Son dakika
Seyfettin Gürsel Köşe Yazısı Seyfettin Gürsel

Yaklaşan seçimlerin siyasal ekonomisi

Geçen hafta­ki “Ekonomik büyümede gerçek­ler ve hayaller” baş­lıklı yazımda Orta Vadeli Programda (OVP) 2026-2027 için öngörülen bü­yüme stratejisi ile 2026’nın ilk yarı­sında oldukça düşük bir düzeyde gerçekleşen bü­yüme dinamiği arasında cid­di farklılıklar olduğuna dikkat çekmiştim.

OVP, 2026’nın ikinci yarı­sı ve 2027 için iç talebe daya­lı yüzde 4’ün üzerinde bir bü­yüme öngörürken 2026’nın ilk yarısında büyüme yıllık yüzde 2,5 civarında bir patikaya geçiş yapmıştı.

Kanaatim önümüzdeki dö­nemde ekonomik büyümenin iç talebin çok az katkıda bulun­duğu, net ihracatın da daha zi­yade azalan ithalat sayesinde bir miktar pozitif katkı yapaca­ğı düşük büyüme patikasında hareket etmeye devam edeceği şeklindeydi.

OVP’de yer alan büyüme stratejisi enflasyonla mücade­lede esaslı bir taviz gerektirdi­ğini ve bu yola gidilmeyeceğini düşündüğümden OVP’nin bü­yüme stratejisini gerçekçi bul­madığımı savunmuştum.

Bu tartışmaya iki nedenle tekrar dönme gereğini duyu­yorum.

Birincisi yaptığım talihsiz bir hata.

İkincisi de görüşlerini önemsediğimi kimi meslek­taşlarımın büyüme senaryosu hakkında benden daha fark­lı düşünmeleri. Geçen haftaki yazımda 2026-2028 OVP’si­nin rakamlarını yani geçen yı­lın rakamlarını kullanmışım. Yanılgımın nedeni bir yurt dı­şı seyahati nedeniyle yazı­mı çok erken bir saatte yaz­dığım için internette karşıma çıkan OVP’yi dikkatsizce dav­ranıp esas almamdı. Oysa yeni OVP’nin (2027-2029) o saatte henüz internette yer almadığı ortaya çıktı.

Yazım yayınlandıktan sonra Maliye Bakanlığı bir düzeltme yazısı yolladı.

Teşekkür ediyorum.

Eski ve Yeni OVP’de değişmeyen büyüme stratejisi

İlk olarak OVP tablosunu ye­nilemem gerekiyor. Aslında bu hata bir bakıma hayırlı da oldu çünkü göreceğiniz gibi geçen yılın 2026-2027 büyüme tah­minleri ile bu dönemin tahmin­lerini karşılaştırmak makro ik­tisat politikalarına ilişkin bazı ilginç bilgileri açığa çıkartıyor. Eski ve yeni OVP’nin 2026- 2027 büyüme rakamlarının yer aldığı tabloya bir göz ata­lım.

Karşılaştırmadan çıkan ilk sonuç, 2027 için iç talebe da­yalı yüksek büyüme öngörü­sünün değişmemesidir. 2026 için ise yüzde 3,8 yerine yüzde 3,3 büyüme öngörülüyor. An­cak ilk yarıda yüzde 2,5 olan büyüme oranının ikinci yarıda önemli ölçüde yükselmesi ge­reği fazla değişmiyor.

Üstelik bu büyümenin çok büyük ölçüde özel tüketimde­ki artıştın bekleniyor olması ilginç.

Nitekim geçen yıl özel tüke­timin yüzde 3,2 oranında art­ması beklenirken bu yıl bek­lenti yüzde 3,7’ye yükselmiş. Özel tüketim yılın ilk yarısın­da azaldığına göre demek ki ikinci yarıda büyük bir canlan­ma beklenmekte ya da plan­lanmaktadır. 2027 için de özel tüketim artışı yüzde 3,6’dan 4,2’ye yükseltilmiş.

Geçen haftaki yazımda sa­vunduğum gibi böylesine kök­lü bir değişiklik ancak para politikasının esaslı biçimde gevşetilmesi, kamu harcama­larında gaza basılması ve üc­retlere reel zam yapılması ile gerçekleşir. Bu da halen öngö­rülen dezenflasyondan vazge­çilmesini gerektirir. Bu olası mı?

Yaklaşan seçimlerin siyasal ekonomisi - Resim : 1

Seçim ekonomisi kaçınılmaz mı?

Siyasal iktisat kuramında standart model, iktidarların seçime doğru ekonomik bü­yümeyi yüksek tutmak için makro dengeleri bozmayı göze alarak popülist para, maliye ve gelir politikalarına yönelmele­ri diğer ifadeyle vidaları gev­şetmeleri, seçimler geçtikten sonra da iktidarın (eskisi ya da yenisi) vidaları sıkması şeklin­de özetlenebilir.

Bu kuram bize hiç yabancı değil. Seçim ekonomisi en son 2023 seçimlerinde fazlasıyla uygulandı, bu kez neden uygu­lanmasın?

Kimi meslektaşım OVP’yi seçim ekonomisinin sinyali olarak görüyor. Örneğin Uğur Gürses “2027 OVP’si seçim fragmanı” başlıklı yazısında 2027’de seçim ekonomisi pa­tikasının açılacağı kanaatinde.

Haluk Bürümekçi biraz daha temkinli:

“OVP’nin gerçek hedefi: Se­çime kadar idare-i maslahat” diyor. Burası Türkiye, her şey olabilir ama bence mevcut konjonktürde enflasyonla mü­cadeleden vazgeçmek olmaz ve en önemlisi daha büyük riskler içeriyor.

Mevcut ekonomi yönetimi ile 180 derece dönüşü gerçek­leştirmek olanaksız. Daha bir­kaç gün önce TCMB Başkanı Karahan Ortadoğu’daki geri­limlerin enerji fiyatları üzerin­deki etkisinden söz ederek “da­ha sıkı para politikası” uygula­yabileceklerini açıkça söyledi.

Maliye politikasına gelin­ce, yeni ile eski OVP arasında­ki dikkate değer yegâne büyük farklılık kamu tüketiminde. Eski OVP’de 2027 için yüz­de 5,5 artış yeni OVP’de yüz­de 2,8’e çekilmiş. Bu farklılığın ardında Maliye Bakanının sıkı maliye politikası konusundaki ısrarı kendini gösteriyor.

Diyebilirsiniz ki işsizliği ve yoksulluğu artıracak düşük bir büyüme ile seçimlere gidi­lir mi? Onu da yaşayacağız gö­receğiz.

Kopyalandı

Yazarın Diğer Yazıları

Tümü
  1. İnşaatta kontrollü daralma
  2. Beyin göçü giderek hızlanıyor
  3. Tüketim harcamalarında bölgesel farklılıklar
  4. Türkiye işgücü piyasası son 1,5 yılda önemli ölçüde daraldı
  5. Pahalılık turizmi de olumsuz etkilemeye başladı