Murat Aksoy: AKP’nin iktidar yolculuğu (4)
AKP'nin iktidar yolculuğunun 4. yazısında 2015 ve sonrasını ele almaya ve Erdoğan'ın "devlet"le tanışmasını ve sonrasını yazdım
Araya ülke gündemine dair somut gelişmeler girince bu dizinin dördüncü yazısı gecikti.
Son yazıda AKP’nin iktidar yolculuğunu kabaca 2015’e kadar getirmiştim.
Kuruluşunun öncesinden başlayarak ilk iki iktidar dönemindeki demokratik çoğulculuğun ve siyasi önceliklerin 2011 seçimlerinden sonra değiştiğini, bu değişimin olası nedenlerini ve yönünü tartışmıştım.
Hep ifade ettim, bu süreçte ele aldığımın dışında pek çok olay olsa da, ben parti politikalarında belirleyici olanları seçmeye çalıştım.
2015 yılı kuşkusuz sadece AKP değil, ülke için de önemli bir yıl oldu.
Yılın ilk aylarında, resmi olarak 3 Ocak 2013’te başlamış olan ilk çözüm sürecinde -ki, ben sürecin Gezi protestolarına verilen tepki ile fiili olarak bittiğini düşünüyorum- taraflar için önemli bir eşik aşıldı.
Devlet-Öcalan görüşmelerinde mutabık kalınan ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da onayı ile 28 Şubat 2015’de Dolmabahçe’de imza altına alınan 10 Maddelik bir yol haritası (Dolmabahçe Mutabakatı) açıklandı.
Ertesi gün iktidara yakın medyada ve Kürt siyasi hareketine yakın medyada bu mutabakat, manşetlerde “tarihi barış” olarak duyruldu.
İlginç olan ise bu anlaşmanın, metni dahil tüm aşamalarına hakim olan Erdoğan’ın hiçbir açıklama yapmamasıydı.
Ne zamana kadar 21 Mart’a kadar. Bir yurt dışı gezisinden dönerken uçakta yaptığı açıklamada Dolmabahçe Mutabakatı’nı tanımıyorum mealinde bir açıklama yaptı.
Erdoğan’ı bu açıklamaya iten sadece 17 Mart’ta HDP Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın Meclis Grup Toplantısı’nda “seni başkan yaptırmayacağız” çıkışı olmasa gerek.
O yıl 7 Haziran’da genel seçimler yapılacaktı. Türkiye seçimler çeşitli IŞİD saldırıları altında gitti. Yapılan seçimde AKP’nin yüzde 40.8’e alarak tek başına iktidar olma şansını kaybetti. Bu seçimlerde ülkenin içinde olduğu ekonomik sorunlar, CHP’nin ekonomik vaatlerinin gücü ve HDP’nin Demirtaş ile başlayan Türkiyelileşme politikasının etkisi kuşkusuz önemli oldu.
Ancak o gece MHP liderinin HDP’yi kastederek mealen ifade ettiği, benim için Meclis’in solu yok hükmündedir çıkışı, Erdoğan’ın AKP Genel Başkanı olan Ahmet Davutoğlu’na verdiği hükümeti kurma görevi kapsamında CHP ile başlatılan görüşmelerin sonuçsuz kalması yeni bir seçimin yolunu açtı. Ancak bunun bir siyasi teamül aşılarak yapıldığını göz önüne aldığımızda erken seçim kararının Erdoğan-Bahçeli tarafından alındığını söylemek mümkündür.
MHP İLE AKP BULUŞTURAN GELİŞME
Uyulmayan siyasi teamül şudur; Davutoğlu’nun hükümeti kuramamasından sonra da normal şartlarda Cumhurbaşkanı bu görevi seçimden ikinci çıkan partiye vermesidir. Erdoğan bunu yapmadı ve 1 Kasım’da seçimlerin yenilenmesine karar verildi.
Ben bu kararda 7 Haziran sonrasında birden artan terör olayları kadar; gerek Bahçeli, gerek Erdoğan ve gerekse “devlet”in Kürt siyasi hareketinin aldığı oydan ve siyasi meşruiyetinden memnun olmamasının payı olduğunu düşünüyorum.
Ancak görünür neden bu olmadı. Nihayet seçimi takip eden günlerde 12 Haziran 2015’de Ceylanpınar’da iki polisin evinde öldürülmesi ve PKK’nın olağan şüpheli olması ile TSK, sınır ötesi operasyonlara başladı. Yine IŞİD’in Türkiye’ye yönelik tehditlerine karşılık verilmesi, PKK’nın sınır içinde terör eylemlerine girişmesi ile Türkiye bir şiddet ortamına sürüklendi.
Ve Türkiye bu iklimde 1 Kasım 2015’de yeniden seçime gitti.
7 Haziran’da ekonomik saiklerle oy kullanan seçmen 1 Kasım’da içine girilen çatışma ortamı nedeniyle güvenlikten yana oy kullandı ve AKP, yüzde 49.5 oy alarak yeniden tek başına iktidar olma şansı yakaladı.
Bu noktada şu sorunun cevabını arayabiliriz; 28 Şubat 2015’de çözüm sürecinde önemli bir aşama olarak imzalanan 10 Maddelik Dolmabahçe Mutabakatı’nı Erdoğan neden 3 hafta sonra tanımadığını açıkladı?
Devamla neden 7 Haziran seçim sonuçlarını siyaseten meşru kabul edip, Kılıçdaroğlu’na hükümet kurma görevi vermedi ve Bahçeli neden Kılıçdaroğlu’nun başbakanlık önerisini geri çevirdi?
ERDOĞAN’IN DEVLETLE TANIŞMASI
Spekülasyon olma pahasına ben bu üç sorunun cevabının Kürt siyasi hareketinin güçlenmesinden duyulan rahatsızlığa ve buna karşı bir ortaklaşmaya bağlıyorum.
Bu ortaklaşma arkasında taşıyıcı öznesinin Bahçeli olduğu “devlet”-Erdoğan teması olduğunu düşünüyorum ve bu yakınlaşmanın başlamasını çokça ifade ettiğim gibi 7 Haziran seçimi öncesinde başladığını düşünüyorum.
Ve bu ortaklaşma, Erdoğan’ın devletle gerçek anlamda tanışması oldu. Erdoğan, tanıştığı bu devletin, kendisini ve temsil ettiği siyasi geleneğe mesafesi açıktı. Hatta 2008’de partiyi (AKP’yi) kapatmak istediği de.
Tam bu noktada şunu hatırlatmakta yarar var; Erdoğan 2014’de cumhurbaşkanı seçildiği andan itibaren partisi AKP, siyaseten geri plana itilmeye başladı ve parti siyaseten etkisizleşirken Erdoğan ve çevresinde oluşan bürokratik güç merkezlerinin etkisi arttı.
Nitekim 2016’nın ilk aylarında AKP Genel Başkanı ve Başbakan olan Ahmet Davutoğlu görevden alınmış ve yerine Binali Yıldırım seçilmiş olduğunu hatırlayalım.
15 Temmuz 2016’de gerçekleşen kanlı darbe girişimi ile başlayan süreç ise Türkiye’nin yönetim sisteminin değişimin yolunu açtı.
20 Temmuz 2016’da ilan edilen olağanüstü hal bir fırsat olarak görülüp demokrasinin, siyasetin alanı siyaset eliyle daraltılmaya başlandı.
Darbe ile hedeflenen siyasi alan belki ortadan kalkmadı ama OHAL ile daralmaya başladı.
Takip eden süreçte Bahçeli, Erdoğan’ın 2014 sonrası rafa kaldırdığı başkanlık sistemini raftan indirdi ve 11 Ekim 2016 tarihli MHP TBMM Grup Toplantısı'nda Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı olma halini “fiili (de facto) bir başkanlık durumu” olarak tanımladı ve anayasa ile fiili durum arasındaki bu çelişkinin sürdürülemez olduğunu belirterek, “Bu fiili durumun hukuki (de jure) boyuta kavuşturulması için anayasa değişikliği teklifinin TBMM'ye getirilmesi” çağrısında bulundu.
REFERANDUM İLE GELEN DEĞİŞİKLİK
Nihayet 17 Nisan 2017’de referanduma götürülüp çok az oy farklıyla kabul edilen resmi adıyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, benim ifademle Türk Tipi Alaturka Başkanlık Sistemi; tüm hukuki eleştirilere rağmen kabul edildi ve 18 Nisan 2018’de yapılan erken seçim ile de hayata geçti.
Bu sistem, gücün tek merkezde toplanması, ortak aklın devre dışı bırakılması ve nihayet siyasetin bir bütün olarak devletin çizdiği sınıra çekilmesi oldu.
2018’de başlayan süreç esas olarak bugün pek çok alanda yaşadığımız sorunların derinleşmeye başladığı bir tarih olması açısından önemlidir. Ama buna yol açan kişiler değil bizatihi sistemin kendisi, siyaset anlayışı ve bu anlayışın dayandığı otoriter zihniyetin kendisidir. Bu değişmeden de Türkiye’nin mevcut koşullarda normalleşmesi mümkün değildir.
Sonraki yazıda bir arada durak olarak 2023 seçimlerini ele almak gerekebilir.
Ancak şunu bir kez daha ifade etmek gerekiyor ki, geldiği siyasi gelenek ve kültürel kimlik ile devletin “yasaklı çocuğu” olan Erdoğan/AKP, 2015 ilk yarısında Bahçeli/MHP aracılığıyla barışı sağlamıştır.
Bu barışta Devlet otoriter özünü korumak ve siyaseti kendi meşru gördüğü alana çekerken, Erdoğan’ın iktidarının önünü açmıştır.
İlgili Haberler
Her Taraf Sürecin düğümü: Silahsızlanma var, demokratikleşme yok
Her Taraf CHP'nin kazandığı belediyelerde büyük değişim: 46 belediyede yönetim AK Parti'ye geçti, şimdi gözler Antalya ve Tekirdağ'da
Her Taraf Skandaldan bir yıl önce: Tera için “SPK nerede?” diye sorunca gözaltına alınmıştı. Savcı “Dolabın önünde dikil” demiş
2 yorum
Her Taraf Ersin Çelik: Yükü yine Reis’in sırtına bırakmak
Her Taraf Mehmet Altan: 'Ekmek, Eğitim, Özgürlük' ve 17 Kasım…
Her Taraf Hakkı Özdal: İşaretler Türkiye'nin telaşla seçime götürülmek istendiğini gösteriyor