Son dakika
Hakan TAHMAZ Köşe Yazısı Hakan TAHMAZ

Sürecin düğümü: Silahsızlanma var, demokratikleşme yok

Ortaya çıkan tablo, Kürtlerin haklarını anayasal ve yasal güvenceye kavuşturmadan, toplumsal yaralarını açıkta bırakarak ve nefes almalarına dahi imkân tanımadan; diğer bütün muhalif kesimleri ise iktidarın belirlediği dar siyasal alan içerisinde var olmaya ve siyaset yapmaya zorlayan bir yönetim anlayışına işaret ediyor. Bu, demokratik bir çözüm arayışından çok, tek adam otokrasisini tahkim etme çabasından başka bir şey değildir.

Yaşar Güler, çarşamba günü TBMM’de Millî Savunma Bakanlığı bütçesinin görüşmeleri sırasında, “Sürecin gerektirdiği yükümlülükler hızlıca yerine getirilmeli” çağrısında bulundu.

Yerinde bir çağrı. Ancak bu çağrının kime veya kimlere yapıldığı, yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin neler olduğu açık değil. Sorun da tam burada düğümleniyor. Ezberleri tekrarlayarak yol almak mümkün olmuyor.

İki yıldır yürütülen PKK’nin silahsızlandırılması ve örgütün feshi sürecinde esaslı sorunlar büyük ölçüde geride kaldı. Bugün aşılması gerekenler, tarafların bugüne kadar izledikleri yöntemlerle kısa sürede çözülebilecek bazı pürüzler. Toplumun beklentisi de bu yönde.

Gelinen aşama, Türkiye’nin meselesinin yalnızca PKK’nin silahsızlandırılması ve örgütün feshi olmadığını gösteriyor. Her iki taraf da bu yoldan geri dönüş olmayacağını sık sık ifade ediyor. Toplum da bunun farkında.

Büyük bir aksilik yaşanmazsa bundan sonra silah bırakanların demokratik toplumsal yaşama katılımıyla ilgili askerlik, sağlık ve istihdam gibi sorunların çözümü gündeme gelecek. Bunun idrak edilmesi ve kabul edilmesi gerekiyor.

Artık Türkiye’nin önündeki esaslı meseleleri üç başlıkta toplamak mümkün:

Birincisi, silahlı çatışma döneminin ürettiği siyasal, sosyal ve kültürel sorunların çözülmesi. İkincisi, Kürt sorununun kök nedenlerinin siyasal müzakere yoluyla anayasal ve yasal güvenceye kavuşturulması. Üçüncüsü ise Kürt sorunu kaynaklı yeni bir silahlı ya da silahsız çatışmaya zemin hazırlayan siyasal, sosyal ve kültürel koşulların ortadan kaldırılması.

Bu üç başlığın her biri, yıllar alabilecek çok sayıda alt sorunu içeriyor. Dünya çatışma çözümü deneyimlerinin biriktirdiği bilgi ve deneyim de bu sorunların kapsamını ortaya koyuyor.

Sürecin asıl düğümü, Yaşar Güler’in çağrısında kendisini gösteriyor. İktidar, iki yıldır izlediği yöntem ve yaklaşımı yaşanan deneyimler ışığında gözden geçirmekte ısrarla geri duruyor.

Başka bir ifadeyle, “Terörsüz Türkiye” projesini tek taraflı ve güvenlik merkezli bir süreç olarak yürütmeye devam ediyor. Toplumun siyasal, sosyal ve kültürel bütün aktörlerini sürece katacak; onların da dönüşümünü sağlayacak demokratik bir yaklaşım geliştirmekten uzak duruyor.

Bu tutum, silahsızlanma ve fesih sonrasında çözüm bekleyen sorunları görmezden gelmek anlamına geliyor. Örneğin köy koruculuğu gibi silahlı çatışma döneminin ürünü olan paramiliter yapıların varlığı sürüyor. Bunların kamuya getirdiği mali ve siyasi yük devam ediyor. Faili meçhuller, zorla göç ettirilenler ve kaçırılanlar gibi sorunlar da henüz sürecin gündemine alınmış değil.

Böyle olunca, süreç “Terörsüz Türkiye, hatta Terörsüz Bölge” hedefine yaklaşırken Kürt tarafının “Barış ve Demokratik Toplum” çağrısıyla dile getirdiği beklentiler ve temel haklar konusunda iki yıldır yaprak kımıldamıyor.

Elbette bazı önemli gelişmeler var. Silah bırakan PKK güçlerine yönelik askerî operasyonlar yapılmıyor. Cezalarını tamamlayan ve kamuoyunda 33'lükler olarak anılan bazı PKK'liler tahliye edildi. TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu altı ayı aşkın süre tarihî görüşmeler ve dinlemeler gerçekleştirdi. Silahsızlanma ilgili sınırlı bir yasal düzenleme de TBMM’de e yüksek oyla kabul edilerek uygulanmaya başlandı. Kürt seçilmişlerin yerine kayyım atamaları durdu. Kürt siyasetçileri geçmişle kıyaslanmayacak ölçüde rahat nefes alıyor.

Ancak hasta tutukluların sorunu hâlâ çözülmedi. HDP eski eş genel başkanları ve arkadaşları tutuklu. Sürgündeki Kürt siyasetçileri beklemede. Kürt siyasetçilerine terör örgütü üyeliği suçlamasıyla ceza verilmeye devam ediliyor. Daha önce atanan kayyımlar görevlerini sürdürüyor; Ahmetlerin görevlerine dönmeleri engelleniyor.

Bu hafta dikkat çekici başka bir gelişme Diyarbakır’da yaşandı. İki farklı parti genel başkanında aralarında olduğu yedi Kürt siyasetçisi üç gün gözaltında tutulmaları oldu.

Gerekçe gecen hafta sonu düzenlenen Kürdistan Ulusal İttifakı (HEVBENDÎ) Konferansı hakkında da açılan soruşturma. Konferansa toplamda 170 insan katılmış. PDK-BAKUR, PSK, PWK, VEJÎN temsilcileri ve bağımsız isimlerin katıldı. Siyasi bir ittifak girişimi kurdular.

Sonuç bildirgesinde Kürt milletinin ulusal haklarının tanınması ve kendi kaderini belirlemesi taleplerine yer verilmesinin soruşturma konusu yapıldı.

Bu gelişmeler, iktidar ve ortağının silahlı çatışma dönemini sona erdirme meselesine ne kadar dar ve güvenlik merkezli bir perspektifle yaklaştığının tipik örneği.

Keza, iktidarı rahatsız eden yayınlarıyla bilinen T24, TELE1 ve Halk TV'nin ardından Sözcü TV'nin de susturulmak istenmesini soran gazeteciye MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin verdiği yanıt dikkat çekici. Bahçeli, “Orada her akşam konuşmalarına dikkat etmeden her şeyi konuşan insanlara sormak lazım” dedi. Bu zihniyetle sürdürülen sürecin nereye varacağı ise bellidir. Ortaklarının kendi iktidarlarını sürdürmek dışında bir dertleri olmadığını gösteriyor.

Hedef demokratikleşme mi, otoriterleşme mi?

İktidar ortakları, sürecin kendi amaç ve programları doğrultusunda ilerletiyorlar. Buradan tek taraflı bir süreç var. Güvensizliği ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştiriyor; hak ve özgürlükleri, müttefikleri dışındaki kesimler için adeta cehenneme çeviriyor.

Ana muhalefet partisine yönelik yargı patentli siyasi operasyonların ulaştığı boyutu artık akıl almaz bulanların sayısı giderek artıyor. Çarşamba günü Yeni Parti, TBMM İzleme Komisyonu’nda yer almama kararını açıkladı. Bu karar sürpriz değil. Ancak doğru bir karar olmadığı da çok açık. Zira bu tutum, silahsızlanma yasasının uygulanması aşamasında tepkinin artmasına ve Kürt karşıtlığının tırmandırılması riski taşıyor.

İktidarın daha ilk günden itibaren ana muhalefet partisini sürecin dışına itmeye yönelik siyasetinde başarılı olduğu görülüyor. Bu süreçte alınan kararın Yeni Parti açısından da ciddi siyasal sorunlar yaratacağı açık.

Ana muhalefetin dışlandığı bir çözüm ya da silahsızlanma süreci dünyada görülmüş değildir. Böyle bir dışlama, sürecin meşruiyetini ve toplumsal kabulünü zayıflatırken, sonuçları itibarıyla herkesin siyasal bir bedel ödemesine yol açacaktır.

Ortaya çıkan tablo, Kürtlerin haklarını anayasal ve yasal güvenceye kavuşturmadan, toplumsal yaralarını açıkta bırakarak ve nefes almalarına dahi imkân tanımadan; diğer bütün muhalif kesimleri ise iktidarın belirlediği dar siyasal alan içerisinde var olmaya ve siyaset yapmaya zorlayan bir yönetim anlayışına işaret ediyor.

Bu, demokratik bir çözüm arayışından çok, tek adam otokrasisini tahkim etme çabasından başka bir şey değildir.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. Devlet Bahçeli’nin 50 Maddesi: Taşta çiçek açmaz
  2. Fon vurgunu ve çözülme mi, çürüme mi?
  3. Osman Kavala ve yargının aşırı siyasallaşması
  4. Cemil Tugay vakası ve ana muhalefetin siyasal dokusu
  5. Kendini tüketen iktidar: Yolsuzluk düzenin sürdürülemez hali