silahlanma ve savaş ekonomisi toplumların kaynaklarını tüketiyor. Ekolojik kriz sınır tanımıyor. Dijital ve finansal sermaye emek süreçlerini küresel ölçekte yeniden biçimlendiriyor. Göçmenler ve mülteciler ise kapitalizmin krizlerinin ağır sonuçlarını taşıyor.

Bu nedenle enternasyonalizm yalnızca bir dayanışma çağrısı değil, ortak sorunlara karşı ortak mücadele perspektifi olmalıdır.

Savaşlara karşı barış hareketlerini, sermaye sömürüsüne karşı emek hareketlerini, ekolojik yıkıma karşı yaşam savunucularını, patriyarkaya karşı kadın mücadelelerini, ırkçılık ve milliyetçiliğe karşı halkların eşitliği mücadelesini ortak bir demokratik dayanışma anlayışında buluşturmak gerekiyor.

Yeni enternasyonalizm, farklılıkları ortadan kaldıran bir merkezileşme değil; farklı toplumsal hareketlerin kendi özgünlüklerini koruyarak ortak hedeflerde buluşmasıdır.

Birlik, tek tipleşmek değildir. Enternasyonalizm, farklılıkların eşit ve özgür dayanışmasıdır.

Bu anlayış, dünyanın herhangi bir yerindeki mücadeleyi kendi mücadelemizin dışında görmemeyi gerektirir. Latin Amerika'daki emek mücadelesi, Ortadoğu'daki halkların demokratik talepleri, Avrupa'daki göçmenlerin ve işçilerin hak mücadeleleri, Afrika'daki sömürgecilik karşıtı direnişler, Asya'daki emek ve ekoloji hareketleri birbirinden kopuk değildir.

Kapitalist modernite küreselse, ona karşı demokratik ve özgürlükçü mücadele de enternasyonal olmak zorundadır.

YENİ BİR MÜCADELE ANLAYIŞINA İHTİYAÇ VAR;
Bugün dünya ve Türkiye solunun ihtiyacı yalnızca yeni örgütsel biçimler yaratmak değildir. Asıl ihtiyaç, ideolojik ve politik yenilenmeyi toplumsal pratikle birleştirmektir.

Geçmişi kutsamadan sahiplenmek, yenilgileri gizlemeden değerlendirmek, eleştiri ve özeleştiriyi geliştirmek, toplumdan kopmamak ve farklı mücadele alanlarını ortak bir özgürleşme perspektifinde buluşturmak zorundayız.

Bunun için üç temel alan birlikte ele alınmalıdır:
Çözümleme: Kapitalizmin, emperyalizmin ve günümüz egemenlik ilişkilerinin doğru anlaşılması.
Örgütlenme: İşyerlerinden mahallelere, kadınlardan gençliğe, yerel meclislerden demokratik kurumlara kadar toplumun kendi iradesinin güçlendirilmesi.
İnşa: Demokratik, komünal, ekolojik ve özgürlükçü yaşam ilişkilerinin bugünden yaratılması.

Devrimci siyaset yalnızca mevcut sisteme karşı çıkmakla yetinemez. Aynı zamanda nasıl bir toplum istediğini yaşamın içinde göstermelidir.

SONUÇ: GEÇMİŞİN MİRASINDAN GELECEĞİN DEMOKRATİK TOPLUMUNA;
İnsanlık, kapitalist modernitenin derinleşen krizleri karşısında tarihsel bir yol ayrımındadır.

Bir tarafta savaş, sömürü, ulus-devletçi milliyetçilik, patriyarka, ekolojik yıkım ve toplumsal parçalanma vardır.

Diğer tarafta eşitlik, özgürlük, demokratik toplum, kadın özgürlüğü, ekolojik yaşam, komünal dayanışma ve halkların özgür birlikteliğini esas alan alternatifler gelişmektedir.

Bu alternatif kendiliğinden ortaya çıkmayacaktır.

Çözümlemek, örgütlenmek, mücadele etmek ve inşa etmek gerekir.

Marx'ın kapitalizmin tarihsel ve sınıfsal çözümlemesi, Lenin'in emperyalizm ve örgütlü siyasal mücadele yaklaşımı, Öcalan'ın demokratik toplum, kadın özgürlüğü, ekoloji ve komünal yaşam tartışmaları, farklı tarihsel bağlamlarda ortaya çıkmış önemli düşünsel birikimlerdir.

Bugün görev, bu birikimleri dogmaya dönüştürmeden eleştirel biçimde değerlendirmek ve çağımızın sorunlarına yanıt verecek yeni bir mücadele anlayışı geliştirmektir.

Bu mücadele; Kürt sorununun demokratik çözümünü, halkların ve inançların eşitliğini, kadın özgürlüğünü, işçi sınıfının ve emekçilerin haklarını, ekolojik yaşamı, demokratik siyaseti, yerel ve toplumsal öz-örgütlenmeyi, barışı ve enternasyonal dayanışmayı birlikte ele almak zorundadır.

Çünkü bunlar birbirinden kopuk sorunlar değil, toplumsal özgürleşmenin birbirini tamamlayan boyutlarıdır.

Bugünün temel görevi, demokratik toplumu geleceğe ertelemek değil, onu bugünden kurmaya başlamaktır.

Kapitalist moderniteye karşı demokratik modernitede;
sömürüye karşı sosyalizmde;
tahakküme karşı özgürlükte;
inkâra karşı halkların eşitliğinde;
patriyarkaya karşı kadın özgürlüğünde;
ekolojik yıkıma karşı yaşamda;
yabancılaşmaya karşı komünal toplumda;
savaşa karşı barışta;
küresel sermayeye karşı yeniden enternasyonalizmde ısrar etmeliyiz.

Sosyalizm yalnızca iktidarın el değiştirmesi değil; insanın, toplumun ve doğanın özgürleşmesidir.

Demokratik modernite ise bu özgürleşme arayışını bugünden yaşamın içine taşımak, demokratik toplumu adım adım inşa etmek ve farklı özgürlük mücadelelerini ortaklaştırmaktır.

Geçmişi tekrar etmek için değil, geçmişten öğrenerek geleceği kurmak için.
“Ben” demek için değil, “biz” diyebilmek için.

Kapitalist moderniteye karşı demokratik modernitede; sosyalizmde, barışta, özgürlükte ve yeniden enternasyonalizmde ısrar.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. SAYIN İBRAHİM KALIN, BU DOĞRU AMA DEMOKRATİKLEŞME NEREDE, REFORMLAR NEREDE?
  2. DEMOKRATİK ENTEGRASYON İÇİN DEMOKRATİK SİYASET!..
  3. MİT BAŞKANI İBRAHİM KALIN!.. SİLAHSIZLANMA TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİLDİR; ASIL HEDEF DEMOKRASİ VE DEMOKRATİK REFORMLAR OLMALIDIR!
  4. KAPİTALİST MODERNİTE İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİDİR, ÇÖZÜM DEMOKRATİK MODERNİTEDİR!
  5. DÜNYA DEĞİŞİYOR, TÜRKİYE DEĞİŞECEK, İNSANLIK KAZANACAK!