Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi
Mustafa Yurtsever Tanıklığı: TKP’nin Sözlü Tarih Anlatımında Kendi Hikayem
Mustafa Yurtsever Tanıklığı:
TKP’nin Sözlü Tarih Anlatımında Kendi Hikayem
Ben Mustafa Yurtsever, 1954 Bingöl İli Kiğı İlçesi doğumluyum. 1977 yılında askeri iş yeri olan İstanbul Taşkızak Tersanesi’nde iş başı yaptım. İşyerinde iki sendika örgütlüydü:
1.Türk-İş’e bağlı Türk Harb-İş Sendikası
2. Diske bağlı Aster-İş Sendikası
İşyerinde yetkili sendika Harb-İş Sendikası olması nedeniyle bu sendikaya üye olma zorunluluğu vardı, böylelikle Harb-İş’e üye oldum. O zamanlar, işyerinde birden fazla sendikaya üye olunabiliyordu. Bundan bir ay sonra DİSK’e bağlı Aster-İş Sendikası’na üye oldum. Aster-İş Sendikası’nın yönetiminde TKP’lilerin olduğunu duymuştum, işe girmeden önce Parti’ye sempati duyduğum için Aster-İş Sendikası’na erken ısınmıştım. Aster-İş Sendikası’nın örgütlenme şeması şöyleydi:
· Ünite Temsilcileri
· Birkaç birimde oluşan Lokaller
· İşyeri Temsilcileri

Ben, Ünite Temsilcisi ve 4 No.lu Lokal Sorumlusu’ydum. Aster-İş Sendikası’nın İstanbul Şubesi Kasımpaşa-Hasköy’deydi. Sendika Şubesi’nde 4 No.lu Lokal olarak yaptığımız toplantıda benim şöyle bir konuşmam olmuştu: “İşçi sınıfının partisi yasaklı olduğu sürece işçi sınıfının kazanımları kalıcı olamaz, geliştirilemez. Onun için düşünce ve örgütlenme özgürlüğünü yasaklayan 141, 142 ve 163. maddelerin kaldırılması ve işçi sınıfı partisinin yasal olarak kurulması gerekir.” Toplantıda işçi arkadaşın birisi bana şöyle bir soru sormuştu “Siz hep işçi sınıfı partisinden söz ediyorsunuz ve biz de iş yerinde arkadaşlarımıza anlatıyoruz, bize işçi sınıfı partisinin adını soruyorlar. Bu işçi sınıfı partisinin adı ne? Partinin adını bilmediğimiz için cevap veremiyoruz söyler misiniz? Bu işçi sınıfı partisinin adı ne?” Biraz düşündüm... TKP’den söz ettiğimi söyleyemeyince başka bir soruyla geçiştirip cevap verememiştim. Ondan sonraki toplantılarda işçi sınıfı partisi diye üstü kapalı TKP’den söz edememiştim.
İşyerinde daimi kadroya geçmiştim… Kadroya geçmemi takiben, Aster-İş Sendikası’na üye olmam gerekçe gösterilerek Sendika’dan ihraç edildim. İşyeri yetkili sendikası Harb-İş’in imzaladığı Toplu İş Sözleşmesi’nden faydalanamamıştım. Türk Harb-İş Sendikası’ndan ihraçlı olarak Kasım 1979’da Taşkızak Tersanesi’nden kendi isteğimle Gölcük Tersanesi Fiberglas Bölümü’ne nakil oldum. Bu birimde çalışanların yöneticiler dahil çoğunluğu faşistlerden oluşuyordu, bizlere çok baskı uygulanıyordu.
Çalıştığım birim her an patlamaya hazır bir barut fıçısı gibiydi, faşistleri çok kolluyorlardı. Adeta taşları bağlayıp köpekleri üstümüze salmış gibiydiler. Biz birkaç kişi olan devrimcilere çok yoğun baskı uygulanıyordu. Adeta bizlere nefes aldırılmıyordu, herkes askeri darbeyi bekliyordu. Ben, Gölcük İlçesi Kavaklı Mahallesi’nde oturuyordum. Faşistler bu mahalleye giremiyorlardı. Polislerin öncülüğünde Kavaklı Mahallesi’ni basma girişimlerine şahit oldum, Kavaklı Mahallesi’nde oturduğum dairenin bitişiğinde İGD’li (İlerici Gençlik Derneği üyesi) arkadaşlar oturuyorlardı. Ali Er, Hürriyet Girit ve isimlerini hatırlayamadığım iki kişiyle beraber toplam dört kişi ikamet ediyorlardı. Ev sahibi bu arkadaşlarımızı evden çıkarmak için baskı uyguluyordu, Kavaklı Mahallesi’nin yerlisi ve mahallede saygı duyulan Yaşar Sirmen’e durumu anlatmıştım. Yaşar Sirmen, ev sahibiyle görüşüp konuşarak arkadaşların evden çıkarılmasını engellemişti. 12 Eylül Darbesi olana kadar arkadaşlarımız o evde oturmuşlardı. 22 Temmuz 1980 tarihinde Kemal Türkler katledilmişti, giderek askeri darbe olma ihtimali artıyordu. Darbecilerin kendi deyimleriyle darbe yapma koşulları oluşmuştu.12 Eylül 1980 sabahı iş yerine gitmek üzere evden çıktığımda sokak başları askerlerce tutulmuştu. Askerler, “Sokağa çıkma yasağı var gir içeri!” dediler. Eve dönüp radyoyu açtığımda darbecilerin bildirileri okunuyordu.

Daha sonra ben, TKP’nin Sesi Radyosu’nu bulup dinlemeye başladım. Radyoda dinlediğim haberleri kendi bilgimmiş gibi işyerinde arkadaşlara anlatıyordum. Dev-Sol’lu bir arkadaşımız bana, bu bilgileri nereden aldığımı sormuştu ben de kendisine özel radyolarda dinleyebilirsin demiştim, konuyu değiştirip geçiştirmeye çalışmama rağmen arkadaşım inanmamıştı. Askeri bir işyerinde çalışıyor olmam nedeniyle tehlikeli bir iş yaptığımı fark ettim. O günden sonra TKP’nin Sesi Radyosu’nu dinlemeye devam ettim ama iş yerinde bu durumdan bahsetmedim. Sabahları bazen radyoyu dinlemeye kendimi kaptırıyordum ve işe geç kaldığım oluyordu. Bu tarihte TKP’ye üye değildim ama kendimi bir parti üyesi gibi görüyordum. Giderek ücretlerimiz düşüyordu, baskılar artıyordu, DİSK kapatılmıştı, sadece Türk-İş Konfederasyonu ve bağlı sendikaları kapatılmamıştı.
Zamanın Türk-İş Genel Sekreteri olan Sadık Şide , emekli Deniz Kuvvetleri Komutanı Bülent Ulusu’nun başkanlığında kurulan darbe hükümetine çalışma bakanı olarak atanmıştı.
Çalışma koşulları giderek ağırlaşıyor, ücret düşüklüğü ve yoksulluk çekilmez bir hâle gelmişti. Öyle ki Gölcük esnafının çoğunluğu Tersane çalışanlarına taksitli satış yapmıyorlardı. O zaman Türk Harb İş Sendikası Kocaeli Şubesi yönetimi, içlerinde ülkücülerin de bulunduğu sağ görüşlülerin denetimindeydi.
1986 yılında yapılan iş yeri delege seçimlerini, mevcut yönetimin bütün entrikalarına ve oy hırsızlıklarına rağmen çoğunluğunu 1980 askeri darbecilerinin kapattığı DİSK’e bağlı Aster-İş Sendikası’nın kadro ve üyelerin oluşturduğu muhalefet grubu kazanmıştı. Bu durum işyerinde çalışanlar üzerinde heyecan ve umut yaratmıştı. Bu süreci takiben Ekim 1986 yılında yapılan Türk Harb-İş Kocaeli Şubesi Genel Kurulu’nda yapılan seçimi muhalefet grubu kazanmıştı. İşçilerin yavaş yavaş sendika yönetimine ve kendilerine güvenleri artmaya başlamıştı. O zamana kadar hiç olmayan bir durum oluşmuştu: İşyerinde çalışanların sorunlarını çözmek için şube yöneticileri işveren vekilinden randevu istemeye başladılar, yapılan görüşmelerde işveren vekillerinin, alışık olmadıkları bir sendika duruşunu karşılarında görünce şaşırdıklarını duyuyorduk. İşveren vekilleri, sendika yönetiminin tutumunu kabullenmiyorlardı. İşyerinde çeşitli sorunların aşılamamasından dolayı eylemler yapılmaya başlandı. Kocaeli askeri işyerlerinde çalışanların çoğunluğunun arasında sağcı-solcu ayırımının önemi kalmamıştı, sendika yönetiminin etrafında birliktelik sağlanmıştı , Sendika Danışma Kurulu’nda ve işyeri temsilcilerinde sağ görüşlü hatta ülkücülerinde görev aldıkları olmuştu.
İşyerlerinde ortak sorunlarımız konusunda birlikte hareket etme noktasına ulaşmıştık. Gölcük Tersanesi’nde çalıştığım bölümde yapılan iş toplantısında bölüm idarecimiz gündemin dışına çıkarak; Türk Harb-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’ne yeni seçilen sendikacıların solcu, komünist ve bölücü olduklarını ve bu nedenle işveren vekillerinin bunlara kuşkuyla yaklaştıklarını, güvenmediklerini hatta Tersane’ye geldiklerinden itibaren ayrılana kadar peşlerine nöbetçi asker taktıklarını söylemişti.
Hiç beklenmeyen bir tepki ülkücü bir arkadaştan gelmişti. Şöyle söylemişti; “Düne kadar bu sendika yöneticileri bu işyerinde çalışıyorlardı. Şimdiye kadar bölücü değillerdi de şimdi mi bölücü oldular? Madem öyle bu arkadaşlar şimdiye kadar neden işten atılmadılar?..” Bu durum, o toplantıya katılanlar ile bölüm idarecisinin beklemediği bir durumdu. İdarecimiz cevap verememişti. Ben ise içimde bunun sevincini yaşıyordum. Bu ülkücü arkadaşımız Trabzonluydu, çok dürüst bir karaktere sahipti. Benimle ilişkisi gayet iyiydi. Maalesef daha sonra bu işçi arkadaşımız bir iş kazası sonucu hayatını kaybetti.
1987 yılında Tersane’de bir Binbaşı alışa geldiği gibi bir işçi arkadaşımıza küfür etmişti, bu durum işyerinde tepkiyle karşılanmıştı. Artık koşullar değişmişti, işçinin sorunlarına sahip çıkan çözmeye çalışan bir sendika anlayışı vardı.
Sendika Şube Yönetimi, Binbaşı’nın işçi arkadaşımıza küfür etmesini protesto etmek amacıyla işyerinde yemek boykotu eylemi kararı almıştı. Eyleme katılımı sağlamak için Tersane’de örgütlenme çalışmaları yürütmüştük. İşveren vekilleri olan subaylar da boş durmuyorlardı; tehditler savuruyorlardı. Buranın bir askeri işyeri olduğu, burada çalışan herkesin İç Hizmet Kanunu’na tabii olduğu, işyerinde eylem yapmanın suç olduğu gibi çeşitli tehditlerde buluyorlardı. İsmini yazamayacağım Grup Müdürü olan bir Albay şöyle demişti: “İşçiler bana baba diyorlar, eylem günü yemekhanenin kapısında dururum, beni gören işçiler yemekhaneye girer yemeklerini yerler, bu eyleme katılmazlar.” Eylem günü Albay, üniformasıyla yemekhanenin kapısında duruyordu, onu gören işçiler kısa bir tereddütten sonra çarşıya doğru yürüyüşe geçmişlerdi ; eylem başarılmıştı. Yürüyüş esnasında bazı işçi arkadaşların gözyaşı döktüklerine şahit olmuştum, Gölcük Parkı’nda toplanmıştık. Şube Yönetimi’nin Binbaşı’nın tutumunu protesto eden bir açıklama yapmasından sonra işyerlerimize dönmüştük.
1987 yılında TİP Genel Başkanı Behice Boran ile TKP’nin Genel Sekreteri Haydar Kutlu, Brüksel’de yaptıkları basın toplantısında iki partinin TBKP çatısı altında birleştiklerini açıklamışlardı. Bu açıklamadan 3 gün sonra Behice Boran vefat etmişti. Bundan sonraki süreci Nihat Sargın ile Haydar Kutlu’nun yürüteceği anlaşılmıştı. Nihayetinde dünya ve Türkiye kamuoyunun beklediği an gelmişti. Kutlu ve Sargın, Türkiye’de komünist partisini resmen kurmak üzere dönüş yapmış, Ankara Esenboğa Havalimanı’na indikleri an gözaltına alınıp 2 ay gözaltında kaldıktan sonra tutuklanmışlardı.
1988 yılında tutuklu iken Kutlu ve Sargın’ın “Sorgu” adında bir kitap yazdıklarını ve bu kitabın piyasaya sürüldüğünü gazetelerden okumuştum. Kitaba nasıl ulaşacağımı düşünür iken o tarihte Türk Harb-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’nin yaptığı Danışma Kurulu toplantısına katılmıştım. Toplantı başlamadan, toplantı salonuna elinde Kutlu ve Sargın’ın “Sorgu” kitabı olan genç bir işçi arkadaş girmişti. Yanımda oturan arkadaşıma sormuştum: “Bu işçi arkadaşı tanıyor musun?” Arkadaşı tanıdığını Gölcük Tersanesi’nin x bölümünde çalıştığını bana söylemişti, daha sonra o işçi arkadaşın çalıştığı bölüme gitmiş kendisiyle tanışmıştım sendikal ve politik konularda görüş alış-verişinde bulunmuştuk, daha sonra Kutlu-Sargın’ın “Sorgu” kitabını almak istediğimi nereden temin edebileceğimi sormuştum. Kendisi bana kitabı temin edebileceğini söylemiş, kitabı kısa zamanda bana ulaştırmıştı. Çok memnun olmuştum. Böylece ortak politik yönümüzün olması, bizi kısa bir süre içerisinde samimi bir duruma getirmişti. İlerleyen zamanda bu arkadaşı tanımama vesile olan diğer işçi arkadaşım ile de bir bağ kurduk. Görüşmelerimiz birbirimizi sanki yıllardır tanıyormuşçasına çok samimi bir havada geçiyordu, öğle yemeğinden sonra sık sık buluşup güncel konularla ilgili değerlendirmelerde bulunuyorduk.
Biz üç arkadaştan ikimizin Aster-İş Sendikası geçmişi olması nedeniyle TKP’nin sendika politikasını biliyorduk, bu doğrultuda bir sendika politikası oluşturmamız zor olmadı. Harb-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’nin yönetiminde Aster-İş Sendikası’nın kadroları olmalarına rağmen sendika içi demokrasinin işletilmemesi, katılımcılık ve farklılıklara yaklaşımları konusunda eleştirilerimiz oluyordu. Bu süreç, birlikte hareket etmemizi, giderek ilişkilerimizde birbirimize güvenme ve birlikte hareket etmemizi sağlamıştı. Temel sendikal düşüncemiz yenilenme , açıklık ve sendika içi demokrasinin işlemesi, çok sesliliğe tahammül edilmesiydi, üçümüz bu konuda hem fikirdik. Bu samimiyetimiz ve birlikteliğimizin sonucunda kendiliğinden adı konulmamış TKP İşyeri Komitesi’ni kurmuştuk. İlerleyen zamanda Tersane’de Parti sempatizanı bir işçi arkadaş ile tanışmıştık. O da Parti’nin İşyeri Komitesi’ne katılmıştı. Tersane’de dört kişiden oluşan TKP İşyeri Komitesi’ni oluşturmuştuk. Gölcük’te Nevzat Cingirt ile tanışmıştık, zaman zaman birlikte toplantılar düzenliyorduk. Bununla birlikte ailece görüşmelerimiz de başlamıştı, böylelikle daha da samimi bir bağımız oluşmuştu.
Bu görüşmelerimiz devam ediyor iken bir gün Nevzat bana Parti’ye üye olup olmadığımı sormuştu, ben kendisine üye olmadığımı söylemiştim. Ardından bana üye olmak isteyip istemediğimi sormuştu, ben de eğer uygun görülürse üye olmak istediğimi iletmiştim. Nevzat yoldaşıma kişisel bilgilerimi aktarmıştım ve takriben 2-3 hafta sonra Nevzat ile görüşmemizde Parti’ye üyeliğimin kabul edildiği bilgisini vermişti. Parti adımı da söylemişti, fakat o heyecan ile aklımdan uçup gitmişti. Parti ile bağımı kuran ve Parti üyeliğimi sağlayan Nevzat yoldaşıma minnettarım...
Türk Harb-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’nde, çoğunluğu DİSK’e bağlı Aster-İş Sendikası’nın kadrolarından oluşan yeni bir yönetimin göreve gelmesi, Milli Savunma İşkolu’nda çalışanlara moral kazandırmıştı. Gölcük’te başlayan bu değişim hareketi, diğer askeri işyerlerinde bu doğrultudaki örgütlenme çalışmalarına ivme kazandırmıştı. Bu örgütlenme giderek şube yönetimlerine yansımış, yapılan genel kurullarda seçimler kazanılmaya başlanmıştı. Bu kazanımlar, Türk Harb-İş Sendikası’nın Genel Merkez Yönetimi’ni değiştirmeyi hedef haline getirmişti. 1992 yılına gelindiğinde şubelerin genel kurullarında, 1986 yılında Gölcük’te başlayan sendikal mücadele ve değişim hareketinin, Milli Savunma Bakanlığı İşkolu’nda örgütlü olan Harb-İş Sendikası’nın Genel Merkez’ini değiştireceği kesinleşmişti, bu durum bizim hedeflerimizi değiştirmişti. Harb-İş Kocaeli Şubesi’nin yapacağı Genel Kurul, bizim için önem kazanmıştı. Şube yönetiminden bir kişinin Genel Merkez’e gideceğinin kesinlik kazanmış olması, Harb-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’nin Genel Kurul seçiminde yönetimin birinci yedeğine seçilenin Şube’de boşalan bir kişinin yerine tüzük gereği yönetime davet edilecek olması, İşyeri Parti Komitesi’nden birimizin yönetimin birinci yedeğine seçilmemiz halinde profesyonel sendikacı olarak Şube Yönetimi’nde göreve gelmesini sağlayacaktı. Bu doğrultuda, Şube Genel Kurul seçimine yönelik örgütlenme çalışmalarına başlamıştık. Sık sık ev toplantıları yapmaya başlayıp mevcut Şube Yönetimi’nde kendimize yakın gördüğümüz kimi yöneticileri evinde ziyaret edip nabız tutmaya çalışıyorduk. Bu toplantılar sonucunda benim aday gösterilmem yönünde görüş birliği ortaya çıkmıştı. Bu durumda benim öncelikle işyerlerindeki delegeler üzerinde bir ön çalışma yapıp ondan sonra kararımı yoldaşlarıma bildirmemin doğru olacağını kendilerine bildirmiştim ve İşyeri Parti Komitesi uygun görmüştü. Delegeler üzerinde yaptığım ön çalışmada beklediğimizin üzerinde bize bir desteğin olduğunu görmemiz bize moral kazandırıp bizi umutlandırmıştı ve adaylığımı açıklamıştık. Kongreye giden süreçte yaptığımız çalışmalarda gayri ahlaki davranış ve söylemlere maruz kalmıştım, fakat bu durumu yoldaşlarımla paylaşmamıştım, yapılan Genel Kurul seçiminde yönetimin birinci yedeğine seçilememiştim ama önemli bir oy almıştık.
Üzülerek belirtmeliyim ki; Türk Harb-İş Sendikası’nın içerisinde verilen bu mücadelenin ulaştığı üst noktadan sonra sendika içi demokrasinin önünün açılamaması, çoğulculuğun ve katılımcılığın önüne set çekilmesi gibi izlenen sendikal politikalar, Türk Harb-İş Sendikası’nda beklenen yenilenme umudunu güçlendirememiş; bir sonraki seçimleri kazanmaya endeksli kısır politikalar izlenmesi ile Aster-İş Sendikası’nın kurulmasıyla başlayan demokratik sendikal mücadelede ödenen bedeller ve harcanan emeğin heba olmasını görmek bizim açımızdan çok üzücü bir durum olmuştu.
Kanımca 1980 askeri darbe öncesi Türkiye Maden-İş Sendikası’nın Aster-İş Sendikası’na karşılıksız olarak verdiği her türlü desteği unutmamak gerekir. Bu katkısını 1978 yılında İstanbul-Pendik’te düzenlenen 3 günlük A tipi ve Balıkesir’e bağlı Gönen ilçesindeki “İşçi Üniversiteleri”nde düzenlenen 1 haftalık B tipi sendikal ve politik eğitim seminerlerine katılarak gözlemlemiştim.
1989 Yılında İstanbul Adımlar Temsilciliği’nin Kartal Spor Stadı’nda düzenlediği Bahar Şenliği’ne Kocaeli Adımlar olarak biz de katılma kararı almıştık. Şenliğe katılırken Kutlu, Sargın ve Boran’ın resimlerini ayrı ayrı ve Kutlu’nun “Elele Özgürlüğe” kitabının kapağındaki resimlerini çoğaltıp, polyester ile kaplayarak şenlikte cüzi bir ücret karşılığında satıp Kocaeli Adımlar Temsilciliği’nin birtakım masraflarını karşılamak ve resimleri şenliğe katılanlara ulaştırma hedefimiz vardı. Bu işi yapma sorumluluğu Gölcük Tersanesi Parti Komitesi olarak bize önerilmişti. Askeri işyerinde çalışıyor olmamızdan kaynaklı, bu işi yapmanın riski de vardı. Resimleri kimse görmemeliydi, çünkü henüz Kutlu ve Sargın yargılanıyorlardı. O günkü devlet aklına göre bu iki komünist ülkeyi bölmeye gelmişlerdi.Bu işi yapabilmek için 3 şeye ihtiyacımız vardı:1- Bir gün için sadece bize tahsis edilecek bir marangoz atölyesine
2- Bir marangoz ustasına
3- Marangoz işleminden sonra polyester kaplama işi için bir günlüğüne bize ait olacak bir atölyeye ihtiyaç vardı.
Gölcük Tersanesi Marangoz Bölümü’nde çalışan, sendikal mücadelede beraber hareket ettiğimiz sosyal demokrat bir arkadaşımızla durumu paylaştık, arkadaşımız bize yardımcı olmak istediğini söylemişti. Bir pazar günü bize ait olacak bir marangoz atölyesi ayarlamıştı. Marangozluk işini de kendisi üstlenmişti, bu arkadaşımız ile beraber resimlerin marangozluk işini yapıp bitirmiştik. Polyester kaplama işi için Gölcük merkezde boş bir dükkan ayarlayabilmiştik ve polyester kaplama işini de orada tamamlamıştık. Bu resimlerden 100 adet hazırlayıp tamamını şenlikte satmıştık, şenliğe katılanların çok ilgisini çekmişti. Bu işin yapımında katkısını esirgemeyen Gölcük Tersanesi Marangoz Bölümü’nde çalışan çok değerli arkadaşımız 23/02/2019 tarihinde öğrendiğime göre vefat etmiş olması ve ailesine ulaşıp müsaadelerini alamamam nedeniyle kendisinin ismini belirtemiyorum.
TBKP (Türkiye Birleşik Komünist Partisi), Türk Ceza Kanunu’nun141. ve 142. maddeleri yürürlükte iken 12 ve 14 Ocak 1991 tarihinde Ankara’da topladığı 1. Büyük Kongresi’nde sosyalistlerin geniş birliği çalışmalarında yer almak üzere kurulan Sosyalist Birlik Partisi’ne katılma kararı almıştı. Biz, Gölcük Tersanesi’nde çalışan TBKP’liler başta olmak üzere Genel Kurul’da alınan karara uyarak Gölcük’te Sosyalist Birlik Partisi’ni kurma çalışmalarına başlamıştık.
Parti’nin kuruluş sürecine Gölcük’teki sosyalistlerin katılımını sağlamak üzere sorumluluk üstlenmiştik. İşimiz kolay değildi. Çünkü illegal geçmişimiz ağır basıyordu, genelde 1980 öncesinde sosyalistlerin kendi içlerinde yaşadıkları problemler vardı. Birçok yoldaşımız CHP’de politika yapıyordu. 1980’den önce Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı Askeri İş Yerleri’nde örgütlü olan DİSK’e bağlı Aster-İş Sendikası’nın Kocaeli Şube Başkanlığını yapan Cihan Özarı’ya Sosyalist Birlik Partisi Gölcük İlçe Başkanlığı’nı üstlenme önerisini götürmüştük. Cihan Özarı, önerimizi kabul etmişti. Hemen İlçe Binası için yer tutma arayışına başladık. Tutacağımız İlçe Binası’nın Gölcük Tersanesi işçilerinin işe gidip gelme güzergahına yakın olması gerektiğini düşünüyorduk, işe gidip gelir iken Parti’ye birlikte uğrayıp bir çay içmeleri önemliydi bizim için. Gölcüklülerin uğrak yeri olan Park’a yakın ve amacımıza uygun bir yer bulduk ve kiraladık. Akşam iş çıkışında, tuttuğumuz yerin badanasını-temizliğini yapıyorduk. Kısa zamanda boyasını-badanasını yapıp bitirmiştik. Masa, sandalye, çay ocağı, toplantı salonu ve İlçe Başkanı’nın odası dahil tüm hazırlıkları tamamlayıp İlçe Binası’nı açılışa hazırlamıştık.
İlçe’nin açılışına CHP İstanbul Milletvekili Hüsnü Okçuoğlu’nu ve aynı partiden İzmir Milletvekili Kemal Anadol’u davet etmiştik, davetimizi kabul edip açılışa katılmışlardı. Görkemli bir açılış yapıp, yepyeni bir umut ile Parti’nin örgütlenmesine başlamıştık.
Gölcük Tersanesi’ne Partinin İlçe Binası’nın yakın olması nedeniyle, öğle yemeğinden sonra sendikal mücadelede tanıdığımız işçiler ile beraber İlçe’ye uğrayıp çay içerdik. İlçe Başkanımız Cihan Özarı’nın geçmişte Aster-İş Sendikası Gölcük Şube Başkanlığı yapmış olması, Tersane işçilerinin ilgisini çekiyordu ki biz bu sırada esnaf ziyaretlerine başlamıştık. Kocaeli’nde grevde olan işçiler için dayanışma çalışmaları başlattık, topladığımız dayanışmayı, Parti kimliğimiz ile grevdeki işçilere ulaştırdık ve işçiler Parti’nin ismini ilk defa duymalarına rağmen ilgi ile karşılamışlardı, Gölcük’te MHP harici siyasi partileri ziyaret etmiştik.
Gölcük’te Sosyalist Birlik Partisi’ni kurmamıza en çok CHP İlçe Örgütü sevinmişti. TKP döneminde illegal mücadelenin yanı sıra CHP içinde yer alıp siyaset yapıyorduk, buradaki amacımız CHP’yi sosyal demokrat bir çizgiye getirmekti ve CHP bunun farkında idi. Özellikle yerel seçimlerde, seçimi kaybettikleri zaman “ön seçimlerde desteklediğiniz aday seçilemeyince yeterli çaba sarf etmemeniz nedeni ile seçimi kazanamadık, CHP sizin partiniz değil, gidin kendi partinizi kurun, bizi de rahat bırakın” diyerek günah keçisi olarak TKP’lileri hedef gösteriyorlardı.
Gölcük’te Sosyalist Birlik Partisi olarak Değirmendere’de bir çay bahçesinde halk ile tanışmak, beldenin sorunlarını halktan dinlemek amaçlı bir toplantı düzenlemiştik. Toplantıya katılım çok iyi idi, bugün de hâlâ olduğu gibi inşaatlarında genellikle Kürt işçilerinin çalıştıkları bir gerçek, o dönemde Gölcük'te inşaatlarda çalışmakta olan Kürt işçilerine faşistlerin saldırıları vardı. Sosyalist Birlik Partisi Gölcük İlçe Başkanımız Cihan Özarı ile beraber Gölcük yeni mahallede bulunan kahvehanelerine gitmiştik, içeri girdiğimiz de kahvehanede bulunan Kürt işçiler tedirgin olmuşlardı, geçip bir masaya oturmuş ikram ettikleri çayı içmiştik sonrasında masamıza gelmeye başladılar, Sosyalist Birlik Partisi Gölcük İlçesi olarak kendilerine yapılan faşist saldırıların farkında olup yanlarında olacağımızı ve yaşadığınız ötekileştirmenin karşısında durduğumuzu herhangi bir sorunları olduğunda partimize gelip bizim ile paylaşmalarını isteyip oradan ayrılmıştık.
O dönem Sosyalist Birlik Partisi sürecinde şunu gözlemlemiştim ; değişim yanlılarının işlerinin her zaman kolay olmadığı idi çünkü her zaman ellerini taşın altına sokmaktan çekinmezler, değişmeyen tek şeyin değişim olduğu sevdalarından vazgeçmezler. Bu uğurda verdikleri mücadelenin bedelini ödemekten çekinmezler, bu bedeli ödetmek isteyenlerin başında ne yazık ki kendilerini sosyalist ve demokrat zanneden zavallı marjinal insanlar olmuştur, bu tablo hâlâ devam ediyor, bana göre Türkiye’de toplumun sosyalist ve komünistlerin çoğunluğunun düşüncelerini ciddiye almamalarının nedeni buradan kaynaklanmaktadır.
Sosyalist Birlik Partisi içerisinde değişimden yana olanlar ile değişimden yana olmayanlar arasında çatışmalar başlamıştı, bu tartışmalar bize de yansımış ve saflar belirginleşmeye başlamıştı. İlçede yaptığımız toplantıda her iki kanadın ileri gelenlerinden birer kişiyi ilçeye davet edip bu durumu kendilerinden dinlemek istemiştik. İlk olarak değişim yanlısı kanattan Zülfü Dicleli’yi davet edip kendisini dinlemiştik. Parti içerisinde kısa zamanda bu tartışmaların nereden kaynaklandığını anlatmaya başlamıştı. Dünyanın hızlı bir değişim süreci yaşadığını bunu görmemiz gerektiğini, Türkiye’de sosyalistlerin bu değişimi doğru okumaları gerektiğini, sonuna geldiğimiz sosyalist düşünce ve sistemin sürdürülebilir olmadığını, yeni bir siyaset kültürü oluşturmanın gerekliliğini savunmuştu, toplantı gergin geçiyordu ve alkollü olan arkadaşlarımız toplantının seviyesini bir hayli düşürmüşlerdi ve şuursuzca saldırıyorlardı, çok alkollü olan bir arkadaşımıza Zülfü Dicleli şöyle bir tepki de bulunmuştu “Bu kadar alkol almasaydın eğer benim anlattıklarımı anlayabilirdin” bu tepkiyi bir hayli ilginç bulmuştuk. Doğrusunu söylemek gerekirse Zülfü Dicleli’nin düşüncelerinden olumlu yönde etkilenmiştim.
İkinci olarak değişimden yana olmayanlardan yanlış hatırlamıyorsam Sıtkı Coşkun’u davet edip kendisini dinlemiştik, isim konusunda yanlış isem yoldaşlarımın beni düzeltmesinden memnun olurum. Neden hâlâ bugünkü sosyalist düşüncenin ve sistemin sürdürülebilir olduğunu anlatmıştı ve toplantı sakin bir havada geçmişti.
Bu iki yoldaşımızı dinledikten sonra bir yol ayırımı meydana gelmiş idi, ilerleyen süreçte kutuplaşma kaçınılmaz olmuştu ve artık bir arada siyaset yapma imkanı kalmamıştı. Bazı arkadaşlarım ile beraber sosyalist birlik partisinden ayrılmıştık ve bu süreç bizim için böylelikle sona ermişti.
1992 Yılında Türk Harb-İş Sendikası’nın Kocaeli Şubesi Genel Kurulu’ndaki Konuşma Metnim
Sayın Divan, Sayın konuklar ve Sayın basın emekçileri ; Tersane işçilerinin güvenini kazanmış 8. Dönem Kongremizi oluşturan sevgili delege arkadaşlarım , hepinizi yürekten selamlıyorum, Kongremize Hoş geldiniz.
Dünyamız hızlı bir değişim yaşıyor. Bu değişimin etkileri ekonomide, kültürel yapıda, toplumsal olaylarda sürekli bir yenilenmeyi yaşıyor. Ülkemiz de bu değişimden ve yenilenmeden sürekli etkileniyor. Bugün ülkemizin en temel sorunu demokrasidir. Demokratik bir rejime ulaşma sorunudur. Ülkemizde bütün kurum ve kurullarıyla işleyen bir demokrasinin var olduğu iddiası ANAP ve 12 Eylül’cülerin dışında hiçbir politik güç tarafından kabul edilmiyor. Sendikalar, meslek örgütleri, demokratik dernekler kendi sorunları ile ve istemlerinden yola çıkarak ülkede demokrasinin olmadığı, temel görevin demokrasiyi kazanmak olduğu gerçeğine varmış bulunuyorlar.
Geçtiğimiz dönemde egemen güçlerin sendikaları etkisizleştirme, zayıf ve güçsüz örgütler haline getirme, işçileri sendikadan soğutma, örgütsüz bırakma politikası önemli yaralar almıştır. Uygulanan baskı ve teröre rağmen sendikalar önemli direnişler, grevler, eylemler gerçekleştirdiler. Yığınsal eylemler, hükümete ve onun izlediği ekonomik-sosyal politikasına yönelmiştir. Bu niteliği ile sendikal hareketler bu günkü rejime ve onun hükümetine karşı toplumsal muhalefetin önemli güçlerinden birini oluşturdu. Bundan dolayı ülkemizde demokrasi, iş, ekmek ve hürriyetlerin kazanılmasında ve korunmasında sendikaların rolü büyüktür. Eğer bugün sendikal mücadelenin önündeki sorunların çözümünü doğru tespit edersek, demokrasi mücadelesinde önemli bir role sahip olan sendikaları gerçek amaçlarına yönlendirmiş oluruz arkadaşlar!
Sendikal çalışmalarımız nasıl olmalıdır? Sendikal mücadele alanı, sınıf mücadelesinin temel ve dolaysız alanlarından biridir. 12 Eylül rejiminin ilk olarak sendikaları ve öncü işçileri hedef almasının ve sendikal hareketleri ciddi bir biçimde geriletmeye yönelik bir eylem planı ile hazırlıklı hareket etmesinin sebebi budur. Askeri yönetim ve 12 Eylül’ü sürdürenlerin girişimleri, sendikaları ve hareketin bütününü esas olarak iki yönde sarstı. Birincisi, sendikal hak ve özgürlükler tırpanlanarak işçi hareketinin kazanımları geri alındı. Mücadele olanak alanları sınırlandırıldı. İkincisi, yürütülen ideolojik ve psikolojik saldırıların da etkisiyle özellikle Türk-İş yönetimi sürekli biçimde uzlaşmacı ve pasif tavır almayı yeğledi.
Değerli dostlarım; artık geriye bakmanın anlamı yok, çünkü ne denirse densin çok yönlü etkileriyle bir 12 Eylül yaşanmış ve eskisinden daha farklı bir durum ortaya çıkmıştır, öte yandan da geçmiş deneyimlerimizde yenilememiz gereken, aşmamız gereken, geliştirmemiz gereken kimi eksik yanlarımız da bütünsel deney hazinemizle birlikte bugüne aktarılmıştır. Bir diğer noktada güncel gelişimlerin, örneğin; bilimsel ve teknik ilerlemenin işçi sınıfı üzerinde yaptığı ve giderek daha çok yapacağı etkiler. Bunun sendikal hareketin gündeminde yer alması gerektiği olgusudur.
Bugün artık öğretmenlerin, memurların sendikalaşması, fikir üretmesi somut bir eylem konumu düzeyine yükselmiştir. 22-23 ve 24 Eylül tarihlerinde Ankara’da toplanmış bulunan Çalışanlar Kurultayı, bunun somut bir örneğidir. İzninize sığınarak toplanmış bulunan Çalışanlar Kurultayı’na Kongre Salonu’muzdan selamımı ve başarı dileklerimi sunuyorum. Bugün çağdaş sendikacılık anlayışının temeli işçi, emekçi yığınlarını seferber etmeye, katılımlarını yükseltmeye dayanmalıdır. Bize göre sendikaların toplumsal muhalefetin en belirleyici kolu olabilmesi en başta buna bağlıdır delege arkadaşlarım...
Günün öne çıkan sorunu demokrasidir. Toplumsal ve politik yaşamın bütün alanlarında demokratikleşme nasıl sağlanacak, kazanılmış ve kazanılacak olan demokratik gelişim nasıl korunup sağlamlaştırılacaktır. Bu sorunlar, gelecek sendikal hareketin gündeminde mutlaka yer almalıdır. Her şeyden önce sendikalar üyelerine demokratik katılım ve inisiyatif bilincini kazandırmak için çaba harcamak, onun araçlarını yaratmak, var olanları destekleyip güçlendirmek ödeviyle karşı karşıyadırlar. Üyelerin toplumsal yaşama aktif olarak katılma olanaklarını çoğaltmak, toplumsal eylemliliğini geliştirmek için sendikalara önemli görevler düşüyor. Bu görevleri iki ana grupta toplayabiliriz:
1. Sendikaların iç yapılarının en ileri demokratik işleyişe kavuşması
2. Tüm sendikaların demokrasi için mücadeleye ve demokratik yapılanmaya aktif birer unsur olarak katılımı.
Bu görevleri yerine getirebilmemiz için sendikal çalışmalarda nelere dikkat etmeliyiz?
Sendika içi demokratikleşmenin noktası şube-şube tabanın birleşik iradesinin en etkin biçimde üst yönetimlere yansımasıdır. Tabanın söz ve karar sahibi olması tüm kararların alınması ve uygulanması sürecinde kolektif bir biçimde var gücüyle etkin bir dinamizmle katılmasının sağlanmasıdır. Bu amaçla sendika yönetimlerinin her önemli eylem öncesinde olabildiğince çok sayıda işçinin görüşlerine başvuracağı, onların fikri ve önerilerini alacağı mekanizmaların oluşturulması yönünde ısrarla çaba harcanmasıdır. Böylece bir yandan demokratik işleyiş dolaysız bir niteliğe bürünürken , sendikal yaşamda kolektif çalışma düzeyi yükselecek, içeriği de buna bağlı olarak zenginleşecektir.
Sendikaların önünde hızla çözülmesi gereken bir sorun da sendikal birliktir. Sendikal birlik konusunda değişik ve zengin yaklaşımlar geliştirmek zorundayız. Sendikal birliğin tek bir sendika örgütünde bütün sendikaların bir araya gelebileceği bir konfederasyon ile gerçekleşebileceğini söylemekle yetinilemez. Bu hedefi yaşama geçirebilmek için şimdiden adım adım somut platformlar temelinde birliği örmeğe başlamak zorundayız. Bunun için çok çeşitli araçlara ve yöntemlere başvurulabilir. Önemli olan tek bir biçime tarihsel olarak oluşmuş tek bir olguya takılıp kalmamaktır. Ne geçmişi, daha önce yaşanmış deneyleri aynen yenilemeye, ne de geçmişte o günün koşulları içinde gerçekleşmiş adımları oluşumları inkara ya da değerini küçültmeye çalışmanın bir yararı yoktur. İşçi sınıfının ortaya çıkışından bugüne kadar biriktirdiği bunca deneyim zenginliğinden yaratıcı biçimde yararlanarak günün koşullarına uygun ve dönemin yeniliklerini yakalayabilen bir anlayışla birliğin fiilen gerçekleşmesinin yolunu adım adım döşemeyi hedeflememiz gerekiyor. Sendikalar politik görüş ayrılığına bakmaksızın birbirinden ayrı, farklı çeşitli görüşte insanların bir arada bulunabileceği işçi örgütleridir. Sendikanın temel, belirleyici niteliği, en geniş işçi kitlesinin birlik ve mücadele örgütü olmasıdır. O halde işçilerin birliği her türlü politik farklılığın önüne geçmelidir.
Değerli Dostlarım,
Konuşmamda ana hatlarıyla çerçevesini çizmeye çalıştığım sendikal anlayışın bugünkü sendikal çalışmalarımıza ışık tutmasını arzuluyorum. Bu inançla kongremizin, ülkemizdeki demokrasinin kazanılması sürecine, sendikal birlik ve sendikal demokrasiye ve işçilerin birliğine katkı sağlayacağı inancıyla kongremize başarılar dilerim.
(Bu konuşma metninin hazırlanmasında emeği geçen Gölcük Tersanesi Parti Komitesi ve TBKP’nin Kocaeli İl Başkanı Mehmet Ali Alçınkaya’ya saygılarımı sunarım.)
(1981 TKP Gölcük Davası’nda Ortak Savunma Ve Marmara Yerel Haber Tanıklıkları, Sokak Yayın Grubu, Aralık 2020, Sayfa: 529-539)
Yayına Hazırlayan: Bülent Karataş
Kaynak: Haber Merkezi
İlgili Haberler
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi MEHMET ALİ ALÇINKAYA: TKP, TİP VE TBKP: BİRLİK, YENİLENME, YASALLIK VE KOCAELİ'DE TARİHE TANIKLIK!...1
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi KOMÜNİSTLERİN YASALLAŞMA SÜRECİ-2…
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Faruk Gençer’in Mezarı Başında Hüseyin Gençer’in Okuduğu Ortak Metin
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Özgür Gündoğan’ın yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Ömer Öztürk’ün yaptığı sunum
Dönüşlerin 40. Yılında, Yasallaşma Hareketi ve TBKP Tarihsel Deneyimi Dönüşlerin Yirminci Yılında Hasan Turanlı’nın’nın İlettiği Tanıklık