Son dakika
Selva Demiralp Köşe Yazısı Selva Demiralp

Trump’a yeni sürpriz: Şahin Fed Başkanı Warsh

Her senenin ba­şında, o yıla da­ir önemli dönüm nok­talarını hesaba kata­rak ekonomik tahmin oluşturmak adetten­dir.

2026 yılı başında yapılan küresel tah­minlere damga vuran bir gündem maddesi, ABD Merkez Bankası Başkanı Powell’ın görev süresinin doluyor olması ve yerine Başkan Trump tarafından defalarca vurgu­landığı şekilde “faiz indirecek” bir Fed başkanının atanacağı idi. Fark­lı isimler dile geldi. Piyasalar 2026 yılında siyasi baskıya boyun eğe­cek Fed’in kaç faiz indirimi olaca­ğını fiyatlamaya başladılar. Enflas­yon beklentileri “Fed’in başına ge­lecek güvercin başkan” söylentileri ile bozulmaya başladı.

Kendi adıma bu beklentiye hiç prim vermedim. Fed’in kurumsal çerçevesinin siyasi otoriteyi mem­nun etme amacı ile hareket etme­yecek kadar sağlam olduğunu, gö­rece güvercin bir başkan gelse bile Fed kararlarını veri akışının şekil­lendireceğini, mevcut kurumsal bağımsızlığı devre dışı bırakacak radikal bir değişiklik olmadığı sü­rece endişe edilmemesi gerektiği­ni vurguladım. 2 Şubat 2026 tarihli DÜNYA gazetesinde çıkan yazımın “Fed başkan adayı Warsh ‘Kara­man’ın koyunu’ olabilir mi?” şek­lindeki başlığı piyasalardan ayrı­şan bu görüşümün özeti idi.

Warsh: Enflasyon bir tercihtir

17 Haziran tarihinde yeni Fed başkanı olarak ilk basın toplantı­sını yapan Warsh adeta fırtına gi­bi esti. Son derece şahin bir tutum ile “Enflasyon bir tercihtir, beş se­nedir düşüremedik, ama bunu dü­zelteceğiz” diyerek geçmiş Fed’den de daha şahin olacağını ima etti. Merkez bankacılığı dilinde bu ifa­de güçlü bir mesaj taşır: enflasyon kötü şans ya da dış şokların kaçınıl­maz sonucu değil, para politikası­nın bir çıktısıdır ve dolayısıyla so­rumluluk Fed’e aittir.

Bu kadar net ve kararlı bir duruş sergilemesi, kendisine dair “Baş­kan Trump’ı memnun etmek için mi göreve geldi” şüphelerini en ba­şından silip atmayı hedefliyordu. Görünen o ki “Karaman’ın koyunu” çok da beklemeden elini açmış ve gizli saklı bir ajanda ile “güvercin kisvesi altında enflasyonu kontrol etmeye çalışmak” yerine açık bir kararlılıkla enflasyonu odağa koy­muş görünüyor.

Fed karar metnin­de bir sonraki adımın faiz indirimi olabileceğine dair ifadenin metin­den çıkarılması da bu şahin duru­şa Fed üyelerinin güçlü bir destek verdiğini gösteriyor. Her ne kadar başkan Warsh ileriye yönelik yön­lendirmeyi tasvip etmediği gerek­çesi ile görüş bildirmese de nokta­sal grafiklerde diğer Fed üyelerinin en az bir faiz artışı olacağına dair oy kullanması, son derece şahin bir Fed’in piyasaları bir sonraki adı­mın faiz artışı olacağına hazırla­ması olarak yorumlanabilir.

Bu noktada kısa bir parantez aç­makta da fayda var. Zaman zaman hatırlatma gereği duyduğum üzere Fed’in benimsediği “fiyat istikra­rı” ve “azami istihdam”dan oluşan ikili hedef hiçbir zaman “büyüme odaklı” bir enflasyon hedefleme­si olarak yorumlanmamalı. Her ne kadar ECB kadar sert bir enflasyon hedeflemesi olmasa da Fed’in ikili hedeften kastettiği şey, uzun vade­li ve sürdürülebilir bir büyüme ile tutarlı olan istihdam ve bunun be­raberinde gelecek fiyat istikrarıdır. Zaten aksi takdirde ikili hedef bir­biri ile çelişir. Fed’in dün verdiği mesajlar bu tablo ile uyumludur.

Sözlü yönlendirmeye son

Başkan Warsh’ın sinyalini ver­diği önemli bir değişiklik, 1994 sonrası giderek şeffaflaşan Mer­kez Bankası iletişim politikaların­da yön değiştirerek Greenspan vari “opak merkez bankacılığı”na doğru bir tercih sergilemesi oldu.

Piyasaları önceden yönlendir­mek suretiyle ileriye yönelik adım­lar konusunda beklentileri çıpalamayı odağına alan iletişim politika­ları, çeyrek asrı aşan bir dönemde geliştirilmiş, modern merkez ban­kaları tarafından benimsenmiş bir uygulamaydı. Warsh’ın bu uygu­lamayı tamamen çöpe atmak gibi bir fikri olduğunu zannetmiyorum.

Ancak bir uçta bir sonraki adımı­nı ve hatta üç senelik bir tahmin penceresinde ne yapmak istediğini söyleyen Fed iletişimi, diğer uçta ise “söylediklerimi anladığınızı dü­şünüyorsanız beni yanlış anlamış­sınızdır” diyen bir Greenspan ile­tişimi düşünürsek, Warsh’ın biraz daha ortalarda bir yerde konum­lanmak istediğini söyleyebiliriz.

Warsh, iletişimde gelmek istedi­ği noktanın uzmanlardan oluşacak bir ekibin araştırmaları sonrasın­da belirleneceğini söylüyor. Fazla iletişimden neden rahatsız olduğu­nu anlamak zor değil. Uzun vadeye dair yapılan yönlendirme, şartlar değişip veri akışı farklı bir tablo­ya işaret ettiğinde Merkez Banka­sı’nın elini bağlayabiliyor. Değişik­liğe gidildiğinde piyasalarda daha fazla kafa karışıklığı yaratılabili­yor.

Özellikle Fed üyelerinin önü­müzdeki üç yıllık vadede politika faizini nerede gördüklerini göste­ren noktasal grafikler bu sebepten dolayı uzunca bir süredir eleştiril­mişti. 2007-2009 küresel finansal krizinin getirdiği kaos ortamında piyasaları sakinleştirmek amacı ile devreye sokulan noktasal grafikle­rin kriz sonrası dönemde ne kadar fayda getirdiği, bu grafikleri başla­tan Bernanke tarafından bile yeri geldiğinde sorgulanmış, ancak baş­lanan uygulamayı bırakmaya da bir türlü Fed’in eli varmamıştı.

Warsh reformları

Genç başkan Warsh, iletişim po­litikalarına ilave olarak dört ayrı araştırma ekibi oluşturarak Fed’in yıllardır süregelen sorunlarını bi­rer birer masaya yatıracağını söy­ledi. Yıllara yayılmış kemikleşmiş uygulamaların, değişiklik sevme­yen piyasaları ürkütecegi endişe­siyle oluşan rehaveti kökten değiş­tirmeye niyetli görünen Warsh, öncelikle Fed’in 7 trilyon dolar se­viyelerinde seyreden devasa bi­lançosunu ne şekilde küçülteceği­ne odaklanacak görünüyor. Hiçbir konuda ani bir değişikliğe gitmeye­ceğini söyleyerek piyasaları arka­sına almayı hedefleyen başkanın, ciddi olarak kısalan karar metnine “bankacılık sisteminde aşkın re­zervler ile devam edeceğiz” ibare­sini eklemesi bu yüzdendi.

İletişim politikaları ve bilanço küçültme analizleri için konunun uzmanları tarafından kurulacak ekiplere ilave olarak enflasyon he­deflemesinde kullanılacak tanım­lama, Fed’in kullanacağı veri seti­nin çağa uygun ve öncü sinyaller veren bir veri setine dönüştürül­mesi ve üretkenlik konularında da kurulacak ekiplerin önümüzdeki dönemde Fed üzerinden yeni bir Merkez Bankası reformu ile pa­ra politikası uygulamalarını yeni­den şekillendireceğini söylemek mümkün.

Warsh’ın öncülük edeceği bu radikal değişimin kısa vadede su­ları bulandıracağı bir gerçek. Üs­telik önünde ciddi bir siyasi bas­kı var: kendisini atayan başkanın faiz beklentileri ile veri akışının dikte ettiği para politikası her za­man örtüşmeyecek. Bu gerilimi yönetmek, reformların önünde­ki en büyük engel olmaya devam edecek. Komitelerin vereceği tav­siyelerin ne kadarının hayata ge­çirileceği de belirsizliğini koru­yor.

Bununla birlikte, bu komite­ler doğru ellere bırakılırsa sonuç umut verici olabilir. Akademis­yenlerin, ekonomistlerin ve pi­yasa uzmanlarının görüşleri doğ­rultusunda hareket eden, siyasi konjonktürden bağımsız bir Fed, yıllardır biriken hantallıklardan sıyrılarak dünya merkez bankacı­lığına gerçek anlamda örnek ola­bilir. Bunun için Warsh’ın en çok ihtiyaç duyduğu şey, kendi günde­mini değil komitelerinin bulgula­rını ön plana alacak kurumsal al­çakgönüllülük ve siyasi baskıya karşı koyacak omurgadır. İlk ba­sın toplantısındaki kararlı duruş bu ikincisi açısından umut verici, ancak esas sınav yeni başlıyor.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. Regülasyon, hukuk sistemi ve bir fon sarsıntısının anatomisi
  2. Savaş, altın ve Türkiye ekonomisine etkileri
  3. Savaş, altın ve Türkiye ekonomisine etkileri
  4. Enflasyon neden daha hızlı düşmüyor?
  5. Siyasi risklerin ekonomik maliyeti