Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi
Dönüşlerin Yirminci Yılında Atilay Saygı’nın yaptığı sunum..
22 Mart 2008 günü Kocaeli Yüksek Öğrenim Derneği Lokali’nde gerçekleştirilen Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi konulu Sempozyumun Birinci Oturumunda Atilay Saygı’nın yaptığı sunum:
Dönüşlerin ve yasallaşmanın tartışılacağı bu sempozyumda, önce, sürece omuz vermiş SEKA emekçilerinden bahsetmek istiyorum.
SEKA, kuruluşundan günümüze kadar, dokuz ayrı şubesiyle, onbinlerce emekçinin çalıştığı önemli bir kuruluştu. Duvarlarına 1945-1950 yıllarında “NATO’ya Hayır” yazılarının yazıldığı, TKP İzmit İl Komitesi Sekreteri İdris Erdinç veya tanınmış adıyla Şoför İdris yoldaşların SEKA’sı…
Dünyada ve ülkemizde de görüldüğü gibi, 1968-1970 yıllarının estirdiği ilerici, devrimci sol hareket, SEKA işyerinde de 1990’lı yıllara kadar örgütlü kadroların öncülüğünde kendini korumuş ve ülke genelinde ses getirecek eylemlere imzasını atmıştır.
Bana göre SEKA, sınıfsal öğretinin örgütlü güce ulaşmasında yoğun emek sarf edilen, militan
kadroların yetiştiği bir okuldu. 1970’li yılların ortalarından 1990’lı yılların başlarına kadar SEKA’daki örgütlü emekçiler, her gün yeni eylem planı ile işyerlerine geldiğimizi söylersek yalan olmaz.
Bu süreçlerde yapılan her toplu sözleşme, 1 Mayıs’lar, afişlemeler, bildiriler, yürüyüşler, sendika delege seçimleri, sendikal eğitim ve seminerler, günlük yaşantımızın önemli bir parçasını oluşturuyordu.
Dönemin önemli günlerinde, SEKA işçisi sabahları SEKA duvarlarında, 1945-1950’lere selam yollarcasına “IMF’ye Hayır”, “MESS’e Hayır”, “Sendika Ağalığına Son”, “Sarı Sendikaya Hayır”, “Yaşasın DİSK”, “Yaşasın 1 Mayıs”, “1 Mayıs’lar Engellenemez”, “İşçi Sınıfı Partisine Özgürlük”, “KDB-İGD-İKD-UDC”, “TKP’ye Özgürlük”, “Sovyetler Birliği Karagün Dostumuzdur”, “Fevzi Kuruçay’ın Hesabı Sorulacak” sloganlarıyla işbaşı yaparlardı.
Bu yazıları “İlerici Muhalefet”lilerin yazdığını, işveren dahil herkes bilirdi. Örgütlülüğümüzün, 1976-1980 yılları arasında ATILIM yıllarını yaşadığını; döneme, TKP örgütlenmesinin damgasını vurduğunu söylemek çok doğru olur.
SEKA’da sınıfsal örgütlülüğümüz içinde yer almış, hiçbir zaman unutulmayacak onlarca yoldaşımın isimlerini sizlerle paylaşmak istiyorum.
Önce, aramızdan ayrılan Abdullah Kolbaşı, Faruk Gençer ve Ahmet Matur’u saygı ile anıyorum. Şu anda hayatta bulunan Birol Başören, Bülent Karataş, Çetin Özavcı, Rahmi Aslan, Ahmet Alpay, Fehmi Aslan, Celal Özkan, Yüksel Akarsu, Gazi Başyurt, Erdal Özkurt, Hasan Göremen, Haşim Bozan, Necati Altıntoprak, Latif Akşit, Ömer Akın, Hayri Balkan, Ramiz Birer, Nazmi Sümer, İhsan Şimşek, Basri Demircan, Ali Erdem, Sezai Anigören, Ahmet Aşula, Yasin Güven, Kamil Saygı ve de emeği geçen onlarca arkadaşımı, mücadelemize omuz verdikleri için kutluyorum. İsimlerden de anlaşıldığı gibi, TKP’nin kalbi, SEKA’da bir hayli fazla atmış. Edindiğim sınıfsal bilincim, emek mücadelem ve de ideolojik eğitimim SEKA’da yerini bulduğundan, SEKA’yı okulum olarak gördüm.
Örgütlü gücümüzün, İlerici Muhalefet çatısı altında, 1980 darbesine kadar, işveren ve de mevcut sendika yönetimlerini sarsacak kadar güçlü olduğunu söyleyebilirim.
1981 TKP tutuklamaları sırasında SEKA da nasibini aldı. Birol Başören, Çetin Özavcı, Ahmet Matur, Erdal Özkurt, Hasan Göremen, Haşim Bozan, Attilay Saygı gözetim altına alınıp tutuklandık. Ceza alan Ahmet Matur ve Birol Başören dışında 2 yıla yakın işsiz kalan diğer arkadaşlar hukuki yollardan, zor da olsa işbaşı yaptık. Uğramış olduğumuz hak kayıplarını mahkemeye verip kazanmamız, 1980 öncesi bizlere sempati duyan, ancak çekingen davranan, işyerindeki arkadaşlarımızın bizlere yeniden sıcak bakmalarını sağladı. Parti bağlarımız, dar kadro da olsa, illegal bir biçimde sürüyordu.
6 Eylül 1988 grevine kadar SEKA’da yeniden İlerici Muhalefet ve birleşen gruplar halinde, gerek sendikal, gerekse politik çalışmalarımızla, mevcut sendika yönetimlerini devirecek kadar güçlü hale gelmiştik. SEKA Grevi öncesi eylemleri ve de grev sürecini anlatmak, apayrı bir gündemle tartışılırsa ancak anlatılır diye yazmadım. Bu sürece sözlü tarih çalışmalarında çok daha geniş yer vereceğim.

130 gün süren SEKA Grevi süresince, bir yandan da TKP-TİP birleşmesinin değerlendirmeleri yapılıyor, genelde olumlu karşılanıyordu. Ülkemiz henüz, cunta döneminin ağır koşullarını üzerinden atmazken, halen anti-demokratik uygulamaların uygulandığı bir dönemi yaşarken alınan kararlar sonucunda birleşen parti yönetici ve liderlerinin ülkeye dönmeleri, önemli tartışmaları gündeme taşıdı. 16 Kasım 1987’de ülkemiz, tarihi bir gelişmeye sahne oldu. Yasallaşmanın adımlarını atmak için yurda dönen iki komünist lideri karşıladık. Sonuçlarını kestiremediğim için, bu dönüşler bana büyük heyecan vermişti. Kamuoyunda önemli tepkilere sahne olan dönüşlerin, kendi aramızda da olumlu, olumsuz yanları tartışıldı. Bugün baktığımızda, 141, 142, 163. maddelerden yargılanan yok. Alınan bu önemli ve de riskli kararların, her şeye rağmen yerini bulduğuna inanıyorum.
1987’nin 16 Kasım’ında bu ülkenin ezberi bozuldu. Bu iki misafiri nasıl karşılayacaklarını bilemeyenler, 1980’lerde “Yürekli iseler Türkiye’de siyaset yapsınlar, ne işleri var dışarıda”dediklerini unutup, “Ne işleri var geliyorlar, ortalığı karıştırmak istiyorlar” diye kamuoyunu yanıltıyorlardı. Atılan bu adımları, ülkemizde demokrasinin gelişmesi adına önemli buluyorum. 16 Kasım 1987’nin önemini, gelecek kuşakların daha iyi anlayacağından eminim.
Kutlu ve Sargın’ın ilk mahkemesine gitmiş, içeriye yabancı konukların yanında bulunduğum için, yabancı sayılıp içeri alındım. Bir anlamda çok şanslıydım. Salonun küçük oluşundan, izleyicilerin büyük bir bölümü girememişti. Salon son derece kalabalıktı. 2 sandalyede 3 kişi oturuyorduk. Alınan bu önemli kararları, liderlerden dinlemek bana büyük heyecan verecekti. Ancak tercümanların seslerinden, konuşulanları hemen anlayamıyordum. Benim için başka bir şey vardı. Nabi Yağcı, mahkemedeki soğukkanlılığı ile müthiş dikkat çekiyordu. Çok doğru bir şey yaptıklarının kararlılığını hareketlerine, mimiklerine yansıtarak görsellik sunuyordu. Bu kararlılıkları, bizlere müthiş güven vermiş olacak ki, yasallaşma mücadeleleri yerini buldu.
Kocaeli, yasallaşma sürecinde birbirinden önemli etkinliklere sahne oluyordu. Adımlar Temsilciliği’nin açılışı ile zincirlerin kırılacağını hissediyorduk. Etkinliklerimiz ses getirecek adımları oluşturuyordu. Sanki o anti-demokratik maddeler yokmuş gibi, sonuçlarını umursamadığımız etkinliklere doğru gidiyorduk. Ardından Kocaeli Kültür Sanat Merkezi’nin açılışı, Kocaeli Fuarı ve Değirmendere’deki Adımlar stantlarının açılışı, Toplum Kitapevi’nin varlığı, bizler için önemli mevzilerdi. Bir anlamda legal örgüt merkezlerimizdi.
Örgütsel çalışmaların doğrultusunda, sonuçları riske edilerek, 141-142’ye rağmen 28 Haziran 1990’da Kocaeli’de TBKP İl Örgütü’nün tabelası asılarak yasakların delinmesinde önemli bir adım atılmıştı. Konca Yazışmaları’nda, arkadaşlarımızın bir çoğu, bu dönemi daha bir ayrıntılı yazdıklarından bu kısmına dokunmuyorum.
Öncesinde ve de yasallaşma sürecinde de çok önemli katkıları olan, şimdi bulundukları yerlerden şu anda bizlere el sallayan sevgili Faruk Gençer, Hatice Ceylan, Ahmet Matur, Turan Topçuoğlu, İbrahim İşyar, Salih Kösem ve de çok değerli kardeşim Abidin Saygı’yı bir kez daha saygıyla anıyorum.
Sevgili Kutlu, sevgili Sargın ve de yasallaşma sürecinde emeği geçen tüm yoldaşlar, iyi ki vardınız. İyi ki bu sürece omuz verdik. Aksine bugün bile bu anti-demokratik maddelerden nice insanlar nasibini alacaktı.
(Dönüşlerin Yirminci Yılında Yasallaşma Hareketi, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları, Şubat 2009, Sayfa: 24-26)
Yayına Hazırlayan: Bülent Karataş
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi MEHMET ALİ ALÇINKAYA: TKP, TİP VE TBKP: BİRLİK, YENİLENME, YASALLIK VE KOCAELİ'DE TARİHE TANIKLIK!...1
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi KOMÜNİSTLERİN YASALLAŞMA SÜRECİ-2…
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Faruk Gençer’in Mezarı Başında Hüseyin Gençer’in Okuduğu Ortak Metin
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Özgür Gündoğan’ın yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Ömer Öztürk’ün yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık