Son dakika

Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi

Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyumun Birinci Oturumunda Nevzat Cingirt’in yaptığı sunum...

Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyumun Birinci Oturumunda Nevzat Cingirt’in yaptığı sunum...

22 Mart 2008 günü Kocaeli Yüksek Öğrenim Derneği Lokali’nde gerçekleştirilen Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyumun Birinci Oturumunda Nevzat Cingirt’in yaptığı sunum:

Arkadaşlar,

Merhaba

Necati ağabey, bugünkü hazırlıklarımızla ilgili kısa bir açıklama yaptı. Ben, bir şey ilave etmek istiyorum. Tabii, Sezai de söyledi, TÜSTAV’ın kurulması ile birlikte elimizdeki bütün materyalleri, Adımlar’da, TBKP’de ne kadar materyal varsa, Vakıf’a gönderdik. Bu toplantının hazırlığını yaparken, yine bütün arkadaşlarımızı teker teker dolaştık, dedik ki, gene ellerinizde fotoğraf, görsel, yazılı, kaset, CD, ne varsa bir araya getirelim, değerlendirelim. Bir sürü malzeme geldi. Onların içersinde orijinal bir el yazmalı, yani

Kuran-ı Kerim gibi, zannediyorum Konca Cezaevi’nde arkadaşların yazıp dışarıya gönderdiği bir el yazmalı, Beşinci Kongremiz yapılmış, TKP’nin Eylem Programı üzerine bir broşürü, tamamı orijinal el yazmalı bir bicimde dışarıya götürmüşler, bunu Ömer Öztürk arkadaşımız, gardrobunu kurcalarken, buldu getirdi. Bunu sizlerle paylaşmak istedim.

Aslında, özetini Bülent ağabey yaptı. Ben gene, kronolojik olarak bir özetleyeceğim. Sonra sorularımı soracağım. Özeti şudur bunun, kısaca söyleyeceğim: Yasallaşma mücadelesi burada başladığında, rejimin bizi baskılarla yıldırmayı denemesinden, “bir hafta içersinde evini, köyünü terk et, buraları terk et”ten, finalinde İhsan Dede’nin, yani o zamanki valinin Kutlu ve Sargın yoldaşlar İzmit’e geldiğinde, tahliyelerinden sonra, Değirmendere’de yaptığımız yemeğe gönderdiği mesajda söylediği yere gelmesidir: “Çalışmalarınızda başarılar diliyorum, işlerimin yoğunluğundan dolayı gelemiyorum”. Nereden nereye. Kısaca özeti budur.

7 Ekim 1987’de Boran ve Kutlu’nun Brüksel’de düzenledikleri basın toplantısı ile

başlayan TİP ve TKP’nin birliği, Sargın ve Kutlu’nun 16 Kasım 1987’de ülkelerine dönüşleri, günlerce işkencelerden geçirilerek hapse atılmaları, komünistlerin özgürlük mücadelesine yepyeni bir boyut katmıştı.

Bu aynı zamanda, bana göre, Mustafa Suphi’lerden sonra, komünistlerin Anadolu topraklarındaki ikinci en büyük eylemleriydi.

Bu baş döndürücü gelişmeleri, Metris Askeri Tutukevi’nden diğer yoldaşlarla izliyor, olanı biteni anlamaya çalışıyorduk.

Metris’te radyo yasaktı. Ancak bir şekilde içeriye sokmayı başardığımız (Konca Yazışmaları, sayfa 212-213, ileti no:1005) zulamızdaki radyomuzdan TKP’nin Sesi Radyosu ve Bizim Radyo’daki haber ve yorumları, Konca’lı yoldaşlardan öğrendiğimiz teknikle yazıya aktarıyor, diğer koğuş ve bloklardaki yoldaşları da bilgilendiriyorduk. Radyomuz, gözümüz kulağımızdı.

İki partinin birleşme fikri, bu topraklarda özgürce politika yapma fikri, koğuşumuzdaki bütün yoldaşlara sempatik gelmişti. Ama TKP adının TBKP olarak değişmesi fikrine alışamamıştım.

1987 Aralık ayının sonunda cezamı tamamlayarak Metris’ten tahliye oldum.

Tahliyemden birkaç gün sonra Bülent arkadaş ile İzmit’te bir araya gelerek hasret giderdik. İşin esasına dönük, gelecekle ilgili yapabileceklerimizi konuştuk. Ve ben de İzmit’e yerleşip yasallaşma mücadelesine katıldım.

Değerli arkadaşlar,

1987 Ekim’inde, Boran’ın cenaze töreni, TİP ve TKP kadrolarını birbirlerine daha da yakınlaştırıcı etki yaptı. Kutlu ve Sargın’ın dönüş eylemleri ise, TİP ve TKP kadroları arasındaki kader birliği bilincini yükseltti.

1 Mayıs 1988’de Kocaeli Gazetesi’nde, altmışsekiz imzalı “1 Mayıs, Yasal Ve Yığınsal Olarak Kutlanmalıdır” çağrısı, bölgemizdeki hareketliliğin artacağının ilk işaretiydi.

Mayıs 1988, aynı zamanda, TKP’nin 6. Kongre’sinin toplandığı ve TBKP’nin Birlik Kongresi’nin yapıldığı aydı.

8 Haziran 1988’de, TİP’li ve TKP’li yüze yakın Kocaeli’li komünist, Sargın ve Kutlu Davası’nın ilk duruşması için Ankara yollarındaydı.

Ankara dönüşü, 18 Haziran 1988’de, Değirmendere Altıgen Restoran’daki “Hasret Yemeği”, Marmara çapında TKP Davası’ndan yatan yüzlerce yoldaşımızı bir araya getiren en önemli çıkışlarımızdan biriydi.

Yasallaşma hareketimizin bir başka dönüm noktası, 26 Kasım 1988’de İnsan Hakları Derneği Kocaeli Şubesi’nin organize ettiği “Demokrasi’nin Şafağı Şöleni” ile, politik göçmenlerin ülkeye dönüşleri ile ilgili kampanya başlatıldı. Bu kampanya tam 16 gün sürdü. Bine yakin imza toplandı.

Dörtyüz kişinin, “Komünist Partisi Toplumsal Bir Gereksinimdir” diye imzaladığı ilan, Cumhuriyet Gazetesi’nde yayımlandı.

“Ben devletim ezerim” diyen zihniyet, gerçek yüzünü Kocaeli’de giderek göstermeye başladı.

5 Aralık 1988’de İnsan Hakları Derneği Kocaeli Şubesi kapatıldı.

6 Aralık 1988’de 4 arkadaşımız, Bülent Karataş, Selma Cingirt, Sezai Ceylan, Hatice Ceylan, Gölcük’te bir gece yarısı, ben de Çanakkale’de gözaltına alındık. Günlerce içeride tutulduk. Kocaeli Emniyet Müdürlüğü’nde, “Bir hafta içinde İzmit’i terk et, yoksa kaldırımda araba çarpar” diye gözdağı verilerek tehdit edildik. Bu baskılara karşın, 11 Aralık 1988’de Altıgen Restoran’da, Batı Avrupa ülkelerinden komünist, sosyal-demokrat ve yeşiller partisi temsilcilerinin de katıldığı, BBC’nin de çekim yaptığı geceye yüzlerce Kocaeli’li katılarak, özgürlük mücadelesinin baskı ve tehditlerle bastırılamayacağı mesajını verdi.

1989’un ilk ayları, ilimizde de, TİP ve TKP il yönetimlerinin TBKP İl Komitesi’ni oluşturduğu günlerdi.

8 Mart 1989’da, yıllar sonra ilk kez Emek Sineması’nda yapılan yığınsal toplantı ve Toplum Kitapevi’nde düzenlenen sergi ve imza günü ile “Dünya Kadınlar Günü” kutlandı.

26 Mart 1989 yerel seçimleri öncesinde, TBKP’nin ilk Birleşik İl Yönetimi, seçimlerdeki tutumunu açıklayan bildirisini yayımladı. TBKP üyeleri, yerel seçimler sürecine kendi politik kimlikleriyle katıldılar.

26 Mart yerel seçimleri, toplumdaki değişim rüzgarlarının sandığa yansıdığı bir seçimdi de aynı zamanda. Bu değişim, bölgemize de yansıdı. İzmit, Değirmendere, Eşme, Gebze, Darıca, Kuruçeşme ve Yarımca’da seçimleri ilerici-demokrat adaylar kazandı.

1 Nisan 1989’da, Kocaeli Adımlar Temsilciliği yığınsal bir katılımla açıldı.

26 Mart yerel seçimlerinde sandığa yansıyan değişim talebi, 1989 yılında işçi sınıfının bahar eylemleri süreci, ilimizdeki yasallaşma hareketimizin bir dönüm noktası oldu.

Aylarca süren SEKA Grevi süreci, sosyal hareketleri ve dayanışma ruhunu canlandırıcı bir rol oynadı. Çeşitli fabrikalardan ve işkollarından işçiler arasında, öğretmenler arasında, memurlar arasında, kadınlar arasında, esnaflar arasında dayanışma eylemleri yükseldi. Bu dayanışma eylemleri, çeşitli alanlarda sosyal hareketlerin doğuşu ve gelişmesi için zemin hazırladı. Yasallaşma hareketimiz böylesi bir ortamda yükseldi. Sargın-Kutlu Davası’na, ilimizden en yüksek katılımlar hep bu dönemde oldu.

6 Mayıs 1989’da Altınnal Restoran’da, Adımlar Temsilcisi’ni, şehir protokolü ile bir araya getiren “İftar Yemeği” düzenlendi. Yemeğe, belediye başkanları ve yasal parti yöneticileri ile sendika ve dernek yöneticileri katıldı.

Temmuz-Ağustos 1989’da, Adımlar Kocaeli Temsilciliği ve Fuar içindeki standı, kültürel ve siyasal etkinliklerimizin merkezi oldu. Bir ay boyunca ülkemizin yakından tanıdığı bilim, kültür ve siyaset insanı, okurlarıyla buluşarak söyleşi yaptı. Güncel politikalar üzerine tartışmalar yaptı.

Bu dönem ve sonraki aylar boyunca Adımlar Temsilciliği’nin, Kocaeli Kültür ve Sanat Merkezi (KSM)’nin öne çıkardığı çalışma biçimi, üç ayaktan oluşuyordu:

1. Politik çalışma

2. Kültürel çalışma

3. Gazetecilik çalışması

Politik çalışmanın da kendi içinde iki yanı vardı.

a- İçe yönelik çalışma:  Adımlar’da oluşturduğumuz Danışma Kurulu

b- Dışa yönelik politik çalışma

İçe yönelik çalışmada:

Birlik, yasallık ve yenilenme perspektifine bağlı olarak gönüllülük temelinde yaptığımız bu toplantılarda, bütün arkadaşlarımızı sürece katmak, sorunlarımızı her ortamda tartışmak, insanlarımızın, partimizin karar alma ve uygulama surecine katılımlarını esas alan bir biçimdi Danışma Kurulu toplantıları.

Dışa dönük çalışma ise, politik çalışmalarımızın ikinci en önemli ayağını oluşturuyordu.

Bu çalışma, hem gericiliğin üzerimize gelmesine ve hem de bizi emekçi kesimlerden soyutlama girişimine karşı koruyucu bir kalkan oluşturdu.

İktidar partisi, muhalefet partileri, sendikalar, sivil toplum örgütleri, yerel gazeteler ve belediyelerle olan ilişkilere büyük önem verdik. Bu ilişkiler sayesinde, Kocaeli’deki mücadelemiz, toplumsal bir meşruiyet kazandı.

2. Kültürel Çalışma

Kocaeli’deki toplumsal meşruiyetimizin en önemli ayağını oluşturdu.

Kocaeli Fuarı içinde, Değirmendere Fındık Festivali’nde ve Yarımca Belediyesi Kiraz Festivali’nde stand, söyleşi, imza ve sinema günleri düzenleyerek, her kesimden insanlarımızın sempatisini kazandık.

Kasım 1989’da açılan KSM ile de, yeni bir kültür ve sinema salonu ile komünistler kentin kültür yaşamına yepyeni bir soluk getirerek, komünistlerin görüşlerini binlerce insana ulaştırma imkanı sağladı.

Yarattığımız bu değerlere bağlı olarak, Kocaeli’de açık kimliklerimizle politika yapmaya başlayarak meşruiyetimizi ilan etmiş olduk.

13 Aralık 1989’da, TBKP İl Yönetimi ile birlikte KSM’de bir Basın Toplantısı yapıldı ve TBKP’nin yasal olarak kurulması ve komünistlerin açık kimlikleriyle politika yapma iradelerini dile getiren 20 imzalı metin, Mehmet Ali Alçınkaya arkadaşımız tarafından okundu.

Polisin toplantıyı engelleme girişimi, tehdidi, hiç bir işe yaramadı. Basın açıklamasını izlemeye gelen basın mensubu ve diğer izleyiciler gibi, salonun bir köşesine geçerek toplantının bitmesini beklediler.

Ölüm orucu ile ilgili gelişmeleri, zaten Bülent ağabey anlattı. Ben, hazırlığımı burada keseceğim. Burada sorularıma geçeceğim. Neden burada kesiyorum? Çünkü 13 Aralık 1989’da KSM’de yaptığımız Basın Toplantısı sırasında Parti içerisinde, sonradan bizim öğrendiğimiz bir tartışma vardı. “Birlik mi önce, yasallık mi önce” diye. Biz burada 13 Aralık’ta açık kimliklerimizle 20 kişi çıktık ve dedik ki, “Biz komünistiz ve siyaset

yapmak istiyoruz.” Ama meğerse, parti içinde, yukarıda, bizim bilmediğimiz bir fırtına kopuyormuş. Bununla ilgili, yine bir gün, bu belgelerin arasında kurcalarken bulduk, TBKP Merkez Komitesi Üçüncü Genişletilmiş Toplantısı’nda tartışılan konu hakkında 22 Kasım 1989 günü 25 kişinin katılımıyla toplanan İzmit Merkez İlçe Yöre Konferansı’nın bir Sonuç Bildirgesi var. Bunu sizlerle paylaşmak istiyorum. Parti merkezinde “Birlik mi? Yasallık mı?” tartışması yapılıyor. Biz, konu üzerine Adımlar’da bir toplantı yapıyoruz. Buradan bir kaç şey okumak istiyorum size:

“Tüm örgüt ve kadrolarıyla bugün fiilen açık bir konumda olan Parti’miz, olabilecek herhangi bir saldırı rizikosunu en aza indirmek ve yasallaşma sürecini hızlandırmak için, yasal konuma süratle geçmelidir. Yasal konuma geçebilmenin yolu ise, fiili adımlarla yasallaşmayı kazanmaktır. Tüm politik gelişmeler, Sargın ve Kutlu yoldaşların dönüşü ve TBKP’yi yasalda kurma amacını doğrulayan yöndedir. Tersini gösteren herhangi bir emare, şu ana kadar oluşmamıştır. Sargın ve Kutlu yoldaşların içinde olmadığı bir yasallaşma girişimi, güdük kalmaya mahkumdur. Dünya ve ülke kamuoyunda, gerçek kimlikleri ve açık amaçlarıyla beraber, saygın bir konum kazanan önder yoldaşlarımızın bu konumlarını güçlendiren bir tutum almayan bir TBKP, kendi saygınlığından da, güvenilirliğinden de çok şey kaybedecektir. Hem kadrolarının, hem dostlarının, hem de marksist solun gözünde. TBKP Merkez Komitesi’nde var olan iki farklı yaklaşımın yol açtığı politikasızlığın ve kararsızlığın, en başta parti örgütlerine ve kadrolarına verdiği zararları hep beraber yaşıyoruz. Marksistlerin birliği gibi hassas ve çok önemli bir konuda soyut tartışmaların ötesinde hiç bir somut adım atılmadığı gibi, yasallaşma süreci de felce uğratılmıştır. Bu bağlamda, konunun tartışılacak hiç bir yanı kalmamıştır. Yönetici yoldaşlar, sorumluluklarına uygun şekilde davranmalıdırlar.

Bu, belki fazla bir söz gibi oluyor. Ancak, kimi marksist çevrelerde, TBKP çatırdıyor izlenimi olması ve el ovuşturarak bölünmeyi beklemeleri, bizi, bu hatırlatmayı yapmağa zorluyor. Öte yandan aynı çevreler, Ankara Mahkemesi’ne ilgi gösterilmemesini, TBKP’nin Sargın ve Kutlu yoldaşları yarı yolda bırakmasına bağlıyorlar. Tüm politik güçlerin, komünist partisinin yasallaşmasından yana olduğu, ANAP’ın bile karşı çıkamadığı günümüzde, Merkez Komitemizde hala bir mutabakat sağlanabilmiş değildir. Böyle olmasının nedeni, iki farklı yaklaşımın varlığı olmakla beraber, bu durum yakın zamana değin, parti örgütlerinden gizlenmiştir. İşte bundan ötürü, gelişmeleri ve yaklaşımları anlamayan kadroların tepkileri, yerel yönetici yoldaşlara yönelmiş ve bu yoldaşlar tüm olumsuzlukların müsebbibi gibi görülmeye başlanmıştır. Bu durum ise, tepedeki güven bunalımını, yerel düzeye taşımıştır. Hiçbir düzeyde hiçbir kimse, bu vebalin altından kalkamaz. Bu tablonun yok edilmesi için tek çıkar yol vardır. Merkez Komitesi’nden temel parti örgütlerine kadar, parti olarak, cesur, atak ve kararlı bir tutum alarak, yasallaşma sürecini hızlandırmalıyız. Somut adım atmalıyız. Yasallaşma sürecinde amaca ulaşmak için, parti olarak atağa kalkmak zorundayız. Kaybettiğimiz zamanı telafi ederek gelişmelerin önüne geçme fırsatını, ancak bu yolla yakalayabiliriz. Bu atağın gerçekleştirilebilmesi ve sonuçlandırılabilmesi için

a. ‘Marksistlerin en geniş birliği sağlanmadan yasallaşma olmaz’ biçimindeki, Parti merkezindeki yaklaşımın yanlışlığı karar altına alınmalıdır.

b. Yasak zincirini fiilen kırdığımızın dosta düşmana gösterilebilmesi için, yasal partimiz, mutlaka ‘komünist’ adını taşımalıdır. Eğer süreçte, parti adından ‘komünist’ sözcüğü çıkarılacaksa, buna o partinin içindeki komünistler karar vermelidir.” (22 Kasım 1989)

Toplantıya katılan arkadaşlar da imzalamışlar. İsimlerini okumuyorum, zamanınızı almamak için.

Parti içindeki, “önce birlik mi, yasallık mi?” tartışmasıyla ilgili, yine orada bir karar almışız, açlık grevinden önce:

“Partimiz, TBKP’nin yasallaşması amacını açık olarak ifade etmelidir. Partimizi yasal olarak kurmamağa angaje olmak anlamına gelebilecek açıklamalardan ve belirsizliklerden kaçınmalıdır. Bizim kendi özgürlüğümüzü savunmamız, tüm komünistlerin birliği fikri ile uyum içindedir. Başkan’ını ve Genel Sekreter’ini yarı yolda bırakabileceğinden kuşku duyulan bir parti, üyelerine de, birleşmek istediklerine de, işbirliği yapmak istediklerine de, diyalog kurmak istediklerine de güven verici olamaz.”

Teşekkür ederim.

(Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları, Şubat 2009, Sayfa: 38-42)  

Yayına Hazırlayan: Bülent Karataş

Kaynak: Haber Merkezi

Kopyalandı

İlgili Haberler