Son dakika
Mehmet Ali ALÇINKAYA Köşe Yazısı Mehmet Ali ALÇINKAYA

İDARE VE GÖZLEM KURULLARININ KEYFÎ İNFAZ UYGULAMALARI: HUKUK, ÖZGÜRLÜK VE 27 ŞUBAT BARIŞ VE DEMOKRATİK TOPLUM ÇAĞRISI...

Ceza infaz sistemi, bir devletin hukuka bağlılığının en açık biçimde sınandığı alanlardan biridir. Özgürlüğünden yoksun bırakılan kişinin karşısında bütün kurumsal gücüyle devlet vardır. Bu nedenle cezaevlerindeki her uygulama, yalnızca idari bir işlem değil, hukuk devleti ve insan onuru açısından doğrudan bir sınavdır.

İdare ve Gözlem Kurullarının özellikle koşullu salıverilme ve “iyi hâl” değerlendirmelerinde sahip olduğu takdir yetkisi, nesnel ve denetlenebilir ölçütlerle sınırlandırılmadığında ciddi hak ihlallerine yol açmaktadır. Hükümlünün düşüncesi, siyasal kimliği, inancı, örgütsel geçmişi veya “pişmanlık göstermediği” yönündeki değerlendirmeler, infaz süresinin fiilen uzatılmasının gerekçesi olamaz.

İyi hâl, düşünce ve vicdan denetimi değildir.

İnfaz değerlendirmeleri önceden belirlenmiş, öngörülebilir, ölçülebilir ve yargısal denetime açık kriterlere dayanmalıdır. İdare ve Gözlem Kurulları, mahkemenin verdiği cezanın üzerine fiilen yeni bir ceza ekleyen ikinci bir yargı merciine dönüşmemelidir. Aksi halde “iyi hâl”, hukuki bir ölçüt olmaktan çıkarak itaat ve siyasal uyum aracına dönüşür; hukuk güvenliği, eşitlik ve insan onuru zarar görür.

27 ŞUBAT ÇAĞRISI VE YENİ DÖNEMİN HUKUKİ SINAVI;
27 Şubat Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesine ilişkin değildir. Çağrı, sorunların siyaset, hukuk, toplumsal diyalog ve demokratik yöntemlerle çözülmesini esas alan yeni bir dönemin kapısını aralamaktadır.

Bu nedenle yeni dönem yalnızca söylemde değil, devletin kurum ve uygulamalarında da karşılığını bulmalıdır. Eski güvenlikçi, istisnacı ve cezalandırıcı anlayışın cezaevlerinde sürdürülmesi, bu dönüşümün önündeki önemli engellerden biridir.

Cezaevleri bu nedenle yeni dönemin en somut hukuki sınavlarından biridir.

ÖNLEM DEVLETİNİN HUKUKUNDAN NORM DEVLETİNİN HUKUKUNA;
Önlem devletinin hukukunda güvenlik gerekçesi genişledikçe istisna olağanlaşır, idari takdir büyür ve temel haklar geri plana itilir. Norm devletinin hukukunda ise devlet de hukukla bağlıdır; güvenlik gerekçesi hukukun yerine geçemez, idari takdir keyfîliğe dönüşemez.

Hukuk devletinin ölçüsü, devletin gücünü ne kadar kullandığı değil, kendi gücünü hukukla ne kadar sınırlandırabildiğidir.

Bu nedenle İdare ve Gözlem Kurullarının kararları somut gerekçelere, açık ve nesnel kriterlere dayanmalı; mahpusun hangi ölçütü neden karşılamadığı belirtilmeli ve kararlar etkili yargısal denetime açık olmalıdır. Siyasal düşünce, kimlik, inanç veya zorunlu pişmanlık beyanı infaz değerlendirmesinin ölçütü haline getirilmemelidir.

SOMUT SİYASİ VE HUKUKİ GÖREVLER;
27 Şubat Çağrısı’nın gereği, genel temenniler değil, somut adımlardır.

İdare ve Gözlem Kurullarının çalışma esasları yeniden düzenlenmeli; iyi hâl değerlendirmeleri nesnel, ölçülebilir ve denetlenebilir kriterlere bağlanmalıdır. Koşullu salıverilmenin idari takdir yoluyla fiilî ek cezaya dönüşmesi engellenmeli; kurul kararlarının gerekçeli olması ve etkili biçimde yargısal olarak denetlenmesi sağlanmalıdır.

İnfaz hâkimliklerinin denetim yetkisi güçlendirilmeli, cezaevlerindeki hak ihlallerini bağımsız biçimde inceleyebilecek mekanizmalar etkinleştirilmelidir. Siyasi mahpusların infazında ayrımcılığa yol açan uygulamalar ortadan kaldırılmalı; düşünce, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alan hukuki reformlar gerçekleştirilmelidir.

Bununla birlikte İmralı sürecinin önündeki hukuki ve idari engeller kaldırılmalı, görüşme ve iletişim kanalları normalleştirilmeli ve süreç kurumsal bir hukuk zeminine kavuşturulmalıdır.

HUKUKUN ÖLÇÜSÜ VE BARIŞIN GÜVENCESİ;
İdare ve Gözlem Kurullarının keyfî uygulamaları yalnızca bireysel mağduriyetler değildir. Sistematikleşen, öngörülemez ve etkili biçimde denetlenmeyen uygulamalar ağır insan hakları sorunlarına dönüşür. “İnsanlık suçu” ifadesi bu bağlamda ihlallerin siyasal ve vicdani ağırlığını anlatan güçlü bir eleştiri olarak kullanılabilir; teknik anlamda “insanlığa karşı suç” nitelemesi ise somut hukuki koşullara göre ayrıca değerlendirilmelidir.

27 Şubat’ın gereği; çatışmadan siyasete, güvenlikçi anlayıştan hak ve özgürlüklere, keyfî idareden hukuk güvencesine, tecritten toplumsal diyaloğa geçmektir.

Devletin görevi yalnızca yeni bir dönem ilan etmek değil, o dönemin hukukunu yaratmaktır. Cezaevlerinde eski dönemin keyfî ve cezalandırıcı anlayışı sürerken yeni bir siyasal ve hukuki dönemden söz edilemez.

Barış yalnızca silahların susması değil, sorunların siyaset ve hukuk yoluyla çözülmesidir. Hukuk ise devletin yurttaşa karşı gücünü sınırladığı ölçüde gerçek anlamını bulur.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. SAYIN İBRAHİM KALIN, BU DOĞRU AMA DEMOKRATİKLEŞME NEREDE, REFORMLAR NEREDE?
  2. DEMOKRATİK ENTEGRASYON İÇİN DEMOKRATİK SİYASET!..
  3. MİT BAŞKANI İBRAHİM KALIN!.. SİLAHSIZLANMA TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİLDİR; ASIL HEDEF DEMOKRASİ VE DEMOKRATİK REFORMLAR OLMALIDIR!
  4. KAPİTALİST MODERNİTE İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİDİR, ÇÖZÜM DEMOKRATİK MODERNİTEDİR!
  5. DÜNYA DEĞİŞİYOR, TÜRKİYE DEĞİŞECEK, İNSANLIK KAZANACAK!